Παράδοση

Παράδοση είναι τα πολιτισμικά στοιχεία του παρελθόντος που, επιβιώνοντας ή αναβιώνοντας από εποχή σε εποχή, διαιωνίζονται και διαμορφώνουν τα ιδιαίτερα γνωρίσματα των κοινωνιών.

Αξία της παράδοση

α. Μαθαίνουμε ποια είναι η πολιτισμική περιουσία μας, ενισχύουμε το αίσθημα της συλλογικότητας και με την ιστορική συνείδηση και την αυτογνωσία που αποκτούμε, αντιστεκόμαστε σε κάθε απόπειρα αφελληνισμού.

β. Ο άνθρωπος κατανοεί πληρέστερα το ιστορικό του παρελθόν του. Η παράδοση τονώνει την εθνική συνείδηση και αποτελεί τρόπο διαφύλαξης της εθνικής ταυτότητας. Διαφυλάσσεται η πολιτιστική μας φυσιογνωμία, γιατί χάρη σε αυτή διασώζονται η γλώσσα, η καλλιτεχνική και πνευματική παράδοση.

γ. Η παράδοση μεταδίδει αξίες και πρότυπα, ηθικοποιεί το άτομο.

δ. Με τη μελέτη της πνευματικής μας παράδοσης μπορούμε να διδαχτούμε τρόπους σκέψης, να εμπνευστούμε ιδέες, να παραλλάξουμε μοτίβα, να ανασυνθέσουμε στοιχεία, να αντλήσουμε γνώσεις.

ε. Αποτελεί ισχυρό όπλο απέναντι στην παγκοσμιοποίηση και την τάση των ισχυρών να επιβληθούν στα ασθενέστερα κράτη αλλά και αντίβαρο στο σύγχρονο τεχνοκρατικό και καταναλωτικό τρόπο ζωής.

στ. Ενισχύεται ο αγώνας για τα πανανθρώπινα ιδανικά όπως η ελευθερία κλπ.

ζ. Αναλαμβάνουμε τον κοινωνικό μας ρόλο, τηρούμε το νομικό πλαίσιο και ως εκ τούτου, περιορίζονται φαινόμενα αντικοινωνικής συμπεριφοράς και κάθε προσπάθεια εξασθένισης των κοινωνικών κανόνων και αξιών.

η. Δημιουργείται ένα αίσθημα ασφάλειας και αυτοπεποίθησης στο λαό, καθώς παρουσιάζει την ιστορική του πορεία.

Κίνδυνοι από την προσκόλληση στην παράδοση

α. Η στείρα αποδοχή του παρελθόντος οδηγεί στη στασιμότητα, στην άρνηση εξέλιξης, περιορίζεται η πρωτοβουλία και όλα αυτά οδηγούν στη συρρίκνωση των οριζόντων και στη μονομέρεια.

β. Επικρατεί η εθνική απομόνωση και διαταράσσονται οι διακρατικές σχέσεις, καθώς δεν αφομοιώνονται νέα στοιχεία από άλλους πολιτισμούς, επέρχεται η ξενοφοβία.

γ. Η προσκόλληση στο παρελθόν ζημιώνει το εκπαιδευτικό σύστημα και τον εκσυγχρονισμό του.

δ. Η προγονολατρεία δε συμβάλλει στην ανανέωση των νόμων, καθώς δεν υιοθετούνται διατάξεις που να διασφαλίζουν τα δικαιώματα των πολιτών.

Αίτια απομάκρυνσης από την παράδοση

α. Το χάσμα των γενεών και ο γενικότερος αρνητισμός των νέων.

β. Ο λανθασμένος τρόπος γνωστοποίησής της στους νέους μέσω της οικογένειας και της παιδείας.

γ. Η προγονοπληξία και η προοδοπληξία.

δ. Η παράδοση απειλείται από την υλικοευδαιμονιστική αντίληψη της ζωής, τον υπερκαταναλωτισμό.

ε. Το τεχνοκρατικό πνεύμα της κοινωνίας και η τεχνολογική επανάσταση, συνέβαλαν στην ανατοποθέτηση των αξιών της ζωής και στη δημιουργία απαιτήσεων.

στ. Η γενικότερη κρίση των αξιών, των θεσμών και των αρχών, η συνθετότητα της ζωής, το κυνήγι της επαγγελματικής επιτυχίας, η στείρα εμμονή στο ειδικό αντικείμενο εργασίας εγκλωβίζουν τον άνθρωπο σε μια αδράνεια του πνεύματος.

