Οι Αθηναίοι έχοντας ως ορμητήριο τη Σάμο λεηλατούσαν τη γη του βασιλιά, και έκαναν επιθέσεις εναντίον της Χίου και της Εφέσου, και προετοιμάζονταν για ναυμαχία, και ως στρατηγούς εκτός από τους υπάρχοντες εξέλεξαν επιπλέον τον Μένανδρο, τον Τυδέα και τον Κηφισόδοτο.
17.
Ο Λύσανδρος από την άλλη αποπλέει από τη Ρόδο παράλληλα προς την Ιωνία με κατεύθυνση τον Ελλήσποντο, για να εμποδίσει την έξοδο των πλοίων και εναντίον των πόλεων που είχαν αποστατήσει από αυτούς. Βγήκαν και οι Αθηναίοι από τη Χίο προς το ανοιχτό πέλαγος˙ γιατί η Ασία ήταν εχθρική σ’ αυτούς.
18.
Ο Λύσανδρος από την Άβυδο πλέει παραλιακά προς τη Λάμψακο που ήταν σύμμαχος των Αθηναίων˙ Και στρατιώτες από την Άβυδο και άλλοι (σύμμαχοι) έφτασαν πεζοί. Αρχηγός τους ήταν ο Θώρακας ο Λακεδαιμόνιος.
19.
Αφού επιτέθηκαν στην πόλη, την κυριεύουν με έφοδο και την λεηλάτησαν οι στρατιώτες αφού ήταν πλούσια και γεμάτη κρασί και τρόφιμα και όλα τα αναγκαία. Όμως τους ελεύθερους πολίτες ο Λύσανδρος τους απελευθέρωσε.
20.
Οι Αθηναίοι πλέοντας από κοντά αγκυροβόλησαν στην Ελαιούντα της Χερσονήσου με εκατόν ογδόντα πλοία. Εκεί λοιπόν, την ώρα που γευμάτιζαν αναγγέλλονται σ΄ αυτούς τα σχετικά με την Λάμψακο και αμέσως βγήκαν στα ανοιχτά προς τη Σηστό.
21.
Από εκεί αμέσως αφού ανεφοδιάστηκαν, έπλευσαν προς τους Αιγός Ποταμούς απέναντι από τη Λάμψακο˙ Σ΄ αυτό το σημείο ο Ελλήσποντος είχε πλάτος μέχρι δεκαπέντε στάδια. Εκεί λοιπόν δειπνούσαν.
22.
Ο Λύσανδρος την επόμενη νύχτα, ενώ ήταν ακόμη ξημερώματα, έδωσε σήμα (στους άνδρες) ,αφού προγευματίσουν, να μπαίνουν στα πλοία, και αφού τα πάντα τα προετοίμασε σαν να πρόκειται να ναυμαχήσει, και αφού τοποθέτησε τα παραπετάσματα, προειδοποίησε (τους άνδρες) κανείς να μην μετακινηθεί από την παράταξη ούτε να βγει στα ανοιχτά.
23.
Οι Αθηναίοι από την άλλη, με την ανατολή του ηλίου παρατάχτηκαν κατά μέτωπο μπροστά στο λιμάνι για ναυμαχία. Επειδή όμως δεν βγήκε ο Λύσανδρος για τους αντιμετωπίσει και ήταν προχωρημένη ώρα της ημέρας, επέστρεψαν στους Αιγός Ποταμούς.
24.
Ο Λύσανδρος όμως, διέταξε τα πιο γρήγορα από τα καράβια να ακολουθούν τους Αθηναίους και μόλις αυτοί βγουν στη στεριά, αφού παρατηρήσουν τι κάνουν να αναχωρήσουν και να το ανακοινώσουν σ΄ αυτόν. Και δεν έβγαλε τους άνδρες από τα πλοία νωρίτερα, παρά μόνο αφού αυτά (τα πιο γρήγορα καράβια) επέστρεψαν. Και αυτά τα έκανε για τέσσερις ημέρες˙ και οι Αθηναίοι ανοίγονταν πάλι στο πέλαγος για να τον αντιμετωπίσουν.
25.
