Ξενοφώντος Ελληνικά 2, 2, 1-4

1.

᾿Επεὶ δὲ τὰ ἐν τῇ Λαμψάκῳ κατεστήσατο, ἔπλει ἐπὶ τὸ Βυζάντιον καὶ Καλχηδόνα. Οἱ δ’ αὐτὸν ὑπεδέχοντο, τοὺς τῶν ᾿Αθηναίων φρουροὺς ὑποσπόνδους ἀφέντες. Οἱ δὲ προδόντες ᾿Αλκιβιάδῃ τὸ Βυζάντιον τότε μὲν ἔφυγον εἰς τὸν Πόντον, ὕστερον δ’ εἰς ᾿Αθήνας καὶ ἐγένοντο ᾿Αθηναῖοι.

Μετάφραση: Αφού ρύθμισε την κατάσταση στη Λάμψακο, έπλεε εναντίον του Βυζαντίου και της Καλχηδόνας. Αυτοί τον υποδέχονταν, αφού άφησαν ελεύθερους τους φρουρούς των Αθηναίων προστατευόμενους από σπονδές. Εκείνοι όμως που τότε παρέδωσαν στον Αλκιβιάδη το Βυζάντιο με προδοσία κατέφυγαν στον Πόντο, ύστερα στην Αθήνα και έγιναν Αθηναίοι.

2.

Λύσανδρος δὲ τούς τε φρουροὺς τῶν ᾿Αθηναίων καὶ εἴ τινά που ἄλλον ἴδοι ᾿Αθηναῖον, ἀπέπεμπεν εἰς τὰς ᾿Αθήνας, διδοὺς ἐκεῖσε μόνον πλέουσιν ἀσφάλειαν, ἄλλοθι δ’ οὔ, εἰδὼς ὅτι ὅσῳ ἂν πλείους συλλεγῶσιν εἰς τὸ ἄστυ καὶ τὸν Πειραιᾶ, θᾶττον τῶν ἐπιτηδείων ἔνδειαν ἔσεσθαι. Καταλιπὼν δὲ Βυζαντίου καὶ Καλχηδόνος Σθενέλαον ἁρμοστὴν Λάκωνα, αὐτὸς ἀποπλεύσας εἰς Λάμψακον τὰς ναῦς ἐπεσκεύαζεν.

Μετάφραση: Ο Λύσανδρος και τους φρουρούς των Αθηναίων και αν κάπου έβλεπε κάποιον άλλον Αθηναίο, τον έστελνε στην Αθήνα παρέχοντας ασφάλεια μόνο σε εκείνους που έπλεαν προς τα εκεί και όχι προς κάπου αλλού, επειδή γνώριζε ότι όσοι περισσότεροι θα συγκεντρώνονταν στην πόλη και στον Πειραιά, πιο γρήγορα θα προκληθεί έλλειψη των απαραίτητων. Αφού άφησε τον Σθενέλαον από την Λακωνία διοικητή στο Βυζάντιο και στην Καλχηδόνα, ο ίδιος αφού αναχώρησε προς τη Λάμψακο, επισκεύαζε τα πλοία.

3.

᾿Εν δὲ ταῖς ᾿Αθήναις τῆς Παράλου ἀφικομένης νυκτὸς ἐλέγετο ἡ συμφορά, καὶ οἰμωγὴ ἐκ τοῦ Πειραιῶς διὰ τῶν μακρῶν τειχῶν εἰς ἄστυ διῆκεν, ὁ ἕτερος τῷ ἑτέρῳ παραγγέλλων· ὥστ’ ἐκείνης τῆς νυκτὸς οὐδεὶς ἐκοιμήθη, οὐ μόνον τοὺς ἀπολωλότας πενθοῦντες, ἀλλὰ πολὺ μᾶλλον ἔτι αὐτοὶ ἑαυτούς, πείσεσθαι νομίζοντες οἷα ἐποίησαν Μηλίους τε Λακεδαιμονίων ἀποίκους ὄντας, κρατήσαντες πολιορκίᾳ, καὶ ῾Ιστιαιέας καὶ Σκιωναίους καὶ Τορωναίους καὶ Αἰγινήτας καὶ ἄλλους πολλοὺς τῶν ῾Ελλήνων.

Μετάφραση: Στην Αθήνα από την άλλη όταν έφθασε η Πάραλος την νύχτα, διαδιδόταν η συμφορά και ο θρήνος από τον Πειραιά μέσα από τα μακρά τείχη έφτασε στην πόλη καθώς ειδοποιούσε ο ένας τον άλλον˙ ώστε εκείνη τη νύχτα κανείς δεν κοιμήθηκε, όχι μόνον επειδή πενθούσαν τους χαμένους, αλλά πολύ περισσότερο ακόμη οι ίδιοι τους εαυτούς τους, επειδή νόμιζαν ότι θα πάθουν όσα έκαναν και στους Μηλίους που ήταν άποικοι των Λακεδαιμονίων, αφού τους νίκησαν στην πολιορκία και στους κατοίκους της Ιστιαίας και της Σκιώνης και της Τορώνης και της Αίγινας και σε άλλους πολλούς των Ελλήνων.

4.

Τῇ δ’ ὑστεραίᾳ ἐκκλησίαν ἐποίησαν, ἐν ᾗ ἔδοξε τούς τε λιμένας ἀποχῶσαι πλὴν ἑνὸς καὶ τὰ τείχη εὐτρεπίζειν καὶ φυλακὰς ἐφιστάναι καὶ τἆλλα πάντα ὡς εἰς πολιορκίαν παρασκευάζειν τὴν πόλιν.

