Απρόσωπη σύνταξη

Απρόσωπα ρήματα

δεῖ: επιβάλλεται, είναι ανάγκη, πρέπει χρή: πρέπει

πρέπει προσήκει: ταιριάζει ἐστι: είναι δυνατό, επιτρέπεται ἔνεστι πάρεστι ἐγγίγνεται ἐγχωρεῖ παρέχει: υπάρχει ευκαιρία μέλλει + δοτ. ενεργούντος προσώπου: πρόκειται μέλει +δοτ. ενεργ. προσώπου: ενδιαφέρει μεταμέλει + δοτ. ενεργ. προσώπου: υπάρχει μεταμέλεια μέτεστι: υπάρχει συμμετοχή διαφέρει: υπάρχει διαφορά συμβαίνει

συμφέρει συμφέρεται συμπίπτει: συμβαίνει ἐνδέχεται: είναι ενδεχόμενο παρίσταται: έρχεται στο νου ἐπέρχεται: έρχεται στο νου εἵμαρται: είναι μοιραίο πέπρωται: είναι μοιραίο

ἀρκεῖ διαφέρει: υπάρχει διαφορά παρίσταται: υπάρχει σκέψη λυσιτελεῖ: ωφελεί περιγίγνεται: υπάρχει όφελος φιλεῖ: συνηθίζεται εἴωθε: συνηθίζεται προστέτακται: έχει δοθεί διαταγή

Λεκτικά και δοξαστικά στην παθητική διάθεση δοκεῖ: φαίνεται ότι, φαίνεται καλό να νομίζεται φαίνεται ὁμολογεῖται λέγεται ἀγγέλεται θρυλεῖται: διαδίδεται ᾄδεται κέκριται κηρύττεται διέγνωστο

Απρόσωπες εκφράσεις

άναρθρο ουδέτερο επιθέτου + ἐστί ἀναγκαῖον ἐστί ἄξιον ἐστί φανερόν ἐστι δῆλόν ἐστι εὔδηλόν ἐστι σαφές ἐστι δυνατόν ἐστι οἷον τ’ ἐστι ἴδιον ἐστι λοιπόν ἐστι ῥάδιον ἐστι χαλεπόν ἐστι αἰσχρόν εστι ἄτοπον ἐστι δεινόν ἐστι θαυμαστόν ἐστι ἀγαπητόν ἐστι φοβερόν ἐστι

άναρθρο ουδέτερο μετοχής + ἐστι δέον ἐστι χρεών έστι εἰκός ἐστι πρέπον ἐστι καθεστηκός έστι εἱμαρμένον ἐστι ἀναρθρη ονομαστική αφηρημένου ουσιαστικού + ἐστι καιρός ἐστι ἀκμή ἐστί σχολή ἐστι ὥρα ἐστί ἀνάγκη ἐστί δέος ἐστι φόβος ἐστι ἐλπίς εστἰ ἔργον ἐστί κίνδυνος ἐστι λόγος έστι θέμις ἐστί νόμος ἐστι ἔθος ἐστί ὄνειδος ἐστί ὄφελος ἐστι προὔργος ἐστι σημεῖον ἐστι τιμή ἐστι επίρρημα + ἔχει καλῶς ἔχει εὖ ἔχει κακῶς ἔχει ἀρκούντως ἔχει ὀρθῶς ἔχει ἀναγκαίως ἔχει ἀπὀρως ἔχει δεινῶς ἔχει δικαίως ἔχει ῥαδίως ἔχει

Παρατηρήσεις α. Τα απρόσωπα ρήματα στην πλειοψηφίας τους παίρνουν ως υποκείμενο άναρθρο τελικό απαρέμφατο + δοτική προσωπική που την μετατρέπουμε σε αιτιατική και από εκεί παίρνουμε το υποκείμενο του απαρεμφάτου λόγω αναγκαστικής ετεροπροσωπίας. β. Μερικά όμως δέχονται και άναρθρο ειδικό απαρέμφατο ή δευτερεύουσα πρόταση ἠ ομόρριζη έννοια. Πιο συγκεκριμένα: α. λεκτικά και δοξαστικά απρόσωπα + άναρθρο ειδικό απαρέμφατο ή ειδική πρόταση β. φανερόν ἐστί, δῆλόν ἐστι, εὔδηλον ἐστι, ἐναργές ἐστι, σαφές ἐστι + δευτερεύουσα ειδική πρόταση γ. ἄδηλον ἐστι, ἀπόρως ἔχει + πλάγια ερωτηματική δ. φόβος ἐστι, δέος ἐστί, κίνδυνος ἐστι + ενδοιαστική πρόταση ε. αἰσχρον ἐστί , ἄτοπον ἐστι, δεινόν ἐστί, τέρας ἐστι, θαυμαστόν ἐστι, ἀγαπητόν ἐστι, φοβερόν ἐστι + δευτ. αιτιολογική πρόταση υποθετικής αιτιολογίας στ. μἐλει μοι τινός (υπ. μέλημα) μέτεστι μοι τινος (υπ. μετουσία) μεταμέλει μοι τινός (υπ. μεταμέλεια) δεῖ τινός (υπ. ἔνδεια) προσδεῖ (υπ. πρόσδεια) ἐνδεῖ (υπ. ἔνδεια) κινδυνεύεται (υπ. κίνδυνος) πολεμεῖται (υπ. πόλεμος) λέγεται (υπ. λόγος) => δεῖ, χρη: χωρίς δοτική προσωπική. Υπάρχει ή εννοείται αιτιατική προσώπου ώς υποκ. => δοκεῖ, φαίνεται +δοτ. προσωπική κρίνοντος προσώπου => μέλει, μεταμέλει, μέτεστι + δοτ. προσωπική ενεργούντος προσώπου => δεῖ, ἐνδεῖ, προσδεῖ: Όταν δε συντάσσεται με τελικό απαρέμφατο, σημαίνει υπάρχει ανάγκη, χρειάζομαι και συντάσσεται με δοτική προσωπική του ενεργούντος προσώπου και με γενική ως αντικείμενο π.χ Δεῖ ἔργων τῇ πόλει καί οὐ λόγων

Ασκήσεις

1. Να συνταχθούν τα απρόσωπα ρήμα και οι απρόσωπες εκφράσεις.

