Κανόνες τονισμού

• Οι τόνοι είναι τρεις: η οξεία, η βαρεία και η περισπωμένη

Ονομασία των λέξεων από τον τόνο τους

1. οξύτονη: αν έχει οξεία στη λήγουσα π.χ πατήρ

2. παροξύτονη: αν έχει οξεία στην παραλήγουσα π.χ μήτηρ

3. προπαροξύτονη: αν έχει οξεία στην προπαραλήγουσα π.χ λέγομεν

4. περισπωμένη: αν έχει περισπωμένη στη λήγουσα π.χ τιμῶ

5. προπερισπωμένη: αν έχει περισπωμένη στην παραλήγουσα π.χ δῶρον

6. βαρύτονη: αν δεν τονίζεται στη λήγουσα π.χ ἄνθρωπος, λύω, κελεύω

Διαίρεση φωνηέντων Μακρά: η,ω Βραχέα: ο,ε Δίχρονα: α,ι,υ Δίφθογγοι α. κύριοι: αι, ει, ου, οι, ευ, αυ, υι, ηυ β. καταχρηστικοί: ῳ, ᾳ, ῃ

--> Οι δίφθογγοι είναι γενικά μακρόχρονοι. Οι δίφθογγοι αι και οι είναι βραχύχρονοι, όταν βρίσκονται στο τέλος της λέξης π.χ αἱ νῆσοι. Παραμένουν μακρόχρονοι στην κατάληξη της ευκτικής και στο τέλος των επιρρημάτων και των επιφωνημάτων. Γενικοί κανόνες τονισμού

• Καμία λέξη δεν τονίζεται πιο πάνω από την προπαραλήγουσα π.χ ἐλεγόμεθα

• Όταν τονίζεται η προπαραλήγουσα, παίρνει πάντα οξεία π.χ ἡ ἄμπελος

• Όταν η παραλήγουσα είναι μακρόχρονη και η λήγουσα είναι και αυτή μακρόχρονη, τότε παίρνει οξεία π.χ ἡ θήκη

• Όταν τονίζεται μια βραχύχρονη συλλαβή, παίρνει οξεία π.χ. ὁ νέος

• Όταν η παραλήγουσα είναι μακρόχρονη αλλά η λήγουσα είναι βραχύχρονη, τότε βάζουμε περισπωμένη π.χ ἡ νῆσος

Ασκήσεις 1. Να τονίσετε τις παρακάτω λέξεις και να αιτιολογήσετε τον τονισμό:

Κοσμος, λεγε, ροδον, δωρων, τειχος, μηλον, ωραιος, νησων, νησου, επωνυμος, τοιχος, θειε, σωματα, ζωη, κοινος, κροτος, νωθρος, νομος, οιωνος, μητηρ, παιδες, ἐποιήσατο, ποιουμαι, τρεφειν, εβουλετο, γενομενους, κατελοχιζε, πλειστοι, τεκτονων, νεμομαι, οπλον, νηπιος, πληρης, πληρες, πετρα, σωτηριος, κηπος, κηπου, κηπῳ, μυστηριον, ηθος, φερω, λεγω, τουτοις, τουτων, ρωμη, ζευγος, πληθος, νησος, ανθρωπος, ταυρος, οινος, σπευδε, δυναμις, τελος, πλουτος, μηκος, γενναιος, θεος, μεγας. 2. Ξαναγράψτε τις λέξεις αρχίζοντας με κεφαλαία. ἅγιος => ἧττα => ἅμιλλα => εὑρίσκω=> αἰώνιος => αἷμα => ἄνθρωπος => 3. Να τονίσετε τις παρακάτω λέξεις και να δικαιολογήσετε τον τονισμό. Πρωτος, ἀνεμος, πρωτων, κοραξ, κορη, νεμω, νομος, θηκη, θωκος, ἀνθρωπος, ἡμερα, πολις, δημος, χωρος, χορος, φευγω, φευγετε, οἰνου, πειρωνται, σωματα, καλος, βελτιστος, τροφος, παιδαγωγος 4. Να διορθώσετε όπου χρειάζεται τον τονισμό και να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. τοῦτων, κήποις, ταύρον, δῶρον, δένδρον, ἐκλέγω, ἀνθρῶποις, κίνδυνος, ποταμός, θρήνος, οίνος, ῤῶμη, ῥήτωρ, γεωργοίς, ἔλθωσι, πέμπουσι, ταύροι, νήσοι, νόσος, σύμμαχος, θρήνε