Μετάφραση: Την επόμενη συνεκάλεσαν εκκλησία, στην οποία αποφάσισαν να φράξουν τα λιμάνια εκτός από ένα και να επισκευάζουν τα τείχη και να τοποθετούν φρουρές και όλα τα υπόλοιπα να τα προετοιμάζουν σαν να βρίσκεται η πόλη σε κατάσταση πολιορκίας.

Ερμηνευτικά Σχόλια

Στις παραγράφους 1- 4 περιγράφονται:

1. Οι πρώτες ενέργειες του Λυσάνδρου

2. Η στάση των πόλεων

3. Η τύχη των προδοτών

4. Η τακτική του Λυσάνδρου και ο σκοπός του

5. Οι άλλες ενέργειες του Λυσάνδρου

6. Η απήχηση της είδησης στην Αθήνα και η αιτιολόγηση της συναισθηματικής κατάστασης των Αθηναίων

7. Οι αποφάσεις της εκκλησίας του δήμου

=> Στόχος του Λυσάνδρου ήταν η κατάληψη της Αθήνας. Όμως δε βιαζόταν. Πρώτα ρύθμισε την πολιτική κατάσταση στη Λάμψακο. Διόρισε δεκαρχίες, δηλαδή μια αρχή δέκα ολιγαρχικών ανδρών, που κυβερνούσαν σύμφωνα με τα συμφέροντα της Σπάρτης και εξασφάλιζαν την κατοχή της πόλης. Το σύστημα των δεκαρχιών ο Λύσανδρος το επέβαλε πρώτα στην Έφεσο και ύστερα από τους Αιγός ποταμούς στη Λάμψακο. Έτσι, μετέβαλε το δημοκρατικό πολίτευμα της Λαμψάκου σε ολιγαρχικό. Έπειτα, έπλευσε προς το Βυζάντιο και την Καλχηδόνα.

=> Οι ολιγαρχικοί κάτοικοι του Βυζαντίου και της Καλχηδόνας, μετά τη ναυμαχία στους Αιγός ποταμούς, κατέλαβαν την πολιτική εξουσία. Αυτοί υποδέχθηκαν με ενθουσιασμό τον Λύσανδρο ως ελευθερωτή από την αθηναϊκή κυριαρχία. Οι κάτοικοι των δύο αυτών πόλεων παρέδωσαν στον Λύσανδρο με σπονδές τις πόλεις τους αλλά και εξασφάλισαν ασφαλή αποχώρηση για τους άνδρες της αθηναϊκής φρουράς.

Σπονδές ήταν η επίσημη συμφωνία στην οποία κατέληγαν οι αντιπρόσωποι των αντιπάλων και την οποία επισφράγιζαν με την επίκληση των θεών ως μαρτύρων για την τήρησή της. Οι παραβάτες είχαν να αντιμετωπίσουν την οργή των θεών αλλά και την κατακραυγή όλων των Ελλήνων.

Ο Λύσανδρος κατέστρωσε σχέδιο πολιορκίας της Αθήνας. Για να κάνει πιο ασφυκτική την πολιορκία της Αθήνας:

α. Κατέλαβε το Βυζάντιο και την Καλχηδόνα, για να αποκόψει τους θαλάσσιους δρόμους ανεφοδιασμού της Αθήνας με σιτάρι.

β. έστελνε όποιον Αθηναίο συναντούσε κατευθείαν στην Αθήνα, για να παρουσιαστεί πιο γρήγορα πλήρης έλλειψη τροφίμων εξαιτίας της συγκέντρωσης μεγάλου πληθυσμού μέσα στα μακρά τείχη.

γ. απαγόρευσε με την απειλή της θανατικής ποινής κάθε εισαγωγή σιταριού στην Αθήνα.

δ. αργότερα απέκλεισε και τον Πειραιά.

ε. Στο Βυζάντιο και στη Καλχηδόνα ο Λύσανδρος άφησε ως αρμοστή το Σθενέλαο το Λάκωνα.

στ. Στη συνέχεια ο Λύσανδρος επέστρεψε στη Λάμψακο και επισκεύαζε τα πλοία του, αφού θα προβεί σε ναυτικό αποκλεισμό της Αθήνας.

=> Η Πάραλος, το ιερό πλοίο των Αθηναίων μεταφέρει την είδηση καταστροφής του αθηναϊκού στόλου. Κραυγές ακούστηκαν από τον Πειραιά μέχρι την Αθήνα, γιατί πενθούσαν αυτούς που χάθηκαν στη ναυμαχία, θρηνούσαν περισσότερο για τη δική τους κακή τύχη, σκέφτονταν ότι σε λίγες μέρες θα έφτανε ο Λύσανδρος στο Φάληρο και φοβόντουσαν μήπως πάθουν όσα κακά είχαν προξενήσει στους συμμάχους των Σπαρτιατών, δηλαδή στους κατοίκους της Ιστιαίας, της Τορώνης, της Αίγινας και της Σκιώνης. Τέλος, περίμεναν ότι θα πληρώσουν με το ίδιο νόμισμα όσα κακά είχαν κάνει στους συμμάχους των Σπαρτιατών.

Τα μέτρα των Αθηναίων

α. να φράξουν τα λιμάνια

β. να επισκευάσουν τα τείχη

γ. να τοποθετήσουν φρουρούς στα τείχη

δ. να προετοιμάσουν την πόλη σε όλα τα άλλα για την αντιμετώπιση της πολιορκίας.