Θέμα του κειμένου είναι το πρόβλημα της καταστροφής του φυσικού περιβάλλοντος και ειδικά της μόλυνσης των θαλασσών αλλά και των καταστρεπτικών επιπτώσεών της στην πανίδα του.
Δομή
Α΄υποεν. (Η Κενγκά… μακριά από το μαύρο κύμα»): Ο γλάρος συνειδητοποιεί το πρόβλημα της πετρελαιοκηλίδας
Β΄υποεν. (« Με όλους τους…από την πείνα») Η Κενγκά κολυμπά ως το καθαρό νερό και σκέφτεται το τέλος που πλησιάζει
Γ΄υποεν. («Μπροστά στην…ο Ίκαρος έπεσε») Η τελευταία προσπάθεια σωτηρίας
Δ΄υποεν. («Η Κενγκά χτύπησε…να τις κουνήσει») Η επιτυχία της Κενγκά να πετάξει μετά από αρκετές προσπάθειες
Η ηρωίδα του έργου
Η γλαροπούλα Κενγκά καθώς πετάει πάνω από τα κύματα, καλύπτεται από την πετρελαιοκηλίδα. Σταδιακά χάνει την όρασή της και διαπιστώνει ότι τα φτερά της είναι αδύνατον να ανοίξουν και έχουν κολλήσει στο σώμα της. Βρίσκεται σε απόγνωση, πανικοβάλλεται όμως δε χάνει το κουράγιο της και προσπαθεί να σωθεί. Αγωνιά, φοβάται ότι θα μετατραπεί σε τροφή για κάποιο ψάρι ή θα πεθάνει από ασφυξία. Επιχειρεί να πετάξει ψηλά προς τον ήλιο καθώς θυμάται το πάθημα του Ίκαρου που ίσως όμως αποβεί σωτήριο για την ίδια. Όμως το πετρέλαιο δυσχεραίνει το πέταγμά της και η Κενγκά απελπίζεται... Τελικά δεν μπορεί να κινήσει τις φτερούγες της και η πτώση είναι αναπόφευκτη. Να σημειώσουμε ότι η Κενγκά παρόλη τη δεινή θέση στην οποία βρίσκεται, δεν χάνει τη δυνατότητα λογικής και οργανωμένης σκέψης καθώς επιστρατεύει με ψυχραιμία τις γνώσεις της για να ανταπεξέλθει στην κρίσιμη κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει. Η στάση της είναι υποδειγματική και μας διδάσκει να διατηρούμε την ψυχραιμία μας και να κινητοποιούμε τη συγκροτημένη σκέψη μας, ό,τι και αν μας έχει συμβεί.
=> Σύμφωνα με τον αρχαιοελληνικό μύθο ο Ίκαρος έφυγε από την Κρήτη πετώντας μαζί με τον πατέρα του Δαίδαλο, ο οποίος κατασκεύασε για τους δύο τους φτερά από κερί, μιμούμενος τα πουλιά. Ο Ίκαρος ανέβηκε ψηλότερα από τον πατέρα του, το κερί έλιωσε από τον ήλιο και εκείνος έπεσε στη θάλασσα και πνίγηκε κοντά σε ένα νησί, στο οποίο δόθηκε το όνομά του (Ικαρία). Έτσι, και η Κενγκά πίστεψε ότι ο ήλιος θα λιώσει το πετρέλαιο από τις φτερούγες της πιστεύοντας έτσι στη σωτηρία της.
Χώρος και χρόνος του αποσπάσματος: Ο χρόνος δεν προσδιορίζεται ενώ ο χώρος δίνεται έμμεσα με την αναφορά στην αμβουργιανή εκκλησία του Αγίου Ανδρέα. Ο χώρος λοιπόν είναι το Αμβούργο της Γερμανίας.
Αφηγηματικές τεχνικές
α) Αφηγητής: Ακούγεται κυρίως η φωνή του αφηγητή και της Κενγκά, που μέσα από τις σκέψεις της ακούγονται η γριά συντρόφισσα και οι ακτοφύλακες. Η αφήγηση γίνεται σε γ’ πρόσωπο. Ο αφηγητής δε συμμετέχει στην ιστορία, είναι δηλαδή ετεροδιηγητικός. Παρουσιάζεται ως παντογνώστης, γνωρίζει όλα όσα συμβαίνουν, ακόμα και τις κρυφές σκέψεις και τα συναισθήματα της ηρωίδας του. Έχουμε όμως και την πρωτοπρόσωπη αφήγηση της Κενγκά και έτσι το κείμενο ζωντανεύει μέσα από την εναλλαγή των αφηγητών Στο κείμενο συναντάμε περιγραφή και μονολόγο ως αφηγηματικούς τρόπους. Εντοπίζουμε εκφραστικά μέσα όπως παρομοιώσεις, μεταφορές ,πολλές εικόνες και επίθετα. Γενικότερα, η αφήγηση είναι χρονολογική με εξαίρεση δύο αναδρομές στο παρελθόν. Στην πρώτη η Κενγκά θυμάται την αιτία του «κακού», τα πετρελαιοφόρα που ξέπλεναν τις δεξαμενές τους και προκάλεσαν την πετρελαιοκηλίδα, το «μαύρο κύμα». Στη δεύτερη σκέφτεται την ιστορία του ‘Ικαρου που της είχε διηγηθεί μία γριά συντρόφισσά της.
