Αντωνυμίες

Τα είδη των αντωνυμιών

α. προσωπικές (εγώ, εσύ κλπ)

β. κτητικές (δικός μου, δική σου, δικό του)

γ. αυτοπαθείς (του εαυτού μου κλπ)

δ. οριστικές (ο ίδιος, η ίδια, μόνος, μόνη)

ε. δεικτικές (αυτός, τούτος, εκείνος, τέτοιος, τόσος)

στ. αναφορικές (που, ο οποίος, όσος)

ζ. ερωτηματικές (τι, ποιος, πόσος)

η. αόριστες (ένας, μία, ένα, κανένας, καμία, κανένα, κάποιος, μερικός, κάτι, κατιτί, τίποτε, τίποτα, κάμποσος, κάθε, καθένας, καθεμία καθένα, καθετί, ο δείνα, ο τάδε, άλλος)

Δυνατοί και αδύνατοι τύποι των προσωπικές αντωνυμιών

Οι δυνατοί τύποι των προσωπικών αντωνυμιών συνηθίζονται:

α. Όταν βρίσκονται μόνοι τους στο λόγο π.χ. Ποιον θέλουν; Εσένα.

β. Όταν θέλουμε να τονίσουμε κάτι π.χ. Εγώ θα φύγω, εσύ θα μείνεις.

γ. Όταν θέλουμε να ξεχωρίσουμε κάτι από άλλα π.χ. Αυτοί το ήξεραν ότι εμείς τους υποπτευόμαστε.

δ. Συχνά, όταν συνοδεύονται με προθέσεις π.χ. Τα ΄χει βάλει με εμένα.

Πότε χρησιμοποιούνται οι αδύνατοι τύποι των προσωπικών αντωνυμιών:

α. Όταν θέλουμε να τονίσουμε κάτι π.χ. Σε θέλουν.

β. Πολλές φορές ένα όνομα που ειπώθηκε λέγεται πάλι με τον αντίστοιχο αδύνατο τύπο της προσωπικής αντωνυμίες γ΄ προσώπου. Η αντωνυμία λέγεται επαναληπτική π.χ. Το Πέτρο τον είδα χθες.

γ. Άλλες φορές η τριτοπρόσωπη προσωπική αντωνυμία προαναγγέλει ένα όνομα που θα ειπωθεί στη συνέχεια. Τότε η αντωνυμία λέγεται προληπτική π.χ Τον είδα χθες τον Πέτρο.

ΠΡΟΣΟΧΗ

Δεν πρέπει να συγχέουμε τους αδύνατους τύπους της τριτοπρόσωπης αντωνυμίας με τα άρθρα. Τα άρθρα μπαίνουν πριν από ονόματα ίδιου γένους, αριθμού και πτώσης, ενώ οι αντωνυμίες μπαίνουν πριν ή ύστερα από ρήματα.

Ασκήσεις

1. Να βρείτε τις αντωνυμίες και το είδος τους.

Εγώ Γραικός γεννήθηκα, Γραικός θε να πεθάνω.

Έσπασαν τα γυαλιά της μαμάς, άλλα τα έφτιαξα εγώ.

Το Διάκο τονε παίρνουνε και στο σουβλί τον βάζουν, ολόθρο τον εστήσανε και αυτός χαμογελούσε.

Κάνει υγιεινή διατροφή γιατί προσέχει που τον αυτό του.

Η μαμά είπε στο γιο της να πιει το γάλα του.

Άλλοι παινάνε τον πασά και άλλη τον βεζίρη.

Δεν τα είχε πει σε κανένα.

Το ακούσατε τι έγινε στα Γιάννενα στη λίμνη;

Ποιος θέλει να παίξει ποδόσφαιρο;

Θα παίξουμε με το δικό μου παιχνίδι.

Μόνο ο εαυτούλης σου σε νοιάζει και τίποτε άλλο.

Τι έγινε μ΄ εσάς τους δυο και δε μιλιέστε;

Ο Όλυμπος και ο Κίσαβος, τα δύο βουνά, μαλώνουν, το ποιο να ρίξει τη βροχή, το ποιο να ρίξει χιόνι.

Φώναξε την αδερφή της για να μας τη γνωρίσει.

Μαύρη ζωή που κάνουμε εμείς οι μαύροι κλέφτες.

Ελάτε να ξεθάψετε τα δόλια τ΄ άρματά μου.

Εσείς βουνά, ψηλά βουνά, με τα δασιά κλαριά σας, με τα δασιά τα έλατα το ένα πάνω στο άλλο.

Τον είδαν να βγαίνει από το μαγαζί.

Κάποιος κακός μου γείτονας σου τα πε και τα ξέρεις.

Το βλέπεις κείνο το βουνό, το κορφανταριασμένο;