Ο Αλκιβιάδης, όταν είδε από τα τείχη ότι οι Αθηναίοι αγκυροβολούν στην παραλία και σε καμία πόλη κοντά και ότι τα αναγκαία τα αναζητούν στη Σηστό (που απέχει) δεκαπέντε στάδια από τα καράβια, ενώ από την άλλη οι εχθροί (αγκυροβολούν) σε λιμάνι και κοντά σε πόλη διαθέτοντας τα πάντα, είπε ότι αυτοί δεν αγκυροβολούν σε κατάλληλο μέρος, αλλά τους συμβούλευε να μετακινηθούν σε άλλο αγκυροβόλι στη Σηστό κοντά σε λιμάνι και σε πόλη˙ αν βρίσκεσθε εκεί, είπε, θα ναυμαχήσετε, όταν θελήσετε.
26.
Οι στρατηγοί όμως και κυρίως ο Τυδέας και ο Μένανδρος, τον διέταξαν να φύγει. Διότι αυτοί είναι τώρα στρατηγοί και όχι εκείνος. Και αυτός σηκώθηκε και έφυγε.
27.
Ο Λύσανδρος από την άλλη όταν ήταν η πέμπτη ημέρα αφότου οι Αθηναίοι έπλεαν εναντίον του, είπε σε αυτούς που ακολουθούσαν (τους Αθηναίους) κατά διαταγή του, όταν δουν αυτούς να έχουν αποβιβασθεί και να έχουν διασκορπιστεί στη Χερσόνησο, πράγμα το οποίο έκαναν όλο και περισσότερο κάθε μέρα, επειδή αγόραζαν τα τρόφιμα από μακριά και περιφρονούσαν τον Λύσανδρο, διότι δεν έβγαζε τα πλοία από το λιμάνι για να τους αντιμετωπίσει, επιστρέφοντας με πλοία προς αυτόν να σηκώσουν την ασπίδα στο μέσο της διαδρομής. Αυτοί αυτά τα έκαναν, όπως τους διέταξε.
28.
Ο Λύσανδρος αμέσως έδωσε σήμα (στα πλοία) να πλεύσουν όσο το δυνατόν πιο γρήγορα˙ συμπορευόταν και ο Θώραξ με το πεζικό. Ο Κόνων όταν είδε την επίθεση, έδωσε σήμα (στους άνδρες) να τρέξουν αμέσως στα πλοία. Επειδή οι άνδρες ήταν διασκορπισμένοι, από τα καράβια άλλα βρέθηκαν με δυο σειρές κωπηλατών, άλλα με μία και άλλα εντελώς άδεια˙ όμως το καράβι του Κόνωνα και άλλα επτά πλήρως επανδρωμένα (καράβια) που ήταν κοντά του ανοίχθηκαν στο πέλαγος όλα μαζί καθώς και η Πάραλος, ενώ όλα τα υπόλοιπα τα κυρίεψε ο Λύσανδρος στην ακτή. Τους πιο πολλούς άνδρες τους έπιασε στη στεριά˙ κάποιοι όμως κατέφυγαν στα μικρά οχυρά.
29.
Ο Κόνων, ενώ έφευγε με τα εννιά καράβια, όταν αντιλήφθηκε ότι οι Αθηναίοι είχαν καταστραφεί, αφού προσορμίσθηκε στην Αβαρνίδα, το ακρωτήρι της Λαμψάκου, πήρε από εκεί τα μεγάλα κατάρτια των καραβιών του Λυσάνδρου και ο ίδιος με οκτώ καράβια αναχώρησε για τον Ευαγόρα στην Κύπρο, ενώ η Πάραλος στην Αθήνα για να ανακοινώσει τα γεγονότα.
30.
Ο Λύσανδρος και τα καράβια και τους αιχμαλώτους και όλα τα υπόλοιπα τα μετέφερε στη Λάμψακο, συνέλαβε, επίσης από τους στρατηγούς και άλλους και τον Φιλοκλέα και τον Αδείμαντο. Την ίδια ημέρα που κατάφερε αυτά, έστειλε τον Θεόπομπο τον ληστή από τη Μίλητο στη Λακεδαίμονα, για να αναγγείλει τα γεγονότα, ο οποίος αφού έφτασε μετά από τρεις μέρες τα ανακοίνωσε.
31.
