=> Το καλοκαίρι του 427 π.Χ. ξέσπασε εμφύλιος πόλεμος στην Κέρκυρα, ο οποίος κράτησε δύο χρόνια περίπου, μεταξύ των δημοκρατικών και των ολιγαρχικών. Υποκινητές του πολέμου υπήρξαν 250 επιφανείς Κερκυραίοι πολίτες, που είχαν αιχμαλωτιστεί από τους Κορινθίους στη ναυμαχία που έγινε στα Σύβοτα. Οι Κερκυραίοι αιχμάλωτοι ύστερα από πενταετή ομηρία αφέθηκαν. Οι Κερκυραίοι δεν μπορούσαν να εξηγήσουν τη χειρονομία αυτή των Κορινθίων. Δεν ήταν σε θέση να καταλάβουν τους πραγματικούς λόγους του επαναπατρισμού των ολιγαρχικών αιχμαλώτων. Απορούσαν, γιατί διάλεξαν εκείνη τη στιγμή να αφήσουν ελεύθερους τους αιχμαλώτους. Οι αιχμάλωτοι έκρυψαν τους πραγματικούς στόχους των Κορινθίων ισχυριζόμενοι ότι κατέβαλαν το υπέρογκο ποσό των 800 ταλάντων ως εγγύηση για την ελευθερία τους. Μολονότι το ποσό των 800 ταλάντων ήταν υπέρογκο εκείνη την εποχή, οι 250 αιχμάλωτοι διέλυσαν και την παραμικρή υποψία για τον πραγματικό σκοπό της επιστροφής τους στην Κέρκυρα.
=> Οι δημοκρατικοί Κερκυραίοι ήθελαν να γίνει η Κέρκυρα μέλος της Αθηναϊκής Συμμαχίας ενώ οι ολιγαρχικοί πίστευαν ότι πρέπει να είναι σύμμαχος με την Κόρινθο.
Οι λόγοι που οι Κορίνθιοι επιζητούσαν την προσάρτηση της Κέρκυρας.
α. Η Κέρκυρα εξαιτίας της γεωγραφική της θέση ασκούσε έλεγχο στο Ιόνιο και στο εμπόριο προς τη Μεγάλη Ελλάδα. Τα ίδια συμφέροντα είχε στον ίδιο χώρο και η Κόρινθος, και γι’ αυτό ο ανταγωνισμός τους ήταν οξύς.
β. Το νησί διέθετε ισχυρές ναυτικές δυνάμεις, που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν από τους Κορινθίους κατά τον Πελοποννησιακό πόλεμο.
γ. ΟΙ Κερκυραίοι είχαν ήδη συνάψει με τους Αθηναίους (433 π.Χ.) επιμαχία (= αμυντικό σύμφωνο για αμοιβαία βοήθεια), που είχε την προοπτική να εξελιχθεί σε συμμαχία (αμυντική και επιθετική). Το γεγονός αυτό ισχυροποιούσε τον αθηναϊκό συνασπισμό απέναντι στον πελοποννησιακό.
δ. Στην Κέρκυρα τα τελευταία χρόνια είχαν επικρατήσει οι δημοκρατικοί. Την πολιτική αυτή κατάσταση επιθυμούσε να αλλάξει η ολιγαρχική Κόρινθος.
=> Τον ίδιο καιρό κατέφθασαν στην Κέρκυρα Αθηναίοι και Κορίνθιοι πρέσβεις. Οι Αθηναίοι πρέσβεις ήρθαν, γιατί:
α. πληροφορήθηκαν τη συνωμοτική δραστηριότητα των ολιγαρχικών, ανησύχησαν και φοβήθηκαν για τις εξελίξεις
β. ήθελαν να ενισχύσουν τους δημοκρατικούς
γ. επιδίωκαν να μετατρέψουν την επιμαχία σε συμμαχία και να προσαρτήσουν την Κέρκυρα στον αθηναϊκό συνασπισμό.