Ἀγαθοῖς γάρ εἶναι ὑμῖν προσήκει.

Ἔδοξεν αὐτοῖς στρατεύειν ἐς Ἄργος.

Τοὺς νόμους δεῖ τηρεῖν τοὺς δικάζοντας.

Ἐξῆν τῇ πόλει Φίλιππον τιμωρήσασθαι.

Ἀνάγκη ἐστί ἡμῖν ἀγωνίζεσθαι.

Δεῖ τὴν πολιτείαν ὑμᾶς φυλάττειν.

Ἔδοξεν αὐτοῖς προϊέναι.

Ἐξῆν τῇ πόλει Φίλιππον τιμωρήσασθαι.

Ἀνάγκη ἐστί μοχθεῖν τοὺς θέλοντας εὐτυχεῖν.

Γράμματα δεῖ μαθεῖν καὶ μαθόντα νοῦν ἔχειν.

Δεῖ ἡμᾶς λαβεῖν τά ἐνέχυρα.

Καλόν ἐστι τοῖς εὐδαίμοσι τοὺς τάλανας οἰκτίρειν.

Ἀνάγκη ἐστὶ τοῖς Ἀθηναίοις μάχεσθαι.

Συμφέρει ὑμῖν βοηθεῖν τοῖς ξυμμάχοις.

Προσήκει μισεῖν καί κολάζειν τούς προδότας καί δωροδόκους.

Συμφέρει αὐτοῖς φίλους εἶναι μᾶλλον ἤ πολεμίους.

Ἒδοξε τοῖς Λακεδαιμονίοις καταλαβεῖν την πόλιν.

Ἔξεστιν ὑμῖν εὐδαίμονας γενέσθαι.

Χρή ὑμῖν τῶν κατηγορουμένων ἀκούειν.

Δυνατόν ἐστιν ὑμῖν λαβόντας ὅπλα εἰς κίνδυνον ἐμβαίνειν.

Ἔδοξε μοι εἰς λόγους σοι ἐλθεῖν.

Δεῖ τὸν παῖδα ζῆν κατὰ τὸ πρόσταγμα τοῦ παιδαγωγοῦ.

Χρή τόν ἀγαθόν πολίτην λέγειν τ' ἀληθῆ.

Χαλεπόν ἐστιν ἑαυτὸν γνῶναι.

Ἀνάγκη ἐστὶ μάχεσθαι.

Κίνδυνος ἐστί πολλούς ἀπολλύσθαι.

Χρῇ πάντας ἀμύνειν τὴν πόλιν.

Προσήκει τοῖς πολίταις πείθεσθαι τοῖς νόμοις.

Ἀνάγκη ἐστὶ τοῖς παισὶ πείθεσθαι τοῖς τοῦ πατρὸς λόγοις.

Προσήκει τοῖς πολίταις μάχεσθαι ὑπέρ τῆς πόλεως σωτηρίας.

Ἔδοξεν αὐτοῖς πράττειν τά δίκαια.

Προσήκει τοῖς πολίταις προθύμως πείθεσθαι τῷ ἄρχοντι.

Οὐ προσήκει τοῖς νεανίαις μὴ ἀκούειν τοῖς αὑτῶν διδασκάλοις.

Ἐμοί ἀνάγκη τοῖς οἶκοι ἄρχουσι πείθεσθαι.

Ἀναγκαῖόν ἐστι πείθεσθαι τοῖς νόμοις.

Χαλεπὸν ἐστί πατρὶ καὶ μητρὶ παίδων στερηθῆναι.

Ἔξεστιν ὑμῖν πορεύεσθαι οἴκαδε

Χρὴ τοὺς προγόνους μιμεῖσθαι .

Ῥαδιον δέ τοῦτο καταμαθεῖν ἐστίν.

Ἄξιόν ἐστιν ἡμῖν ἐπαινέσαι τὴν ἀρετὴν τῶν προγόνων.

Λέγεται τὸν Ἀρχιδᾶμον περὶ τάς Ἀχαρνὰς μείναι.

Οὐκ ἔχει καλῶς ἀμελεῖςν τῶν τοιούτων.

Ἔδοξεν Ἀθηναίοις τὸν λιμένα τειχίσαι.

Ἔδει τὰ ἐνέχυρα τότε λαβεῖν.

Χρὴ ἡμῖν ἐπαινεῖν τοὺς δικαίους ἄνδρας.

Ἀνάγκη ἐστὶν ἡμῖν τὰς πύλας φυλάττειν.

Αἰσχρόν ἐστι μηδένα φίλον ἔχειν.

Ἔργον έστί τοῦ συμβουλεύοντος εἰπεῖν τοῦτο.

Δοκεῖ ἡμῖν συμμαχίαν λῦσαι.

Ἔδοξεν Ἀθηναίοις τὸν λιμένα τειχίσαι.

Λέγεται Κῦρον εἰσβαλεῖν εἰς τὴν Κιλικίαν.