Συμφωνόληκτα - Ημιφωνόληκτα ουσιαστικά

Α. ΕΝΡΙΝΟΛΗΚΤΑ

Ενικός Αριθμός

-ων (-ωνος) -ων (-ονος) -ην (-ηνος) -ην (-ενος)

ὁ χειμών ὁ πνεύμων ὁ Ἕλλην ὁ ποιμήν

τοῦ χειμῶνος τοῦ πνεύμονος τοῦ Ἑλῆνος τοῦ ποιμένος

τῷ χειμῶνι τῷ πνεύμονι τῷ Ἕλληνι τῷ ποιμένι

τόν χειμῶνα τόν πνεύμονα τόν Ἕλληνα τόν ποιμένα

ὦ χειμών ὦ πνεῦμον ὦ Ἕλλην ὦ ποιμήν

Πληθυντικός Αριθμός

οἱ χειμῶνες οἱ πνεύμονες οἱ Ἕλληνες οἱ ποιμένες

τῶν χειμώνων τῶν πνευμόνων τῶν Ἑλλήνων τῶν ποιμένων

τοῖς χειμῶσι τοῖς πνεύμοσι τοῖς Ἕλλησι τοῖς ποιμέσι

τούς χειμῶνας τούς πνεύμονας τούς Ἕλληνας τούς ποιμένας

ὦ χειμῶνες ὦ πνεύμονες ὦ Ἕλληνες ὦ ποιμένες

Ενικός Αριθμός

-αν (-ᾶνος) -ις (-ῑνος)

ὁ Τιτάν ἡ ἀκτίς

τοῦ Τιτᾶνος τῆς ἀκτῖνος

τῷ Τιτᾶνι τῇ ἀκτῖνι

τόν Τιτᾶνα τήν ἀκτῖνα

ὦ Τιτάν ὦ ἀκτίς

Πληθυντικός Αριθμός

οἱ Τιτᾶνες αἱ ἀκτῖνες

τῶν Τιτάνων τῶν ἀκτίνων

τοῖς Τιτᾶσι ταῖς ἀκτῖσι

τούς Τιτᾶνας τάς ἀκτῖνας

ὦ Τιτᾶνες ὦ ἀκτῖν

Β. ΥΓΡΟΛΗΚΤΑ

Ενικός Αριθμός

-ηρ (-ῆρος) -ηρ (-έρος) -ωρ (-ῶρος) -ωρ (-ορος)

ὁ κλητήρ ὁ ἀθήρ ὁ ἰχώρ ὁ ῥήτωρ

τοῦ κλητῆρος τοῦ ἀθέρος τοῦ ἰχῶρος τοῦ ῥήτορος

τῷ κλητῆρι τῷ ἀθέρι τῷ ἰχῶρι τῶ ῥητόρι

τόν κλητῆρα τόν ἀθέρα τόν ἰχῶρα τόν ῥήτορα

ὦ κλητήρ ὦ ἀθήρ ὦ ἰχώρ ὦ ῥῆτορ

Πληθυντικός Αριθμός

οἱ κλητῆρες οἱ ἀθέρες οἱ ἰχῶρες οἱ ῥήτορες

τῶν κλητήρων τῶν ἀθέρων τῶν ἰχώρων τῶν ῥητόρων

τοῖς κλητῆρσι τοῖς ἀθέρσι τοῖς ἰχῶρσι τοῖς ῥήτορσι

τούς κλητῆρας τούς ἀθέρας τούς ἰχῶρας τούς ῥήτορας

ὦ κλητῆρες ὦ ἀθέρες ὦ ἰχῶρες ὦ ῥήτορες

Παρατηρήσεις

1) Μονόθεμα: Διατηρούν το γράμμα του θέματος σε όλες τις πτώσεις ίδιο.

2) Διπλόθεμα: Έχουν δύο θέματα, το ισχυρό και το ασθενές. Το ισχυρό λήγει σε –ην ή –ων (ισχυρό γιατί έχει μακρό φωνήεν) και το ασθενές λήγει σε –εν ή –ον (από το ασθενές σχηματίζονται οι πλάγιες πτώσεις του ενικού και όλες οι πτώσεις του πληθυντικού).

3) Τα οξύτονα διπλόθεμα ενρινόληκτα σε –ων, -ονος σχηματίζουν την κλητική ενικού όμοια με την ονομαστική. π.χ ὁ ἡγεμών, (ὦ) ἡγεμών.