Μετά από αυτά ο Λύσανδρος αφού συγκέντρωσε τους συμμάχους, έδωσε εντολή να αποφασίσουν για τους αιχμαλώτους. Εκεί ακούστηκαν πολλές κατηγορίες εναντίον των Αθηναίων, για όσα ήδη εγκλήματα πολέμου είχαν διαπράξει και για όσα είχαν αποφασίσει να κάνουν, αν επικρατούσαν στη ναυμαχία, να κόψουν δηλαδή το δεξί χέρι όλων των ανδρών που θα συλλαμβάνονταν ζωντανοί, και ότι αφού πήραν δύο τριήρεις, μία από την Κόρινθο και μια από την Άνδρο, όλους τους άνδρες από αυτές τους πέταξαν στη θάλασσα˙ Ο Φιλοκλής ήταν ο στρατηγός των Αθηναίων, ο οποίος σκότωσε αυτούς.
32.
Λέγονταν ακόμα και άλλα πολλά και αποφάσισαν να σκοτώσουν από τους αιχμαλώτους όσους ήταν Αθηναίοι εκτός από τον Αδείμαντο, διότι μόνος αυτός ήταν αντίθετος στην εκκλησία του δήμου στο ψήφισμα για το κόψιμο των χεριών. Κατηγορήθηκε όμως από κάποιους ότι πρόδωσε τα καράβια. Ο Λύσανδρος αφού πρώτα ρώτησε τον Φιλοκλέα, ο οποίος έριξε στη θάλασσα τους άνδρες από την Άνδρο και την Κόρινθο, τι άξιζε να πάθει αφού άρχισε να παρανομεί στους Έλληνες, τον έσφαξε.
Ερμηνευτικά Σχόλια
16-19
Στις παραγράφους 16-19 περιγράφονται:
1. Οι ενέργειες των Αθηναίων
2. Η τακτική και ο σκοπός του Λυσάνδρου
3. Οι κινήσεις των Αθηναίων
4. Η κατεύθυνση του Λυσάνδρου και των συμμάχων του
5. Τα αποτελέσματα για τους Λακεδαιμονίους
=> Οι Αθηναίοι είχαν ως βάσεις του ναυτικού τους τη Σάμος ενώ οι Σπαρτιάτες τη Χίο και την Έφεσο,, που ήταν προηγουμένως σύμμαχοι των Αθηναίων, καθώς και τη Ρόδο.
=> Ο Λύσανδρος απέφευγε να αντιμετωπίσει στα ανοιχτά τον αθηναϊκό στόλο, γιατί ήταν ισχυρότερος από το σπαρτιατικό στόλο.
Οι Αθηναίοι πολεμούσαν σε τρία μέτωπα:
α. πολεμούσαν στην ξηρά εναντίον του βασιλιά της Σπάρτης Άγη που βρισκόταν στη Δεκέλεια της Αττικής.
β. εξορμούσαν εναντίον των βάσεων του Λυσάνδρου στη Χίο και την Έφεσο.
γ. λεηλατούσαν τα Μικρασιατικά παράλια.
Παρόλο που πολεμούσαν σε τρία μέτωπα, ετοιμάζονταν για σύγκρουση με τους Σπαρτιάτες, γιατί θεωρούσαν ότι θα έχει θετική έκβαση ο Πελοποννησιακός πόλεμος γι' αυτούς.
Τακτική του Λύσανδρου
α. Απέπλευσε από τη Ρόδο, κινήθηκε παράλληλα προς τις ακτές της Μικράς Ασίας και κατευθύνθηκε προς τα στενά του Ελλησπόντου την άνοιξη του 405 π.Χ. με 200 πλοία. Αρχικά, ήθελε να εμποδίσει το πέρασμα των φορτηγών αθηναϊκών πλοίων που μετέφεραν σιτάρι απ' τον Εύξεινο Πόντο. Έτσι θα απέκοβε τον ανεφοδιασμό της Αθήνας. Ο δεύτερος στόχος του ήταν να τιμωρήσει όσες πόλεις είχαν αποστατήσει από τη Σπαρτιατική συμμαχία.
β. Μετά την άλωση της Λαμψάκου από τους Σπαρτιάτες έγιναν λεηλασίες και αρπαγές από τους στρατιώτες. Ο Λύσανδρος δεν πούλησε τους κατοίκους της ως δούλους γιατί δεν ήθελε να δημιουργήσει κακή εντύπωση σε βάρος του, δείχνοντας έτσι ότι είναι εχθρός των Αθηναίων όχι των υπόλοιπων Ελλήνων. Τέλος, σχεδίαζε να έχει τη Λάμψακο σαν εστία ανεφοδιασμού των Σπαρτιατών κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού πολέμου.
