1η ενότητα (στ. 542-558): Αξιολόγηση των πληροφοριών της Γερόντισσας.
2η ενότητα (στ. 558-570): Οι αποφάσεις του Μενέλαου.
3η ενότητα (στ. 571-575): Η δύναμη της ανάγκης.
Το ήθος του Μενελάου
Η επιπολαιότητα και η αφέλεια του Μενελάου διαγράφεται μέσα απ΄ την αξιολόγηση των πληροφοριών που πήρε από τη Γερόντισσα. Γιατί ενώ όλα τα στοιχεία συγκλίνουν όπως δείχνει και ο συλλογισμός του στο ενδεχόμενο να βρίσκεται η πραγματική Ελένη στην Αίγυπτο, αυτός τα απορρίπτει, τα δέχεται ως συμπτώσεις χωρίς κανέναν έλεγχο και χωρίς καμία έρευνα. Οι σκέψεις του είναι επιπόλαιες και αφελείς. Οι αντιδράσεις του είναι άτολμες και δειλές. Δέχεται ότι πρόκειται για σύμπτωση. Σκέπτεται επιπόλαια και ισχυρίζεται πως ο κόσμος είναι μεγάλος και δεν πρέπει να εκπλήσσεται κανείς για μία τέτοια σύμπτωση. Οι προβληματισμοί του Μενελάου δείχνουν το παράδειγμα ανθρώπου που πλανιέται εκεί ακριβώς που αισθάνεται βέβαιος για τη λογική του. Έτσι αποκαλύπτει ένα βασικό γνώρισμα του ήθους του και παράλληλα κρατώντας την ισορροπία ανάμεσα στο σοβαρό και το αστείο, συντηρεί τη συναισθηματική φόρτιση των θεατών και παρατείνει την αμηχανία τους για τον τρόπο που πρέπει ν΄ αντιδράσουν (να γελάσουν με τα αφελή συμπεράσματά του ή να μη γελάσουν με την άθλια κατάστασή του – ισορροπία σοβαρού αστείου). Μερικοί λένε ότι ο Ευριπίδης εδώ γελοιοποιεί την αθλιότητα του τραγικού ήρωά του, με την οποία συμβαδίζει η λογική του. Πάντως η επιπολαιότητα, η αφέλεια και η δειλία του Μενελάου εμφανίζεται και συ συνέχεια της τραγωδίας. Παρακάτω ο Μενέλαος δε μπορεί να καταστρώσει σχέδιο φυγής. Το αναλαμβάνει η Ελένη. Ίσως η λογική του Μενελάου εναρμονίζεται με την άθλια ψυχολογική κατάσταση στην οποία βρίσκεται, γι αυτό στο τέλος λέει τι γνωμικό «η πιο μεγάλη δύναμη είναι η ανάγκη».
=> Ο Μενέλαος αποφασίζει να μη φύγει, αντίθετα με τις υποδείξεις τη Γερόντισσας. Αυτό επιβάλλει η θεατρική οικονομία (Τι είναι;). Αν έφευγε, δε θα συναντούσε την Ελένη όπως επιβάλλει η θεατρική οικονομία και ο ποιητής δε θα πετύχαινε τους δραματικούς του στόχους. Η οικονομία του έργου επιβάλλει ο Μενέλαος να απορρίψει την προειδοποίηση της Γερόντισσας.
Διάνοια στην Τρίτη σκηνή:
1. Η ανωτερότητα των Ελλήνων
2. Ο κόσμος και ο άνθρωπος (απεραντοσύνη του κόσμου, φαίνεσθαι και είναι, περιορισμένη ανθρώπινη γνώση)
3. Η πιο μεγάλη δύναμη είναι η ανάγκη
Στοιχεία που καθιστούν τον Μενέλαο τυπικό ευριπίδειο ήρωα:
α. Η εμφάνισή του με κουρέλια και το γεγονός πως αναγκάζεται να ζητιανέψει για τα αναγκαία.
β. Η σκληρή και προσβλητική αποπομπή του από τη Γερόντισσα - θυρωρό και η ήπια αντίδραση του σε αυτήν.
γ. Το ξέσπασμα σε δάκρυα, καθώς αναλογίζεται την παλιά του ευτυχία και το πρότερο μεγαλεί του.
δ. Οι απλοϊκοί συλλογισμοί του και το επιπόλαιο συμπέρασμα στο οποίο καταλήγει.
ε. Η δειλή αντίδρασή του, στην περίπτωση που ο βασιλιάς της χώρας αποδειχθεί σκληρός.
Comments