4) Τα βαρύτονα διπλόθεμα ενρινόληκτα σε –ων, -ονος σχηματίζουν την κλητική ενικού σε -ον. π.χ ὁ πνεύμων, (ὦ) πνεῦμον

5) Τα βαρύτονα διπλόθεμα σε –ων (-ονος) και –ωρ (-ρος), όσα δηλαδή τονίζονται στην παραλήγουσα σχηματίζουν την κλητική ενικού όμοια με το ασθενές θέμα π.χ ὁ ῥήτωρ => (ὦ) ῥῆτορ

6) Τα βαρύτονα διπλόθεμα κύρια ονόματα σε –ων (-ονος) σχηματίζουν την κλητική ενικού όμοια με το ασθενές θέμα και ανεβάζουν τόνο π.χ ὁ Ἀριστογείτων => (ὦ) Ἀριστόγειτον ΠΛΗΝ ὁ Ἰάσων => (ὦ) Ἰᾶσον

7) Δοτική πληθυντικού: => στα ενρινόληκτα ο χαρακτήρας -ν- προ καταλήξεως -σι(ν) αποβάλλεται π.χ τοῖς ἡγεμόσι

8) Δοτική πληθυντικού => στα υγρόληκτα ο χαρακτήρας -λ, ρ- προ της καταλήξεως -σι(ν) διατηρείται π.χ τοῖς ῥήτορσι

9) Στις καταλήξεις -ις(-ινος), -αν(-ανος) τα δίχρονα είναι μακρά π.χ τῆς ἀκτῖνος

ὁ σωτήρ => ὦ σῶτερ, τοῖς σωτῆρσι(ν) / ὁ ἀστήρ => τοῖς ἀστράσι(ν)

Ασκήσεις

1. Να γράψετε τη γενική, αιτιατική και κλητική ενικού αλλά και τη δοτική και αιτιατική πληθυντικού των παρακάτω ουσιαστικών: ὁ χειμών ὁ ηγεμών ὁ γείτων ὁ δαίμων ὁ αηδών ὁ ανθών ἡ τερηδών 2. Να γράψετε τη γενική και την κλητική ενικού αριθμού των παρακάτω ημιφωνόληκτων ουσιαστικών. ὁ ξενών: ……………………………………………………… ὁ ἐλαιών: ……………………………………………………… ὁ ὀρνιθών: …………………………………………………… ὁ χιτών: ………………………………………………………… ὁ ἀγκών: ……………………………………………………… ὁ αἰών: ………………………………………………………… ὁ Μαραθών: …………………………………………………… ἡ ἀηδών: ……………………………………………………… ἡ εἰκών: ………………………………………………………. ἡ χίων: ………………………………………………………… ὁ κανών: ……………………………………………………… ὁ ἄξων: ……………………………………………………… ὁ γείτων: ……………………………………………………… ὁ πνεύμων: ……………………………………………………

3. Να μεταφέρετε στην ίδια πτώση του άλλου αριθμού τα παρακάτω ουσιαστικά. τόν χῆνα ………………… τοῦ ἀγῶνος …………………………… ὦ αἰών ………………….. οἱ σπλῆνες …………………………… τοῦ πράκτορος …………… ὦ γεννήτορες ………………………… τῷ λειχῆνι ………………… τοῦ πώγωνος ………………………… τήν χελιδόνα ……………… τάς σταγόνας ………………………… οἱ κρατῆρες ………………. τῶν ἡγεμόνων ………………………. τῷ βραχίονι ……………… τῷ τείχει ……………………………… 4. Να μεταφέρετε στη γενική ενικού τα παρακάτω ουσιαστικά. εἰκών: αὐτοκράτωρ: σινδών: ὀρνιθών: Σόλων: Ἀκαρνάν: αὐχήν: ἀνθών: ἀγκών: Μακεδών: φθείρ:

5. Να κλίνετε τα παρακάτω ουσιαστικά:

ὁ σωλήν, ὁ αὐχήν, ὁ αὐτοκράτωρ, ὁ παιάν, ὁ λειχήν, ὁ δελφίς, ὁ πυθμήν, ἡ σειρήν, ὁ πευκών, ὁ παρθενών, ἡ ἀλγηδών, ὁ ἄξων, ὁ δαίμων, ἡ χιών

6. Να γραφεί η ζητούμενη πτώση: δαήρ: τοῦ ὦ νέκταρ: τοῦ τῷ χείρ: τῆς ταῖς δαίμων: ὦ τοῖς γεννήτωρ: τοῦ ὦ τοῖς τυφῶν: τοῦ ὦ τοῖς Μεγιστάν: τοῦ ὦ τοῖς Γαμηλιών: τοῦ τόν ὦ Ποσειδών: τοῦ τόν ὦ

χείρ: τήν αἱ πύρ: τῷ τά

7. Να γραφούν οι πλάγιες πτώσεις των παρακάτω ουσιαστικών:

ὁ λαμπτήρ, ὁ πάνθηρ, ὁ Πάν, ὁ κοσμήτωρ, ὁ πράκτωρ, ὁ λιμήν, ὁ κηφήν, ὁ πυρήν, ὁ ξενών, ὁ παρθενών, ἡ ἀηδών, ἡ είκών, ὁ αγκών