Χαρακτηρισμός Αθηναίων
Οι δημοκρατικοί Αθηναίοι, μολονότι έχουν πάθει πολλές συμφορές, συνεχίζονται να αγωνίζονται εναντίον του Άγη που τους έχει αποκλείσει στην ξηρά από τα 413 π.Χ. απ' τη Δεκέλεια της Αττικής, εναντίον του Λύσανδρου και του φιλοσπαρτιάτη βασιλιά της Περσίας. Επομένως, θεωρούμε του Αθηναίους αξιοθαύμαστους για το αγωνιστικό τους φρόνημα και το δημοκρατικό τους πνεύμα.
Χαρακτηρισμός Λύσανδρου
Ο Λύσανδρος είναι συνετός και λειτουργεί με περίσκεψη, αφού απέφυγε να ναυμαχήσει με τους Αθηναίους, γιατί γνώριζε την ανωτερότητα του Αθηναϊκού στόλου. Ήταν προνοητικός, αφού δεν πούλησε τους ελεύθερους κατοίκους της Λαμψάκου για να την έχει ως ορμητήριό τους αλλά και γιατί εμπόδιζε τα αθηναϊκά πλοία να μεταφέρουν σιτάρι απ' τις χώρες του Εύξεινου Πόντου στην Αττική.
20-24
Στις παραγράφους 20-24 περιγράφονται:
1. Η πορεία του αθηναϊκού στόλου.
2. Η είδηση της κατάληψης της Λαμψάκου και η αντίδραση των Αθηναίων.
3. Οι πρώτες εντολές του Λυσάνδρου.
4. Οι ενέργειες των Αθηναίων.
5. Η κατασκοπεία του Λυσάνδρου
=> Οι Αθηναίοι όταν έκαναν επιδρομές εναντίον των ιωνικών πόλεων, έμαθαν ότι ο Λύσανδρος με το στόλο του είχε μπει στα στενά του Ελλησπόντου. Επειδή κατάλαβαν το σχέδιο του, ότι δηλαδή ήθελε να εμποδίσει τον ανεφοδιασμό της Αθήνας με σιτάρι από τον Πόντο, σταμάτησαν τις επιδρομές τους εναντίον των ιωνικών πόλεων και ακολουθούσαν από κοντά τον Λύσανδρο. Παρακολουθώντας το σπαρτιατικό στόλο αγκυροβόλησαν με τα 180 πλοία τους στον Ελαιούντα, που βρισκόταν στη Θρακική χερσόνησο. Εκεί, ενώ γευμάτιζαν, πληροφορήθηκαν για την άλωση της Λαμψάκου και αμέσως απέπλευσαν στους Αιγός ποταμούς απέναντι από τη Λάμψακο.
=> Ο Λύσανδρος το επόμενο πρωί έδωσε διαταγή να προγευματίσουν τα πληρώματα και να επιβιβαστούν στα πλοία. Ταυτόχρονα έκανε τις απαραίτητες προετοιμασίες σαν να προετοιμαζόταν για ναυμαχία. Έδωσε εντολή να τοποθετήσουν «παραβλήματα στα πλάγια των πλοίων, ένα είδος παραπετασμάτων, συνήθως από δέρματα ή χοντρά υφάσματα, για να μην βλέπουν οι Αθηναίοι τις κινήσεις των πληρωμάτων του αλλά και για να προστατεύονται από τα βέλη. Επίσης, διέταξε κανείς να μην κινηθεί από τη θέση του, αλλά να παραμείνει όλος ο στόλος του έτοιμος για ναυμαχία στο λιμάνι της Λαμψάκου. Τους διέταξε, επίσης, να κατασκοπεύουν τις κινήσεις των Αθηναίων όχι μόνο στη θάλασσα αλλά και στην ξηρά και να τον πληροφορήσουν. Έτσι ο Λύσανδρος για 4 μέρες παρακολουθούσε τις κινήσεις των Αθηναίων σχεδιάζοντας να αιχμαλωτίσει τον αθηναϊκό στόλο χωρίς ναυμαχία. Εκμεταλλεύτηκε, δηλαδή, τις αδυναμίες και την αφροσύνη των Αθηναίων.
