Τριτόκλιτα επίθετα

Φωνηεντόληκτα

Τριγενή-τρικατάληκτα σε -ύς, -εῖα, -ύ

Ενικός Αριθμός

Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο

ὁ βαθὺς ἡ βαθεῖα τό βαθύ

τοῦ βαθέος τῆς βαθείας τοῦ βαθέος

τῷ βαθεῖ τῇ βαθείᾳ τῷ βαθεῖ

τὸν βαθὺν τήν βαθεῖαν τό βαθύ

(ὦ) βαθὺ ὦ βαθεῖα ὦ βαθύ

Πληθυντικός Αριθμός Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο οἱ βαθεῖς αἰ βαθεῖαι τά βαθέα τῶν βαθέων τῶν βαθειῶν τῶν βαθέων τοῖς βαθέσι ταῖς βαθείαις τοῖς βαθέσι τούς βαθεῖς τάς βαθείας τά βαθέα (ὦ) βαθεῖς ὦ βαθεῖαι ὦ βαθέα Τριγενή-δικατάληκτα σε -υς(υος), -υ Ενικός Αριθμός Αρσενικό, Θηλυκό Ουδέτερο ὁ, ἡ εὔβοτρυς τό εὔβοτρυ τοῦ, τῆς εὐβότρυος τοῦ εὐβότρυος τῷ, τῇ εὐβότρυϊ τῷ εὐβότρυϊ τὸν, τήν εὔβοτρυν τό εὔβοτρυ (ὦ) εὔβοτρυ ὦ εὔβοτρυ Πληθυντικός Αριθμός Αρσενικό, Θηλυκό Ουδέτερο οἱ, αἱ εὐβότρυες τά εὐβότρυα τῶν εὐβοτρύων τῶν εὐβοτρύων τοῖς, ταῖς εὐβότρυσι τοῖς εὐβότρυσι τούς εὐβότρυς τά ευβότρυα (ὦ) εὐβότρυες ὦ εὐβότρυα Τριγενή-δικατάληκτα σε -υς(εος), -υ Ενικός Αριθμός Αρσενικό, Θηλυκό Ουδέτερο ὁ, ἡ δίπηχυς τό δίπηχυ τοῦ, τῆς διπήχεος τοῦ διπήχεος τῷ, τῇ διπήχει τῷ διπήχει τὸν, τήν δίπηχυν τό δίπηχυ (ὦ) δίπηχὺ ὦ δίπηχυ Πληθυντικός Αριθμός Αρσενικό, Θηλυκό Ουδέτερο οἱ, αἱ διπήχεις τά διπήχεα, διπήχη τῶν διπήχεων τῶν διπήχεων τοῖς, ταῖς διπήχεσι τοῖς διπήχεσι τούς διπήχεις τά διπήχεα, διπήχη (ὦ) διπήχεις ὦ διπήχεα, διπήχη

Παρατηρήσεις

1. Τα τριγενή και τρικατάληκτα είναι διπλόθεμα: (βαθῠ) => χρησιμοποιείται στην ονομαστική, αιτιατική και κλητική αρσενικού και ουδετέρου γένους./ (βαθε) => χρησιμοποιείται στις υπόλοιπες πτώσεις.

2. Στο αρσενικό και στο ουδέτερο είναι οξύτονα ΠΛΗΝ ὁ ἥμισυς, ἡ ἡμίσειᾰ, το ἥμισυ/ ὁ θῆλῠς, ἡ θήλειᾰ, το θῆλυ

3.Τα παραθετικά τους λήγουν σε -ύτερος, -ύτατος.

4. Τα τριγενή και δικατάληκτα σε -υς (-υος):

α. Είναι μονόθεμα.

β. Είναι σύνθετα με β΄συνθετικό το ουσιαστικό βότρυς

5. Τα τριγενή και δικατάληκτα σε -υς (-εος):

α. Είναι διπλόθεμα => (διπηχῠ) (διπηχε)

β. Είναι σύνθετα με β΄συνθετικό τα ουσιαστικά: ὁ πῆχυς, ὁ πέλεκυς

γ. Κλίνονται όπως το β΄συνθετικό ΠΛΗΝ α) γενική ενικού: -εος (αντι -εως) π.χ τοῦ διπήχεος (αλλά τοῦ πήχεως), β) γενική πληθυντικού: κατεβαίνει ο τόνος στην παραλήγουσα π.χ τῶν διπηχέων (αλλά τῶν πήχεων)

Ασκήσεις

1. Να συμπληρωθούν οι φράσεις με τα επίθετα που δίνονται.

α. Ἡ ἀρχὴ τὸ __________ τοῦ παντὸς ἐστι (ὁ ἥμισυς, ἡ ἡμίσεια, τὸ ἥμισυ).

β. Ὁ Ἥλιος ἐπὶ __________ ἅρματος τὸν οὐρανὸν διελαύνει (ὁ ταχύς, ἡ ταχεῖα, τὸ ταχύ).

γ. Πολλάκις τὸ ὠφέλιμον ἐναντίον ἐστὶ τῷ __________ (ὁ ἡδὺς, ἡ ἡδεῖα, τὸ ἡδύ).

δ. Βάδιζε τὴν __________ ὁδόν (ὁ εὐθύς, ἡ εὐθεῖα, τὸ εὐθύ).

ε. Ἡ χώρα οὐκ ἔχει __________ καὶ __________ ποταμούς (ὁ εὐρύς, ἡ εὐρεῖα, τὸ εὐρύ

- ὁ βαθύς, ἡ βαθεῖα, τὸ βαθύ

2. Να συμπληρώσετε το επόμενο κείμενο γράφοντας τους κατάλληλους τύπους των λέξεων που βρίσκονται στην παρένθεση :

Ἡ χώρα τῶν Ἰνδῶν ποταμούς ……………….(εὐρύς, αιτ. πληθ.) καί ……………(βαθύς, αιτ. πληθ.) ἔχει. Οὗτοι τάς πηγάς ἐν τοῖς ὄρεσιν ἔχουσιν, ἔνθα τό ἔδαφος ……………….(τραχύ, αιτ. εν.) ἐστι. Ἐνταῦθα τό μέν πλάτος τρίπηχύ ἐστι, διπήχεις δέ σχεδόν εἰσι τό βάθος. Προϊόντες δ’………………….. (εὐρύς, ον. πληθ.) γίγνονται καί ………………….. (ταχύς, ον. πληθ.) διά τῆς πεδιάδος φέρονται. Γέμουσι δ’…………………. (ἡδύς, γεν. πληθ.) ἰχθύων, οὕς οἱ ἁλιεῖς ἐν …………………….. (βραχύς, δοτ. εν.) χρόνῳ ἁλιεύουσι· τά ὠά δέ τῶν ἰχθύων ……………….. (ἡδύ, ονομ. πληθ.) ἐστί. Χειμῶνος οἱ ποταμοί τοῖς ……………….. (γλυκύ, δοτ. πληθ.) ὕδασι καλύπτουσι τά ……………(εὐρύ, αιτ. πληθ.) πεδία καί …………………… (παχεῖα, αιτ. εν.) τήν γῆν κατασκευάζουσι· φύονται δέ ἄμπελοι εὐβότρυες. Ἐκ δέ τῶν ἐτησίων βρέχεται ἡ Ἰνδική θερινοῖς ὄμβροις καί καρπούς ……………… (ἡδύς, αιτ. πληθ.) καί ἀφθόνους φέρει. Τρέφει δ’ ἡ χώρα καί πλῆθος βοῶν καί προβάτων, ἅ ……………… (παχεῖα, αιτ. πληθ.) τάς οὐράς ἔχει.

3. Να κλίνετε τα παρακάτω επίθετα και στους δύο αριθμούς: ὁ ἡδύς, ὁ/ἡ σύνοφρυς, ὁ ἥμισυς, ἡ λευκόφρυς, ὁ πλατύς, ἡ ὀξεῖα

4. Να συμπληρώσετε τις ζητούμενες πτώσεις:

ὁ βαθύς: τοῦ

τῶν

τοῖς

ὁ θῆλυς: τῆς

τῇ

τήν

ὁ, ἡ εὔβοτρυς: τού

οἱ

τούς

ὁ, ἡ ἄδακρυς: τῆς

τῶν

τάς

ὁ, ἡ διπέλεκυς: τήν

οἱ

ταῖς

5. Να κλιθούν οι συνεκφορές: ὁ θρασύς ῥήτωρ, τό ἥμισυ φῶς, ἡ ταχεῖα ναῦς, τό γλυκύ ἔαρ

6. Να γράψετε τις πλάγιες πτώσεις και στους δύο αριθμούς των παρακάτω επιθέτων:

ὁ ἀμβλύς:

ὁ πολύδακρυς:

ἡ βραδεῖα:

τό ἄδακρυ:

ὁ βραχύς:

τό δασύ:

ὁ τρίπηχυς:

ἡ δριμεῖα:

ἡ φίλυχθυς:

ἡ ἡδύς:

ὁ πολύιχθυς:

ἡ θρασεῖα:

τό ὀξύ:

ἡ διπέλεκυς:

ὁ ταχύς: