Δευτερόκλιτα Επίθετα

Τριγενή-τρικατάληκτα σε -ος, -η (ᾱ), -ον

Ενικός αριθμός

Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο

ὁ σοφὸς ἡ σοφή τό σοφόν

τοῦ σοφοῦ τῆς σοφῆς τοῦ σοφοῦ

τῷ σοφῷ τῇ σοφῇ τῷ σοφῷ

τὸν σοφὸν τήν σοφήν τό σοφόν

(ὦ) σοφὲ ὦ σοφή ὦ σοφόν

Πληθυντικός αριθμός

Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο οἱ σοφοί αἰ σοφαί τα σοφά τῶν σοφῶν τῶν σοφῶν τῶν σοφῶν τοῖς σοφοὶς ταῖς σοφαῖς τοῖς σοφοῖς τούς σοφούς τάς σοφάς τά σοφά ( ὦ) σοφοί ὦ σοφαί ὦ σοφά Ενικός αριθμός

Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο ὁ δίκαιος ἡ δικαία τό δίκαιον τοῦ δικαίου τῆς δικαίας τοῦ δικαίου τῷ δικαίῳ τῇ δικαία τῷ δικαίῳ τὸν δίκαιον τήν δικαίαν τό δίκαιον (ὦ) δίκαιε ὦ δικαία ὦ δίκαιον Πληθυντικός αριθμός

Αρσενικό Θηλυκό Ουδέτερο οἱ δίκαιοι αἰ δίκαιαι τά δίκαια τῶν δικαίων τῶν δικαίων τῶν δικαίων τοῖς δικαίοις ταῖς δικαίαις τοῖς δικαίοις τούς δικαίους τάς δικαίας τά δίκαια (ὦ) δίκαιοι ὦ δίκαιαι ὦ δίκαια

Τριγενή-δικατάληκτα σε -ος, -ον

Ενικός αριθμός Πληθυντικός Αριθμός

Αρσεν. + Θηλ. Ουδέτερο ὁ, ἡ ἄφθονος τό ἄφθονον οἱ, αἱ ἄφθονοι τά ἄφθονα τοῦ, τῆς ἀφθόνου τοῦ ἀφθόνου τῶν ἀφθόνων τῶν ἀφθόνων τῷ, τῇ ἀφθόνῳ τῷ ἀφθόνῳ τοῖς, ταῖς ἀφθόνοις τοῖς ἀφθόνοις τόν, τὴν ἄφθονον τό ἄφθονον τούς, τάς ἀφθόνους τά ἄφθονα (ὦ) ἄφθονε ὦ ἄφθονον ὦ ἄφθονοι ὦ ἄφθονα Παρατηρήσεις

1. Τα αρσενικά και τα θηλυκά έχουν τις ίδιες καταλήξεις.

2. Δικατάληκτα είναι:

α. Τα σύνθετα και προπαροξύτονα σε -ος π.χ ἀθάνατος, ἄγονος, ἄκαρπος, ἄκακος, ἔντιμος, ἔνδοξος ΠΛΗΝ ἀντάξιος, ἀνταξία, ἀντάξιον/ ἐνάντιος, ἐναντία, ἐνάντιον/ πάγκαλος, παγκάλη, πάγκαλον και τα παρασύνθετα σε -ικός π.χ ἀποδεικτικός

β. Μερικά με σημασία ουσιαστικού: ὁ, ἡ τύραννος, τὀ τύραννον/ ὁ, ἡ βοηθός, τό βοηθόν/ ὁ, ἡ ἀγωγός, τό ἀγωγόν/ ὁ, ἡ τιμωρός, τό τιμωρόν.

γ. Τα επίθετα: ἀΐδιος, βάρβαρος, γαμήλιος, ἥμερος, κίβδηλος, τιθασός, αἴθριος, βάναυσος, δόκιμος, ἤρεμος, λάλος, χέρσος, αἰφνίδιος, βάσκανος, ἕωλο, ἥσυχος, λάβρος, βέβηλος

3. Μερικά σχηματίζονται και ως τριγενή-τρικατάληκτα και ως τριγενή-δικατάληκτα:

αἴτιος, αἰθέριος, αἰώνιος, ἀκούσιος, ἀναγκαῖος, ἀνάξιος, ἀνθρώπινος, ἀνόσιος, βέβαιος, βίαιος, βόρειος, γενέθλιος, γυναικεῖος, ἑκούσιος, ἐνιαύσιος, θαλάσσιος, κύριος, μάταιος, τέλειος, ἔρημος, πάτριος, φειδωλός, χρήσιμος, ὠφέλιμος