=> Οι Αθηναίοι στρατηγοί δεν είχαν καταλάβει το στρατηγικό σχέδιο του Λυσάνδρου και πίστευαν ότι ο Λύσανδρος από φόβο και δειλία δεν τολμούσε να τους αντιμετωπίσει στο ανοικτό πέλαγος. Παρόλο που οι Αθηναίοι έβγαιναν για τέσσερις μέρες στο πέλαγος για αναζήτηση του σπαρτιατικού στόλου, δεν μπορούσαν να προκαλέσουν το Λύσανδρο σε ναυμαχία. Γεμάτοι αυτοπεποίθηση εξαιτίας της προηγούμενης νίκης του στις Αργινούσες το καλοκαίρι του 406 π.Χ. δεν υπολόγιζαν στην πονηριά του Λύσανδρου και δεν έπαιρναν μέτρα προστασίας εναντίον μιας ξαφνικής επίθεσης του, μολονότι απείχε λίγα χιλιόμετρα απ' αυτούς.
25-27
Στις παραγράφους 25-27 περιγράφονται:
1. Οι διαπιστώσεις του Αλκιβιάδη
2. Οι συστάσεις του Αλκιβιάδη
3. H απήχηση των προτροπών του Αλκιβιάδη
4. Η συνήθεια των Αθηναίων
5. Η εντολή του Λυσάνδρου
Αλκιβιάδης => Ο Αλκιβιάδης διαπίστωσε, ότι οι Αθηναίοι είχαν αγκυροβολήσει στους Αιγός ποταμούς, δηλαδή σε μια αμμώδη παραλία μακριά από πόλη (πρὸς οὐδεμιᾷ πόλει) γεγονός που τους ανάγκαζε να εγκαταλείπουν τα πλοία και να αναζητούν τρόφιμα από τη κοντινότερη πόλη, τη Σηστό που απείχε 15 στάδια. Παρατήρησε επίσης, ότι οι Λακεδαιμόνιοι, σε αντίθεση με τους Αθηναίους, είχαν αγκυροβολήσει κοντά σε λιμάνι και πόλη και επομένως είχαν εξασφαλίσει πολλά τρόφιμα χωρίς να είναι αναγκασμένοι να φεύγουν μακριά από τα πλοία τους. Ο Αλκιβιάδης, αφού προειδοποίησε τους Αθηναίους ναυάρχους ότι δεν έχουν αγκυροβολήσει σε καλό μέρος, τους συμβούλευσε να φύγουν από τους Αιγός ποταμούς και να πάνε στη Σηστό. Θα βρίσκονταν κοντά σε λιμάνι και σε πόλη και επομένως θα μπορούσαν να επιλέξουν τον χρόνο και τις συνθήκες της ναυμαχίας.
Οι Αθηναίοι ναύαρχοι αρνήθηκαν να δεχτούν τις λογικές συμβουλές του Αλκιβιάδη γιατί:
α. διαπνέονταν από εγωισμό και αλαζονεία.
β. φοβήθηκαν μήπως αποτύχουν με αποτέλεσμα να κατηγορηθούν, όπως κατηγορήθηκε ο Αλκιβιάδης για την ατυχία του αθηναϊκού στόλου στο Νότιο.
γ. δεν ήθελαν να καρπωθεί ο Αλκιβιάδης τις τυχόν επιτυχίες του Αθηναϊκού λαού.
δ. τον ζήλευαν πολύ
ε. δεν είχαν οι ίδιοι καμία επιτυχία στο ενεργητικό τους.
στ. ήταν άπειροι και "νεοεκλεγμένοι" και γι' αυτό δεν μπορούσαν να κατανοήσουν τις οδηγίες του έμπειρου και πολυμήχανου Αλκιβιάδη αλλά και το έξυπνο σχέδιο του Λύσανδρου.
ζ. δεν ήξεραν τις αδυναμίες των Σπαρτιατών.
η. δεν καταλάβαιναν ότι είχαν στρατοπεδεύσει σε ακατάλληλο μέρος, μακριά από πόλη.
Οι Αθηναίοι κάθε μέρα έβγαιναν από τα πλοία τους και διασκορπίζονταν στην ξηρά γιατί:
α) έπρεπε να αγοράσουν τα τρόφιμα από μακριά (τά τε σιτία πόρρωθεν ὠνούμενοι)
β) περιφρονούσαν τον Λύσανδρο (καὶ καταφρονοῦντες δὴ τοῦ Λυσάνδρου). Πίστευαν ότι ο Λύσανδρος από φόβο δεν επρόκειτο να ναυμαχήσει μαζί τους και έτσι άφηναν τους στρατιώτες πολύ συχνότερα κάθε μέρα (ὅπερ ἐποίουν πολὺ μᾶλλον καθ’ ἑκάστην ἡμέραν) να βγαίνουν από τα πλοία και να σκορπίζονται στη Χερσόνησο για αναζήτηση τροφίμων.
=> Ο Ξενοφών με τη φράση "και καταφρονούντες δη του Λυσάνδρου" ειρωνεύεται τους εγωιστές και παράφρονες Αθηναίους στρατηγούς γιατί:
α. επέτρεπαν στους στρατιώτες τους να βγαίνουν απ' τα πλοία και να σκορπίζονται στη Χερσόνησο.
β. άφηναν τους στρατιώτες τους πολύ συχνότερα κάθε μέρα να αναζητούν τρόφιμα στις μακρινές αγορές, επειδή ο Λύσανδρος δεν έβγαινε από το λιμάνι να τους αντιμετωπίσει.
=> Την πέμπτη μέρα ο Λύσανδρος έδωσε εντολή στα κατασκοπευτικά πλοία όταν δουν ότι οι Αθηναίοι έχουν αποβιβαστεί από τα πλοία και διασκορπιστεί στη Χερσόνησο να επιστρέψουν και στο μέσο της διαδρομής να του κάνουν σήμα, δηλαδή να υψώσουν μια ασπίδα.
Χαρακτηρισμός προσώπων
Αλκιβιάδης: Ως στρατηγός ο Αλκιβιάδης ήταν ικανότατος, έμπειρος και διορατικός όπως φαίνεται από τις συμβουλές που έδωσε στους Αθηναίους στρατηγούς.
Αθηναίοι: Ήταν άπειροι στρατηγοί, αφελείς και απερίσκεπτοι, γιατί δεν υποψιάστηκαν το στρατηγικό σχέδιο του πονηρού Λύσανδρου. Τον θεωρούσαν δειλό. Επίσης δεν μπόρεσαν να κατανοήσουν και να δεχτούν τις συμβουλές του έμπειρου Αλκιβιάδη. Υπήρξαν ένοχοι για την πανωλεθρία των Αθηναίων στους Αιγός ποταμούς και από τη μεγάλη τους μωρία δεν κατανόησαν ότι ο αθηναϊκός στόλος κινδύνευε στην αμμώδη παραλία.
Λύσανδρος: Αντίθετα από τους Aθηναίους στρατηγούς ο Λύσανδρος διέθετε στρατηγικές ικανότητες. Ήταν συνετός και πονηρός. Έδωσε στους Αθηναίους την εντύπωση για τέσσερις ημέρες ότι ήταν δειλός, άτολμος και αναποφάσιστος γιατί ήθελε να αιχμαλωτίσει τον αθηναϊκό στόλο χωρίς ναυμαχία. Εκμεταλλεύτηκε την απερισκεψία των Αθηναίων στρατηγών που δεν έπαιρναν μέτρα ασφάλειας εναντίον μιας ξαφνικής επίθεσης του εχθρού. Αφού κατέστρωσε σχέδιο δράσης, αποφάσισε να επιτεθεί ξαφνικά από θάλασσα και ξηρά την πέμπτη ημέρα. Όταν οι στρατιώτες του Λύσανδρου ύψωσαν την ασπίδα πάνω σε ένα κοντάρι, τότε ο Λύσανδρος έδωσε αμέσως τη διαταγή να πλεύσει ο πελοποννησιακός στόλος εναντίον του αθηναϊκού. Ταυτόχρονα και συνδυασμένα προχωρούσε στην ξηρά κι ο Θώρακας με το πεζικό του.
28-29
Στις παραγράφους 28-29 περιγράφονται:
1. Η διαταγή του Λυσάνδρου
2. Η αντίδραση του Κόνωνα
3. Η κατάσταση των αθηναϊκών πλοίων
4. Τα διασωθέντα πλοία
5. Τα αποτελέσματα του σχεδίου του Λυσάνδρου
6. Οι τελευταίες ενέργειες του Κόνωνα
7. Ο αγγελιαφόρος της συντριβής στην Αθήνα
=> Όταν οι στρατιώτες του Λυσάνδρου ύψωσαν την ασπίδα πάνω σ’ ένα κοντάρι, τότε ο Λύσανδρος αμέσως έδωσε διαταγή να πλεύσει ο πελοποννησιακός στόλος εναντίον του αθηναϊκού στόλου. Ταυτόχρονα προχωρούσε στην ξηρά και ο Θώρακας με το πεζικό του. Ο Θώραξ ήταν Σπαρτιάτης αρχηγός των Αβυδηνών που βάδιζε παραλιακά της Λαμψάκου και ενθάρρυνε το στόλο του Λυσάνδρου.
Κονών: Στρατηγός των Αθηναίων. Είχε βγει στην ξηρά και είδε πρώτος την ξαφνική επίθεση του στόλου των Πελοποννησίων εναντίον του στόλου των Αθηναίων. Διέταξε αμέσως να γίνει επιβίβαση των Αθηναίων στα πλοία κάτι που όμως δεν γινόταν μιας και οι ίδιοι διασκορπισμένοι στη ξηρά. Επικράτησε σύγχυση γι’ αυτό άλλες από τις αθηναϊκές τριήρεις βρέθηκαν με δύο σειρές από κωπηλάτες (αἱ μὲν τῶν νεῶν δίκροτοι ἦσαν), άλλες με μία σειρά (αἱ δὲ μονόκροτοι) και άλλες τελείως άδειες (αἱ δὲ παντελῶς κεναί). Μόνο εφτά πλοία μαζί με τον πλοίο του Κόνωνα και την Πάραλο κατάφεραν να ανοιχτούν στο πέλαγος. Ο συνετός και γενναίος Κόνωνας κατάφερε να σώσει μόνο 9 πλοία από τα 180. Ο Κόνων είχε την ψυχραιμία να πλησιάσει στην Αβαρνίδα, το ακρωτήριο της Λαμψάκου και να αρπάξει τα μεγάλα πανιά από τα πλοία των Πελοποννησίων. Οι αρχαίοι Έλληνες, όταν επρόκειτο να ναυμαχήσουν, αφαιρούσαν τα μεγάλα πανιά των πλοίων και τα άφηναν στην ξηρά για να κινούνται με τα κουπιά και να είναι πιο ευέλικτα. Αυτό είχε κάνει και ο Λύσανδρος. Με αυτή την παράτολμη ενέργεια εξασφάλισε τη σωτηρία αφού οι Πελοποννήσιοι δεν μπορούσαν πλέον να τον καταδιώξουν. Στη συνέχεια κατέφυγε στον Ευαγόρα, τον βασιλιά της Σαλαμίνας της Κύπρου. Ο λόγος της κίνησης αυτής ήταν ότι ο Ευαγόρας ήταν φίλος των Αθηναίων.
Τα ιερά πλοία των αρχαίων Αθηναίων ήταν: η Πάραλος, η Σαλαμινία και η Δηλίας. Τα πλοία αυτά τα χρησιμοποιούσαν:
α. για τη μεταφορά επίσημων αντιπροσώπων, των "θεωριών" στα εθνικά πανηγύρια.
β. για τη μεταφορά των δημοσίων χρημάτων.
γ. για τη μεταφορά πρεσβείων.
δ. για τη μεταφορά των διαταγών της Αθηναϊκής Πολιτείας.
30-32
Στις παραγράφους 30-32 περιγράφονται:
1. Οι Αθηναίοι αιχμάλωτοι
2. Οι ενέργειες του Λυσάνδρου
3. Οι κατηγορίες εναντίον των Αθηναίων
4. Η τελική απόφαση για τους αιχμαλώτους
5. Η τύχη του Φιλοκλή
Μετά τη νίκη στους Αιγός ποταμούς ο Λύσανδρος:
α. Μετέφερε στη Λάμψακο τα αθηναϊκά πλοία και τους στρατιώτες που αιχμαλώτισε. Αιχμαλώτισε περίπου 35.000 άνδρες, ανάμεσα στους οποίους ήταν οι στρατηγοί των Αθηναίων Φιλοκλής και Αδείμαντος.
β. Έστειλε την άλλη μέρα τον Θεόπομπο τον Μιλήσιο για να μεταφέρει την είδηση της νίκης στη Σπάρτη. Έδωσε στο Θεόπομπο το ταχύτερο πλοίο με τους καλύτερους κωπηλάτες. Ύστερα από τρεις μέρες, ο Θεόπομπος έφερε την είδηση στη Σπάρτη.
γ. Συγκέντρωσε τους συμμάχους για να αποφασίσουν στο πολεμικό αυτό συμβούλιο για την τύχη των Αθηναίων συμμάχων. Στο πολεμικό αυτό συμβούλιο κατηγόρησαν τους Αθηναίους για τις παρανομίες τους στη διάρκεια του πολέμου. Πριν από την ναυμαχία στους Αιγός ποταμούς, οι Αθηναίοι αποφάσισαν να κόψουν το δεξί χέρι των Πελοποννησίων που θα αιχμαλώτιζαν. Στην απάνθρωπη αυτή απόφαση οδηγήθηκαν γιατί οι περισσότεροι άνδρες ήταν δεξιόχειρες και με την αποκοπή του δεξιού χεριού θα γίνονταν ακίνδυνοι στον πόλεμο αφού δεν θα μπορούσαν να κωπηλατήσουν ή να κρατήσουν δόρυ. Επίσης όταν κυρίεψαν δύο τριήρεις, τη μία από την Κόρινθο και την άλλη από την Άνδρο, πέταξαν όλους τους άνδρες στην θάλασσα. Την παραπάνω τιμωρία επέβαλε ο στρατηγός Φιλοκλής.
=> Στην απόφαση να κόψουν το δεξί χέρι των αιχμαλώτων οι Αθηναίοι οδηγήθηκαν γιατί οι περισσότεροι άνδρες ήταν δεξιόχειρες, με αποτέλεσμα να γίνουν ακίνδυνοι στον πόλεμο ύστερα απ' τον ακρωτηριασμό του δεξιού αντίχειρα. Όσοι θα συλλαμβάνονταν αιχμάλωτοι, θα χρησιμοποιούνταν ως κωπηλάτες στα αθηναϊκά πλοία. Οι ακρωτηριασμένοι αιχμάλωτοι δε θα μπορούσαν να χτυπούν τους Αθηναίους με το δόρυ, ενώ θα μπορούσαν να κρατούν κουπί. Το ψήφισμα αυτό απέβλεπε στο ν' ανακόψει το ρεύμα των λιποτακτών και αυτών που προσχωρούσαν στις τάξεις του σπαρτιατικού ναυτικού δελεασμένοι απ' τα χρήματα του Κύρου, ο οποίος βοηθούσε τους Σπαρτιάτες.
=> Ο Ξενοφώντας στιγματίζει τον Λύσανδρο λέγοντας, ότι σκότωσε τον αιχμάλωτο Φιλοκλή με τα ίδια του τα χέρια, αφού πρώτα ρώτησε ποια τιμωρία του άξιζε να πάθει, επειδή πρώτος είχε παραβεί τους νόμους εις βάρος των Ελλήνων. Ο θάνατός του υπήρξε άδοξος. Από αυτό φαίνεται και η σκληρότητα του Λυσάνδρου.
=> Όλοι οι Αθηναίοι αιχμάλωτοι, εκτός του Αδείμαντου καταδικάστηκαν και εκτελέστηκαν από τους Πελοποννησίους ύστερα από την απόφαση του πολεμικού συμβουλίου. Ο Αδείμαντος εξαιρέθηκε γιατί ήταν ο μόνος που έφερε αντίρρηση στην απόφαση της εκκλησίας του δήμου για τον ακρωτηριασμό των Πελοποννησίων αιχμαλώτων, αν οι Αθηναίοι νικούσαν στη ναυμαχία και έδειξε σύνεση και ανθρωπισμό. Όμως ο Αδείμαντος, όταν επέστρεψε στην Αθήνα, κατηγορήθηκε ως προδότης.
Εξαιρετική δουλειά! Πολύ βοηθητικό το υλικό. Ευχαριστούμε.