Εγκιβωτισμός
Στο κείμενο χρησιμοποιείται η τεχνική του εγκιβωτισμού, ο συγγραφέας δηλαδή παρεμβάλει μέσα στην ιστορία του μια άλλη ιστορία. Συγκεκριμένα, στο απόσπασμά μας, ενώ παρακολουθούμε την προσπάθεια της Κενγκά να ξεφύγει, εγκιβωτίζεται η ιστορία του Ίκαρου, που υποτίθεται ότι της τη διηγήθηκε μια γριά συντρόφισσά της. Η ιστορία αυτή δίνει στην Κενγκά ελπίδες για επιβίωση. Στην περίπτωση του Ίκαρου ο ήλιος έλιωσε το κερί από τα φτερά του με αποτέλεσμα να πέσει και να σκοτωθεί. Η Κενγκά τώρα πιστεύει ότι στη δική της περίπτωση ο ήλιος θα λειτουργούσε ευεργετικά, καθώς θα μπορούσε να λιώσει την ουσία που είχε κολλήσει στα φτερά της και να σωθεί.
Η Εμψύχωση (Ο Ανιμισμός)
Ο συγγραφέας παρουσιάζει την ηρωίδα του, την Κενγκά, να έχει ανθρώπινες ιδιότητες. Η τεχνική αυτή, που xρησιμοποιείται συxνά και στα παραμύθια με ζώα, λέγεται ανιμισμός. ‘Eτσι, στο κείμενό μας παρακολουθούμε την Κενγκά να έxει ανθρώπινα συναισθήματα: απελπίζεται και υποφέρει για το κακό που τη βρήκε, αισθάνεται μίσος για όσους την έφεραν σε αυτή τη θέση, αρχίζει να ελπίζει και αγωνίζεται με όλες της τις δυνάμεις να σωθεί. Ακόμα, παρουσιάζεται να μιλά, να επικοινωνεί με τους άλλους γλάρους, να σκέφτεται, να καταστρώνει σχέδια για να σωθεί. Πρόκειται για μία τεχνική που χρησιμοποιείται στην παιδική λογοτεχνία ( παραμύθια). Ο συγγραφέας με τον ανιμισμό, επιδιώκει να ταυτίσει τους αναγνώστες του με την Κενγκά, να τους κάνει να έρθουν στη θέση της, να νιώσουν την αγωνία, την απελπισία της και να κατανοήσουν έτσι την αδικία που διαπράττουν οι άνθρωποι απέναντι στα ζώα, θεωρώντας ότι είναι οι κυρίαρχοι του πλανήτη και οι μοναδικοί που έχουν δικαίωμα στη ζωή. Μ’ αυτό τον τρόπο στέλνει τα οικολογικά του μηνύματα και ευαισθητοποιεί τους αναγνώστες του στα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο πλανήτης μας.
Εκφραστικά μέσα
Μεταφορές: "το κύμα ήταν πιο γρήγορο", "η κατάρα των θαλασσών την είχε τυφλώσει". "Με όλους τους μυς της πιασμένους", "ο ήλιος να λιώσει την κατάρα", "δεν την είχαν πάρει τα χρόνια", "και οι μύες της σήκωναν εύκολα το ζόρι"
Προσωποποίηση: "ο ήλιος δεν της έκανε το χατίρι"
Παρομοίωση: "σαν κουκκίδες σε γαλάζιο ύφασμα."
Εικόνες
α. Η Κενγκά καλύπτεται από το κύμα της πετρελαιοκηλίδας.
β. Βουτάει στο νερό για να καθαρίσει τα μάτια της.
γ. Με τα φτερά κολλημένα στο σώμα προσπαθεί να κουνήσει τα πόδια της και με κόπο απομακρύνεται από το μολυσμένο νερό.
δ. Χτυπάει τις φτερούγες της, ανασηκώνεται για λίγο και πέφτει πάλι μέσα στο νερό.
ε. Προσπαθεί να καθαρίσει την ουρά της από το πετρέλαιο.
στ. Πετάει επιτέλους ψηλά.
ζ. Ξαναπέφτει στη θάλασσα με τις δυνάμεις της να την εγκαταλείπουν.
Comments