Ασκήσεις 1. Να συμπληρώσετε τις προτάσεις με τους κατάλληλους τύπους των επιθέτων: Ø Κόσμος τῆς ……………………… (ἀγαθός) ψυχῆς ἀρετή ἐστί. Ø Ἡ φιλία τῶν ………………………. (δίκαιος, αρσ.) ἀνθρώπων ἐστίν πηγή ἀγαθῶν. Ø Οἱ νέοι …………………… (πονηρός) ἔργων ἀπέχουσιν. Ø Οὗτοι μὲν οἱ πολῖται εἰσιν ……………. (χρήσιμος) ἡμῖν, ἐκείνους δὲ νομίζομεν εἶναι ………………………. (αἰσχροὺς) κλέπτας. Ø Οἱ Κρητῶν νόμοι οὔκ εἰσιν μάτην διαφερόντως ἐν πᾶσιν ……………. (εὐδόκιμος) τοὶς Ἕλλησιν. Ø Οἱ Πέρσαι τοὺς ………. (νέος) παρὰ τοῖς ………………. (δημόσιος) διδασκάλοις ἐπαίδευον ἐν τοῖς ………………………. (κοινὸς) διδασκαλείοις. 2. Να τοποθετήσετε τα επίθετα των παρενθέσεων στον κατάλληλο τύπο, ώστε να συμφωνούν με τον τύπο του ουσιαστικού που δίνεται: Ø οἱ …………………… ἰχθύες (ἄφωνος) Ø τῆς …………………. νήσου (ὡραῖος) Ø τούς ………………… ῥήτορας (δεινός) Ø τῇ ………………….. γυναικί (ὠχρός) Ø τοῦ …………………… ἀνδρός (ἀείμνηστος) Ø τά ………………… τείχη (ὑψηλός) Ø τοῖς ……………….. διδασκάλοις (καλός) Ø τόν …………………….. ἄνδρα (ἄρρωστος) Ø αἱ …………………… πράξεις (ὠφέλιμος) Ø τάς …………………… σωτηρίας (δίκαιος) Ø ταῖς …………………. χώραις (πολέμιος) Ø τῶν …………………… μαχητῶν (γενναῖος) Ø τῷ ………………… θεῷ (ἀθάνατος) Ø τήν …………………. μουσικήν (ὡραῖος) Ø ἡ ………………… ἀπειλή (φοβερός) Ø τοῦ ………………… δόρατος (μικρὸς) Ø τοὺς ………………… παῖδας (λαμπρὸς) Ø τῇ ………………… ἀκροπόλει (ἰσχυρὸς) Ø τῷ ………………… μεγέθει (διπλάσιος) Ø ὦ ………………… ἄνερ (ἀνδρεῖος) Ø τοῖς ………………… ῥήτορσι (ἀγαθὸς) Ø ταῖς ………………… χώραις (νέος) Ø τοῖς ………………… πάθεσι (ἀνθρώπινος) Ø τῶν ………………… κινδύνων (ἀναγκαῖος) 3. Να κλίνετε τα παρακάτω επίθετα και στους δύο αριθμούς: ὁ αἴτιος, ὁ ἀντάξιος, ὁ ἱερός, ὁ ἀθάνατος 4. Να γράψετε το θηλυκό γένος των παρακάτω επιθέτων: ἵσος: τέλειος: πονηρός: ἄκαιρος: δεύτερος: ὄγδοος: τρίτος: ἀξιόμαχος: φαιδρός: βάναυσος: ἐλευθέριος: πάτριος: ἀΐδιος: ἀκέραιος: βασίλειος: ἄδικος: ἀθρόος: βέβαιος: χρήσιμος: αἰφνίδιος: ἀντάξιος: ἐναντίος: θαλάσσιος: μάχιμος: 5. Να γράψετε τη γενική ενικού και την ονομαστική, γενική και αιτιατική πληθυντικού και στα τρία γένη των παρακάτω επιθέτων: ὁ βόρειος: ὁ αἰσχρός: ὁ φαιδρός: ὁ ἔρημος: ὁ κύριος: ὁ ἔμφυτος: ἡ ἐναντία: 6. Να γραφεί η ζητούμενη πτώση: ὁ διπλάσιος: τοῦ τούς τάς ὁ ἄξιος: τοῦ ἡ αἱ ὁ ὑστεραῖος: ἡ τῇ τῶν ὁ παραπλήσιος: τοῦ ἡ αἱ ὁ διδακτέος: ἡ αἱ ταῖς ὁ τίμιος: τοῦ ἡ αἱ 7. Να γράψετε την ίδια πτώση του ίδιου αριθμού στο θηλυκό γένος: τόν ψυχικόν: ὁ βατός: τοῦ ἀβέλτερου: τοῦ ἁβροῦ: ὁ βάρβαρος: τόν ἄδικον: ὁ πονηρός: ὁ ἅγιος: ὁ ἁγνός: τόν αἰθέριον: τῶν πλουσίων: ὁ ὡραῖος: ὁ ἥσυχος: ὁ μικρός: ὁ κακός: ὁ ἄθλιος: