Ενεστώτας, Μέλλοντας, Παρατατικός, Αόριστος μ.φ.

Ενεστώτας Μέλλοντας Παρατατικός Αόριστος

λύομαι λύσομαι ἐλυόμην ἐλυσάμην

λύῃ (-ει) λύσῃ (-ει) ἐλύου ἐλύσω

λύεται λύσεται ἐλύετο ἐλύσατο

λυόμεθα λυσόμεθα ἐλυόμεθα ἐλυσάμεθα

λύεσθε λύσεσθε ἐλύεσθε ἐλύσασθε

λύονται λύσονται ἐλύοντο ἐλύσαντο

Παρατηρήσεις

1. Ο Ενεστώτας και ο Μέλλοντας έχουν τις ίδιες καταλήξεις μόνο που προστίθεται ένα -σ- (ο χρονικός χαρακτήρας) πριν από τις καταλήξεις.

2. α. Τα φωνηεντόληκτα και τα οδοντικά (τ,δ,θ,ζ) έχουν κατάληξη στο Μέλλοντα: -σομαι π.χ πείθομαι => πείσομαι

β. Τα ουρανικά (κ,γ,χ,ττ) έχουν κατάληξη στο Μέλλοντα: -ξομαι π.χ λέγομαι => λέξομαι

γ. Τα χειλικά (π,β,φ,πτ) έχουν κατάληξη στο Μέλλοντα: -ψομαι π.χ. κόπτομαι => κόψομαι

3. Στον Παρατατικό και στον Αόριστο βάζουμε αύξηση ένα -ἐ.

4. Στον Παρατατικό και στον Αόριστο, όταν το ρήμα ξεκινάει από φωνήεν, αλλάζουμε το αρχικό φωνήεν:

α,ε => η ο => ω αι, ει => ῃ οι => ῳ αυ, ευ => ηυ ῐ, ῠ => ῑ, ῡ

π.χ ἁθροίζομαι => ἡθροιζόμην, ἡθροισάμην

ἐλπίζομαι => ἠλπιζόμην, ἠλπισάμην

Ασκήσεις

1. Να σχηματίσετε τα πρόσωπα που σας ζητούνται για το κάθε ρήμα.

πείθομαι: β΄ ενικό μέλλοντα…………………………

ὁρίζομαι: α΄ πληθυντικό ενεστώτα………………………

πράττομαι: β΄ πληθυντικό μέλλοντα……………………..

γράφομαι: γ΄ πληθυντικό μέλλοντα……………………..

κηρύττομαι: γ΄ ενικό ενεστώτα…………………………

κρύπτομαι: β' ενικό ενεστώτα ....................................

γυμνάζομαι: γ' πληθυντικό μέλλοντα .........................

τρίβομαι: α' ενικό μέλλοντα ......................................

κόπτομαι: α' πληθυντικό μέλλοντα ..........................

ἐλπίζομαι: α' πληθυντικό ενεστώτα .........................

τάττομαι: γ' ενικό μέλλοντα .....................................

ταράττομαι: β' ενικό μέλλοντα ................................

παιδεύομαι: β' ενικό ενεστώτα ...............................

βουλεύομαι: β' πληθυντικό ενεστώτα .....................

κελεύομαι: β' πληθυντικό μέλλοντα ........................

κομίζομαι: γ' πληθυντικό ενεστώτα .........................

κωλύομαι: β' ενικό μέλλοντα ...................................

2. Να συμπληρώσετε τα κενά με τον κατάλληλο τύπο του ενεστώτα και του μέλλοντα της μέσης φωνής του ρήματος που βρίσκεται σε παρένθεση.

α. Ἡμεῖς …………………….(πορεύομαι) ἐν εἰρήνῃ.

β. Πάντες οἱ ἄνθρωποι οὐ ……………………. (πείθομαι) τοῖς κακοῖς μάντεσιν.

γ. Σὺ οὐ ………………. (βλάπτομαι) ὑπὸ τῆς ἀσθενείας;

δ. Ὑμεῖς οὐ .......................... (παιδεύομαι) ὀρθῶς παρὰ τούτου τοῦ διδασκάλου.

3. Να κλίνεις τα παρακάτω ρήματα στον Ενεστώτα και στον Μέλλοντα μέσης φωνής: ταράττομαι, πείθομαι, γράφομαι, βλάπτομαι, τρίβομαι, λέγομαι, παιδεύομαι, κωλύομαι, βουλεύομαι, σκευάζομαι

4. Να μεταφέρετε στο ίδιο πρόσωπο της οριστικής ενεστώτα μέσης φωνής όσα από τα παρακάτω ρήματα βρίσκονται στον μέλλοντα και το αντίστροφο: ἀποτρέπεσθε, ἀντιτασσόμεθα, φυλάττονται, παιδεύσεται, κόψῃ, πραξόμεθα.

5. Να σχηματίσετε τα πρόσωπα που σας ζητούνται για το κάθε ρήμα.

πείθομαι: β΄ ενικό παρατατικού…………………………

ὁρίζομαι: α΄ πληθυντικό παρατατικού………………………

πράττομαι: β΄ πληθυντικό αορίστου……………………..

γράφομαι: γ΄ πληθυντικό αορίστου……………………..

κηρύττομαι: γ΄ ενικό παρατατικού…………………………

κρύπτομαι: β' ενικό παρατατικού....................................

γυμνάζομαι: γ' πληθυντικό αορίστου.........................

τρίβομαι: α' ενικό παρατατικού......................................

κόπτομαι: α' πληθυντικό αορίστου ..........................

ἐλπίζομαι: α' πληθυντικό παρατατικού .........................

τάττομαι: γ' ενικό παρατατικού .....................................

ταράττομαι: β' ενικό αορίστου ................................

παιδεύομαι: β' ενικό παρατατικού...............................

βουλεύομαι: β' πληθυντικό αορίστου.....................

κελεύομαι: β' πληθυντικό παρατατικού........................

κομίζομαι: γ' πληθυντικό αορίστου.........................

κωλύομαι: β' ενικό αορίστου...................................

6. Στις επόμενες προτάσεις να αναγνωρίσετε τους ρηματικούς τύπους οριστικής του παρατατικού μέσης φωνής και να βρείτε σε ποια ρήματα ανήκουν:

α. Οἱ τοῦ Ἡρακλέους ἔκγονοι (=απόγονοι) ἐν τῇ Πελοποννήσῳ τρεῖς τοῦ Διὸς βωμοὺς ἱδρύσαντο (=έχτισαν) καὶ ἐν αὐτοῖς ἐθύσαντο (=θυσίασαν).

β. Μαρδόνιος Ξέρξην παρεκελεύσατο (=συμβούλεψε) μεγάλην στρατιὰν ἱδρύσασθαι (=να φτιάξει) καὶ ἐπὶ τοὺς Ἕλληνας στρατεύεσθαι.

γ. Ἀγησίλαος ἐβουλεύετο (=σκεφτόταν) πρὸ τοῦ ἔργου, βουλευσάμενος δὲ (= όταν όμως αποφάσιζε) ἔπραττε τοῦτο ταχέως.

7. Να συμπληρώσετε τα κενά των προτάσεων με τον κατάλληλο τύπο του ρήματος που βρίσκεται σε παρένθεση:

α. Ο Νειλος υπό των Αιγυπτίων θεός ………………. (προσαγορεύομαι, οριστ. παρατ.).

β. Οι εχθροί χαλεπως φίλοις ……………….. (γίγνομαι, οριστ. παρατ.).

γ. Εγώ …………….. (πείθομαι, οριστ. παρατ.) τοις κειμένοις νόμοις.

δ. Οι Λακεδαιμόνιοι εν τω στρατοπέδω προ της μάχης ……………….. (γυμνάζομαι, οριστ. αορ.).

ε. Ξέρξης ………………… (μεταπέμπομαι, οριστ. αορ.) Δημάρατον τον Λακεδαιμόνιον. στ. Ουτοι βωμούς τε και αγάλματα θεων …………… (ιδρύομαι, οριστ. αορ.).

8. Να μετατρέψετε τους ρηματικούς τύπους των προτάσεων στον αόριστο.

α. Σωκράτης ἐκείνης τῆς νυκτὸς ἀνεπαύετο λαμπρῶς.

β. Τότε περὶ τῆς Κύρου ἀρχῆς ἠγωνίζεσθε γενναίως.

γ. Λακεδαιμόνιοι μετεπέμποντο παρ’ Ἀθηναίων βοήθειαν.

δ. Στρατιὰν ἄλλην ἐψηφίζοντο πέμπειν καὶ ναυτικὴν καὶ πεζήν.

ε. Παρεσκευάζοντο ποιησόμενοι προσβολὰς τῷ τείχει.

9. Να σχηματίσετε τα πρόσωπα που σας ζητούνται.

βούλομαι (β΄εν. Εν): χορεύομαι (β΄πληθ. Μελλ): φύομαι (γ΄πληθ. Αορ): παιδεύομαι (γ΄εν. Παρατ): πορεύομαι (γ΄πληθ. Αορ): κελεύομαι (α΄πληθ. Μελλ): τοξεύομαι (α΄πληθ. Ενεστ.):

10. Να κλίνετε σε Παρατατικό και Αόριστο τα παρακάτω ρήματα: πορεύομαι, τοξεύομαι, ψηφίζομαι, παύομαι, πράττομαι, τρίβομαι, γυμνάζομαι, ὁρίζομαι, ἐλπίζομαι, ἁθροίζομαι