ζ. Η ξενομανία, ο μιμητισμός ξένων προτύπων που οδηγεί στην αλλοτρίωση.

η. Η πολιτιστική μας κληρονομιά υποβαθμίζεται, εξαιτίας της αδιαφορίας και της ανευθυνότητας που μας χαρακτηρίζει.

Προοδοπληξία: Άκριτη αποδοχή κάθε νέου ή ξένου στοιχείου, πλήρης απόρριψη κάθε παραδοσιακού με την ιδέα πως παρεμποδίζει την πρόοδο. Στη σύγχρονη παγκοσμιοποιημένη κοινωνία, ο άνθρωπος, προσκολλημένος τυφλά στη λογική της αγοράς και του κέρδους, αποδέχεται άκριτα τα υλιστικά και τεχνοκρατικά πρότυπα και ενστερνίζεται με πάθος μια δήθεν προοδευτικότητα. Η επανάσταση της τεχνολογίας διευκόλυνε τη διείσδυση των ισχυρών, με αποτέλεσμα οι άνθρωποι να θεοποιούν το παρόν και το ξένο και να υποτιμούν το παρελθόν, την παράδοση και το ντόπιο. Έτσι, κυριαρχεί ένα αντιπαραδοσιακό πνεύμα, που απομακρύνει από τις ρίζες, με δυσμενείς συνέπειες για το άτομο και την κοινωνία. Ελλοχεύει, επίσης, ο κίνδυνος γλωσσικής υποβάθμισης, η αλλοίωση του λεξιλογίου και η λεξιπενία.

Προτάσεις για την αξιοποίηση της παράδοσης

α. Η στροφή στην παράδοση δεν πρέπει να μετατραπεί σε αναχρονισμό και αντιδραστικότητα σε κάθε νεοτερισμό.

β. Έμφαση της πνευματικότητας: κρίση, ενημέρωση, γνώση, αλλά και υπεύθυνη περισυλλογή, αυτοκριτική, πίστη στον άνθρωπο. Με αυτά θα συνειδητοποιήσουν οι νέοι ότι η ατομική και συλλογική αξιοποίηση της παράδοσης οδηγεί στην ποιοτική άνοδο του πολιτισμικού και βιοτικού επιπέδου ενός λαού και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την εθνική και οικουμενική πρόοδο.

γ. Αποφυγή της προκατάληψης και της μεροληπτικής στάσης απέναντι στο παρελθόν. Οι νέοι οφείλουν να κατανοήσουν ότι μέσω του παρελθόντος κυοφορείται το εκάστοτε καινούργιο.

δ. Απέναντι στην παράδοση στεκόμαστε με σεβασμό, ευλάβεια και ευγνωμοσύνη, αλλά και με διάθεση κριτικής σκέψης.

ε. Οι γονείς οφείλουν να αποτελούν υγιή παραδείγματα για τα παιδιά τους.

στ. Το σχολείο χρειάζεται μέσω της ανθρωπιστικής παιδείας να προβάλλει, να σχολιάσει και να επεξηγήσει τις συνιστώσες του πολιτισμού των προγόνων μας, ώστε οι νεότερες γενιές να γνωρίσουν και να κατανοήσουν τις παλαιότερες ηθικές αξίες.

ζ. Βιωματική επαφή με την παράδοση μέσω εκπαιδευτικών εκδρομών, εργασιών για την πολιτιστική κληρονομιά του τόπου μας, εφαρμογή του εκπαιδευτικού προγράμματος «υιοθετώ ένα μνημείο».

η. Ενίσχυση του ρόλου του δασκάλου και των μαθητικών κοινοτήτων με περιθώρια δημιουργικών πρωτοβουλιών και αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών. θ. Τα ΜΜΕ θα πρέπει να στοχεύουν στην προβολή της παράδοσης με ποιοτικές εκπομπές και στον περιορισμό των υπερκαταναλωτικών προτύπων. ι. Οι πνευματικοί άνθρωποι και οι επιστήμονες χρειάζεται να αξιολογήσουν την παράδοση και αφού απορρίψουν τα παρωχημένα, να αναδείξουν τα ζωντανά στοιχεία της παράδοσης. Πολιτεία ια. Μέριμνα για τη φύλαξη και την προστασία των αρχαιολογικών χώρων και οικονομική ενίσχυση των ερευνών για τη μελέτη και την ανάδειξη του πολιτισμού του παρελθόντος.

Πηγή: Νέα Ελληνικά (ζήτη), Λόγου Σπουδή (Σαββάλας), e-didaskalia@blogspot.com