Οι Κορίνθιοι πρέσβεις ήρθαν, γιατί:
α. ήθελαν να παρακολουθήσουν από κοντά τη δράση των απελευθερωμένων αντρών και να βεβαιωθούν ότι εκπλήρωσαν την υπόσχεσή τους
β. επιδίωκαν να τονώσουν το φρόνημα των ολιγαρχικών του νησιού
γ. απέβλεπαν στην εγκαθίδρυση ολιγαρχικού καθεστώτος στο νησί, στη διάλυση της επιμαχίας της Κέρκυρας με τους Αθηναίους και στην προσάρτησή της στον πελοποννησιακό συνασπισμό.
=> Οι Κερκυραίοι περιήλθαν σε σύγχυση και σε πολιτικό αδιέξοδο με την ταυτόχρονη άφιξη των πρέσβεων. Ύστερα από διαπραγματεύσεις μαζί τους (καὶ ἐς λόγους καταστάντων) η εκκλησία του δήμου τους αποφάσισε:
α. Να ανανεώσουν οι Κερκυραίοι την επιμαχία με τους Αθηναίους σύμφωνα με την ισχύουσα συνθήκη του 433 π.Χ.
β. Να είναι φίλοι με τους Πελοποννησίους όπως και προηγουμένως.
Το ψήφισμα αυτό είναι το πρώτο αποτέλεσμα της δράσης των απελευθερωμένων ολιγαρχικών και εκφράζει την επιθυμία των Κερκυραίων να τηρήσουν ουδέτερη πολιτική στάση στις σχέσεις τους με τους Αθηναίους και Πελοποννησίους. Πρόκειται για μια ορθή πολιτική απόφαση και ευφυή διπλωματική κίνηση, που φαίνεται ότι εκτονώνει την κρίση. Είναι όμως καταδικασμένη σε αποτυχία. Η συμφιλίωση είναι προσωρινή και εύθραυστη.
=> Το ψήφισμα των Κερκυραίων για ουδετερότητα ήταν καταδικασμένο σε αποτυχία και μόνο προσωρινή συμφιλίωση έφερε. Έτσι οι απελευθερωμένοι ολιγαρχικοί έσυραν στο δικαστήριο τον Πειθία, εθελοπρόξενο των Αθηναίων και αρχηγό της δημοκρατικής παράταξης. Τον κατηγορούσαν για προδοσία, αφού κατά την κρίση τους προσπαθούσε να υποδουλώσει την πόλη στους Αθηναίους. Οι ολιγαρχικοί επιδίωκαν με την ενέργειά τους αυτή να πλήξουν το κύρος του Πειθία και, σε περίπτωση καταδίκης του, να αποδυναμώσουν τους ακέφαλους πια δημοκρατικούς, ενώ οι ίδιοι θα ισχυροποιούνταν στην εξουσία. Όμως ο Πειθίας αθωώθηκε.
=> Ο Πειθίας μετά την αθώωσή του κατήγγειλε και αυτός με τη σειρά του πέντε από τους πιο πλούσιους ολιγαρχικούς αντιπάλους του. Τους κατηγορούσε ότι έκοβαν συστηματικά τις φούρκες, που στήριζαν τα κλήματα του τεμένους του Δία και του Αλκίνου, παρά τη ρητή απαγόρευση του νόμου και τις βαρύτατες κυρώσεις για τους ενόχους. Η κατηγορία αυτή είχε θρησκευτικό και κοινωνικό χαρακτήρα, αφού παρουσίαζε τους δράστες επιρρεπείς σε παράνομο πλουτισμό και ιερόσυλους. Οι κατηγορούμενοι κρίθηκαν ένοχοι και καταδικάστηκαν να πληρώσουν βαρύτατο πρόστιμο. Η καταδίκη τους οφειλόταν στους εξής λόγους:
α. Ήταν ένοχοι κλοπής. Έκοβαν τις φούρκες για να τις εμπορευτούν ή για να τις χρησιμοποιήσουν στα δικά τους κτήματα. Ίσως πάλι επιδίωκαν να σφετεριστούν τα ιερά κτήματα.
β. Η κατηγορία αυτή ήταν εύκολο σχετικά να αποδειχτεί, αφού θα υπήρχαν αποδεικτικά στοιχεία.
γ. Ο Πειθίας μετά την αθώωσή του έγινε πιο ισχυρός και θα μπορούσε να εκβιάσει την
καταδικαστική απόφαση.
=> Οι πέντε ολιγαρχικοί δεν αρνήθηκαν να πληρώσουν το πρόστιμο, γεγονός που επίσης μαρτυρεί την ενοχή τους. Επειδή όμως ήταν δυσβάσταχτο, κατέφυγαν ως ικέτες στα ιερά και ζήτησαν να μην πληρώσουν ολόκληρη τη χρηματική ποινή, όπως όριζε ο νόμος, αλλά με δόσεις σε τακτά διαστήματα από τα έσοδα που θα έπαιρναν στο μεταξύ από τα κτήματά τους. Όμως ο Πειθίας, που ήταν και βουλευτής, έπεισε τους Κερκυραίους να εφαρμόσουν το νόμο απορρίπτοντας το αίτημα των ολιγαρχικών.
=> Τότε και αυτοί βρέθηκαν σε μεγάλο αδιέξοδο. Μάλιστα εκτίμησαν ότι ο Πειθίας θα μετέπειθε τους Κερκυραίους να ακυρώσουν το ψήφισμα της ουδετερότητας που ευνοούσε τους Πελοποννησίους και να εντάξουν την πόλη τους στην αθηναϊκή συμμαχία. Γι’ αυτούς λοιπόν τους δύο λόγους κατέφυγαν στη βία και έδρασαν συνωμοτικά. Οπλίστηκαν με εγχειρίδια, μπήκαν ξαφνικά στη βουλή και σκότωσαν τον Πειθία και άλλους 60 περίπου βουλευτές και πολίτες της δημοκρατικής παράταξης. Οι Αθηναίοι πρέσβεις παρέμεναν στην Κέρκυρα για τους εξής λόγους:
α) Ανησυχούσαν για τις πολιτικές εξελίξεις στο νησί, αφού το ψήφισμα των Κερκυραίων για ουδετερότητα δεν ευνοούσε την Αθήνα.
β) Επιτηρούσαν την αντίδραση των ολιγαρχικών που ήθελαν κάτι περισσότερο από την ουδετερότητα, αφού επιδίωκαν την προσάρτηση της πόλης στην Κόρινθο.
γ) Επιδίωκαν να τονώσουν το φρόνημα των δημοκρατικών μετά το πραξικόπημα των ολιγαρχικών.
δ) Ήθελαν να έχουν άμεση αντίληψη της όλης κατάστασης, ώστε με το κύρος της πόλης τους να επέμβουν ως ρυθμιστές και να ενημερώσουν την πατρίδα τους για τα γεγονότα.
Τα αίτια του πραξικοπήματος των ολιγαρχικών ήταν τα εξής:
α. το υπέρογκο χρηματικό πρόστιμο που επιβλήθηκε στους ενόχους ύστερα από την καταδίκη τους.
β. η επιμονή του Πειθία να εφαρμοστεί ο νόμος που καθόριζε την εφάπαξ καταβολή του ποσού, γεγονός που απέρριπτε το αίτημά τους για διακανονισμό και εξόφληση του προστίμου με δόσεις.
γ. οι εκτιμήσεις τους ότι ο Πειθίας, με την πολιτική δύναμη που διέθετε και το ενισχυμένο του πλέον κύρος μετά την αθώωσή του, θα μετέπειθε τους Κερκυραίους να ακυρώσουν το ψήφισμα της ουδετερότητας που ευνοούσε τους Πελοποννησίους και να εντάξουν την πόλη τους στην αθηναϊκή συμμαχία.
=> Μετά τη δολοφονία του Πειθία και άλλων δημοκρατικών βουλευτών και πολιτών, οι ολιγαρχικοί πήραν την εξουσία στα χέρια τους και επικράτησε κλίμα σύγχυσης, ανασφάλειας και φόβου στους δημοκρατικούς. Επιβλήθηκε καθεστώς αυθαιρεσίας και τρομοκρατίας. Οι δημοκρατικοί θεσμοί υπολειτουργούσαν και απλώς επικύρωναν τις προτάσεις των πραξικοπηματιών.
Comments