Ουσιαστικά νέας ελληνικής

Ουσιαστικό ονομάζεται η λέξη που δηλώνει ένα πρόσωπο, ζώο, πράγμα ή μια αφηρημένη έννοια, π.χ. άνθρωπος, δέντρο, μέλισσα, τραπέζι, αγάπη, ελπίδα ✔ Τα ουσιαστικά διαφοροποιούνται μορφολογικά (ως προς τις καταλήξεις τους) ανάλογα με το γραμματικό τους γένος σε αρσενικά, θηλυκά και ουδέτερα. => Το γραμματικό γένος άλλοτε συμπίπτει με το φυσικό γένος του ουσιαστικού και άλλοτε όχι. Για παράδειγμα, το ουσιαστικό η γυναίκα έχει φυσικό και γραμματικό γένος θηλυκό, ενώ το κορίτσι έχει φυσικό γένος θηλυκό αλλά γραμματικό γένος ουδέτερο. => Επιπλέον, τα ουσιαστικά έχουν αριθμούς (ενικός και πληθυντικό) και πτώσεις (ονομαστική, γενική, αιτιατική, κλητική) => Τα ουσιαστικά, ανάλογα με τον αριθμό των καταλήξεων που παρουσιάζουν στις βασικές τους πτώσεις, χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες: 1. τρικατάληκτα, όταν στις βασικές πτώσεις κάθε αριθμού παρουσιάζουν τρεις διαφορετικές καταλήξεις. 2. δικατάληκτα, όταν στις βασικές πτώσεις κάθε αριθμού παρουσιάζουν δύο διαφορετικές καταλήξεις. Παράλληλα, τα ουσιαστικά διακρίνονται σε: 1. ισοσύλλαβα, όταν έχουν τον ίδιο αριθμό συλλαβών σε όλες τις πτώσεις. 2. ανισοσύλλαβα, όταν ορισμένες πτώσεις εμφανίζουν μία επιπλέον συλλαβή. Τρικατάληκτα Ισοσύλλαβα Αρσενικά σε -ος (πληθ. –οι) π.χ ο τόπος Θηλυκά σε –ος (πληθ. –οι) π.χ η οδός

Ανισοσύλλαβα δεν υπάρχουν Δικατάληκτα Ισοσύλλαβα Αρσενικά σε -ας (πληθ. –ες) π.χ ο πίνακας και -ης (πληθ. –ες) π.χ ο μαθητής Θηλυκά σε -α (πληθ. –ες ) π.χ η χώρα, σε -η (πληθ. –ες) π.χ η βροχή και σε -ω (δεν υπάρχει πληθυντικός) π.χ η ηχώ Ουδέτερα σε -ο (πληθ. –α) π.χ το άτομο, σε -ι (πληθ. –α) π.χ το παιδί και σε -ος (πληθ. –η) π.χ το δάσος Ανισοσύλλαβα Αρσενικά σε -ας (πληθ. –αδες) π.χ ο σφουγγαράς, σε -έας (πληθ. –εις) π.χ ο συγγραφέας, σε -ης (πληθ. –ηδες) π.χ ο μπακάλης, σε -ους (πληθ. –ουδες) π.χ ο παππούς και σε -ες (πληθ. –εδες) π.χ ο καφές Θηλυκά σε -ά (πληθ. άδες) π.χ η μαμά, σε -ού (πληθ. –ούδες) π.χ η μαϊμού και σε -η (πληθ. –εις) π.χ η πόλη Ουδέτερα σε -μα (πληθ. –ατα) πχ. το πράγμα, σε -ιμο (πληθ –ατα) π.χ το δέσιμο, σε -ς (πληθ. –τα) π.χ το τέρας και σε -ν (πληθ. –τα) π.χ το προσόν Ασκήσεις 1. Να μεταφέρετε τα παρακάτω ονοματικά σύνολο στον πληθυντικό αριθμό: ο θόρυβος του ανέμου: ο ταμίας της τράπεζας: το ενδιαφέρον του γονέα: ο πίνακας της τάξης: το έργο του δημάρχου: ο κλήρος του αγρότη: ο θεμελιωτής της γνώσης: το πορτρέτο του καλλιτέχνη: 2. Να γράψεις δίπλα από το καθένα τον αριθμό και την πτώση που βρίσκονται: Οι δικαστές => Των καιρών => Τους πλανήτες => Τον ληστή => Του μανάβη => Των αθλητών => Ο πρόεδρος => Τον φάκελο => Τους δημοσιογράφους => Οι συμμαθητές => Τον υπάλληλο => Των ανθρώπων => Του εργάτη => Των σταθμών => Του κουτιού => Της ελπίδας => Η μαθήτρια => Τα δάση => Της χάρης => Των μαθητριών => Την αγάπη => 3. Να μεταφέρεις τα παρακάτω ονοματικά σύνολα στον ενικό αριθμό: οι ανάγκες των ανθρώπων: οι υποχρεώσεις των πολιτών: τα θεμέλια των οικοδομημάτων: τα δικαιώματα των εργατών: τα μεγέθη των αγαλμάτων: τα μηνύματα των εκφωνητών: οι πληροφορίες των ξεναγών: τα πληρώματα των καραβιών: οι υποδείξεις των υπευθύνων: τα αριστουργήματα των καλλιτεχνών:

4. Βρες τα ουσιαστικά και γράψε τα στην ίδια πτώση του άλλου αριθμού:

Οι άνθρωποι σε πολλές περιοχές του κόσμου θεοποίησαν τους ελέφαντες και τους θεώρησαν μυθικά πλάσματα. Οι ελέφαντες έχουν παίξει σημαντικό ρόλο στην ανθρώπινη ιστορία για χιλιάδες χρόνια. Χρησιμοποιήθηκαν σε μάχες, στη δουλειά και στη διασκέδαση. Την πρώτη αναφορά χρήσης του ελέφαντα τη συναντάμε σε κείμενα που γράφτηκαν πριν από 5500 χρόνια. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Αννίβα, που το 218 π.Χ. πέρασε με 38 ελέφαντες τις Άλπεις για να πολεμήσει εναντίον της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Μπορεί να τρώνε πολύ, είναι όμως... χορτοφάγοι. Ένας μεγάλος ενήλικος ελέφαντας χρειάζεται περίπου 450 κιλά φρέσκιας τροφής την ημέρα! Ένας από τους μεζέδες είναι οι φλούδες των δέντρων, που καταστρέφονται αν αυτό συμβαίνει πολύ συχνά. Ανήκουν σε μια ομάδα που είχε 350 είδη, μεταξύ αυτών και τα γνωστά μαμούθ. Το μέγεθος των πρώτων ήταν παρόμοιο με του σημερινού γουρουνιού. Μάλιστα, και στον ελλαδικό χώρο έχουν βρεθεί σκελετοί που, σε σχέση με τους σημερινούς ελέφαντες, μοιάζουν με... νάνους! Για τους αρχαίους Έλληνες, τα κρανία που έβρισκαν έδωσαν αφορμή να δημιουργηθεί ο μύθος των Κυκλώπων. Κι αυτό γιατί η προβοσκίδα καταλήγει, στην ένωση της με το κρανίο, σε μια τρύπα. Για τους Έλληνες, στο σημείο αυτό Βρισκόταν το μεγάλο μάτι των Κυκλώπων.

5. Γράψε τη γενική ενικού και πληθυντικού των παρακάτω ουσιαστικών:

ο επιχειρηματίας: ο βιβλιοπώλης: ο πίνακας: ο άγγελος: ο ειρηνοδίκης: ο δάσκαλος: ο φύλακας: ο έμπορος: ο κυβερνήτης: ο κάτοικος: η γλώσσα: η πλατεία: η ημέρα: η φοιτήτρια: η περιφέρεια: η ικανότητα: η ταχύτητα: η γνώμη: η ποσότητα: η ταυτότητα: η ώρα: η βλάβη: η δημοπρασία: ο άρχοντας: ο αντίκτυπος: ο νομάρχης: 6. Να συμπληρωθούν τα κενά με τον κατάλληλο τύπο ουσιαστικού που σας δίνεται στην παρένθεση: α. Σε όλους αρέσει το άρωμα του ………………………… (τριαντάφυλλο). β. Από την έκφραση του………………….. (πρόσωπο) του μπορούσες να καταλάβεις πως κάτι τον απασχολούσε. γ. Ο 18ος αιώνας ονομάστηκε αιώνας των……………. (φως). δ. Θα ρίξουμε τα ……………………….. (δίχτυ) το βράδυ και θα τα μαζέψουμε το πρωί. ε. Παντού τριγύρω έβλεπες χωράφια με ………………….. (στάχυ). στ. Τα ………………………….. (βράδυ) του χειμώνα μαζευόμαστε νωρίς στο σπίτι. ζ. Ισχυροί άνεμοι θα πνέουν στα ……………………. (πέλαγος). η. Βρισκόμασταν στη μέση του ………………………….. (πέλαγος) όταν ξέσπασε τρικυμία. θ. Οι …………………….. (εισαγγελέας) συχνά προτείνουν βαρύτερη ποινή από αυτήν που τελικά επιβάλλεται. ι. Λατρεύει τις σοκολάτες ……………………. (γάλα). ια. Συμφωνήθηκε κατάπαυση του…………………… (πυρ). ιβ. Πλήθος αυτοκινήτων παραμένουν μπλοκαρισμένα σε κεντρικές…………………………..(λεωφόρος) της………………………(πόλη). ιγ. Η μόλυνση του…………………………(περιβάλλον) αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα της εποχής μας. ιδ. Ως πρόεδρος του……………………(σύλλογος) έχει πολλά και δύσκολα καθήκοντα. ιε. Ο διευθυντής του σχολείου επέκρινε συχνά την εμφάνιση πολλών……………………(μαθητής) και……………………..(μαθήτρια). ιστ. Η ταχυδρομική εταιρεία αποφάσισε να προσλάβει άμεσα δυο νέους…………………………(διανομέας). ιζ. Η τιμή του…………………….(κρέας) ανέβηκε κατακόρυφα τις τελευταίες ε-βδομάδες. ιη. Οι……………………….(επίπτωση) του……………………..(κάπνισμα) στην υγεία είναι τεράστιες. 7. Να κλίνετε στο τετράδιό σας τα παρακάτω ουσιαστικά: ο νομός, ο δρόμος, η οδός, η ψήφος, το γένος, το βέλος, ο κουρέας, το έδαφος, το στάχυ, ο άρχοντας, η ιστορία, το γεγονός, ο ψαράς, ο δικαστής, ο κριτής, το ενδιαφέρον, η γλώσσα, η ακρόπολη, η νύχτα, το φανάρι, ο επιβάτης, η διάμετρος, ο γραμματέας, το διάλειμμα, το φως 8. Να μεταφέρετε τα ουσιαστικά των παρακάτω φράσεων στον πληθυντικό αριθμό: Η συνήθεια του γείτονα => Η παραγγελία του καφέ => Η ιστορία του παππού => Ο διανομέας του φυλλαδίου => Το έργο του συγγραφέα => Η συσκευασία του προϊόντος => Η αύξηση της σύνταξης => Η επισκευή του μηχανήματος => Η αμφιβολία του επιστήμονα => Η επίπτωση της αντίδρασης => Η δραστηριότητα του ατόμου => Η είσοδος του κτιρίου => Το κουκούτσι του χουρμά => Η αλλαγή του σκεύους => 10. Να μεταφέρετε τις παρακάτω προτάσεις στον άλλο αριθμό στην ίδια πτώση: α. Ο γιατρός φροντίζει τον ασθενή: β. Η μαμά δίνει στο παιδί φαγητό: γ. Τα παιχνίδια αρέσουν στα παιδιά: δ. Το γεγονός δεν επηρέασε την οικογένεια: ε. Η πόλη είναι πιο μεγάλη από το χωριό: στ. Οι διανομείς δουλεύουν σε δύσκολες συνθήκες κάθε μέρα: ζ. Ο γαλατάς φέρνει το γάλα πολύ πρωί: η. Η δασκάλα μου ζήτησε να κλείσω την πόρτα και να ανάψω τα φώτα: θ. Ο μαθητής γράφει το διαγώνισμα σε μία ώρα: ι. Ο ψαράς ψαρεύει με το καλάμι στη θάλασσα κάθε πρωί:

Πηγή: Γίνομαι άριστος στη Γλώσσα - Σαββάλας