Μετοχές

1. Η παθητική μετοχή σε -μένος, γράφεται με δυο μ μόνο στα ρήματα που έχουν χαρακτήρα π, β, φ, πτ, π.χ.: εγκαταλείπω – εγκαταλειμμένος, ράβω – ραμμένος, γράφω – γραμμένος, απορρίπτω – απορριμμένος κτλ.

=> Η μετοχή σε -μένος, είναι κλιτή, έχει τρία γένη και δύο αριθμούς και ισοδυναμεί με επίθετο.

Επίσης, η παθητική μετοχή τελειώνει σε:

α) -ημένος (με η): στα ρήματα της δεύτερης συζυγίας (π.χ. αγαπημένος < αγαπιέμαι)

β) -σμένος: σε ρήματα της πρώτης συζυγίας και σε μερικά της δεύτερης (π.χ. χτισμένος < χτίζομαι, δυστυχισμένος < δυστυχώ). Το ι, η, υ, ει, οι που έχουν τα ρήματα της πρώτης συζυγίας στην παραλήγουσα της οριστικής ενεστώτα διατηρείται και στη μετοχή (π.χ. δροσισμένος < δροσίζομαι, δακρυσμένος < δακρύζω).

γ) -ωμένος (με ω): όταν τονίζεται στην παραλήγουσα (π.χ. τεντωμένος < τεντώνομαι)

δ) -όμενος (με ο): όταν τονίζεται στην προπαραλήγουσα (π.χ. ενδιαφερόμενος <ενδιαφέρομαι)

ε) -ώμενος (με ω): όταν τονίζεται στην προπαραλήγουσα (π.χ. εκτιμώμενος < εκτιμώμαι)

2. Η άκλιτη ενεργητική μετοχή σε -οντας, όταν είναι άτονη γράφεται με ο, όταν τονίζεται γράφεται με ω, π.χ.: κόβοντας, γράφοντας, αλλά γελώντας, τραγουδώντας κτλ.

Ασκήσεις

1. Να σχηματίσεις τις παθητικές μετοχές των παρακάτω ρημάτων.

γράφω:

γελάω:

κοιμίζω:

φιλοξενώ:

θυμώνω:

τρίβω:

καλύπτω:

διώκω:

κερδίζω:

κολλάω:

φωτίζω:

ανάβω:

διαβάζω:

αγαπώ:

χάνω:

εγκαταλείπω:

σπρώχνω:

σπάω:

θάβω:

τυλίγω:

λυπάμαι:

υποτάσσω:

χαρίζω:

πιέζω:

πλέκω:

ποτίζω:

ράβω:

αλλάζω:

μαθαίνω:

πληρώνω:

καταστρέφω:

απολύω:

λατρεύω:

2. Να εντοπίσετε τις μετοχές στις παρακάτω φράσεις και να τις χαρακτηρίσετε συντακτικά.

α. Ο Νίκος ήταν λυπημένος, γιατί θα περνούσε μόνος τις γιορτές.

β. Έπινε το ποτό του παίζοντας χαρτιά.

γ. Ο εκπρόσωπος της θεραπευτικής κοινότητας μιλούσε αγανακτισμένος για την απουσία βοήθειας από την επίσημη πολιτεία.

δ. Λυπόταν βλέποντας αυτόν τον νεαρό να έχει καταστρέψει τη ζωή του από τα ναρκωτικά.

ε. Οι οπαδοί φώναζαν πετώντας αντικείμενα στον αγωνιστικό χώρο.

στ. Απεξαρτήθηκε από τα ναρκωτικά ζητώντας βοήθεια από μια θεραπευτική κοινότητα.

ζ. Μη παίρνοντας τα κατάλληλα μέτρα, θα θρηνήσουμε πολλά θύματα.

3. Συμπλήρωσε τα κενά των παρακάτω προτάσεων με τον κατάλληλο τύπο της μετοχής του ρήματος που βρίσκεται στην παρένθεση.

Η φωτογραφική μηχανή είναι ................... (οπλίζω). Το μόνο που πρέπει να κάνεις είναι να πατήσεις το κουμπί.

Το νερό εκατομμύρια χρόνια τώρα ακολουθεί έναν........................ (ορίζω) κύκλο στη φύση.

Το ...................... (πέφτω) πεύκο που βρισκόταν στη μέση του δρόμο σταμάτησε για ώρα την κυκλοφορία.

Θα βρεις το δρόμο .................... (ρωτάω).

Τα ..................... (σώζω) αντίτυπα είναι πολύ λίγα.

Ο χάρτης ήταν ήδη ........................ (τυπώνω).

Ξεκίνησε οδήγηση ..................... (μαθαίνω) τα σηματα.

Ζούσαν ........................ (ληστεύω) και ........................ (λεηλατώ).

Τα φαγητά ............................. (ονειρεύομαι).

Να είσαι πιο ................... (συγρκατώ) στα λόγια σου.

Περνούσε την ώρα της ......................... (πλέκω).

Όλη την ώρα είναι ......................... (σκύβω) πάνω από τα βιβλία της.

Πλήθος βιβλία είναι ................... (στοιβάζω) στα ράφια.

Το τηλέφωνό του είναι..................... (γράφω) στο σημειωματάριό μου.

4. Να συμπληρώσετε τις παρακάτω μετοχές με -ώντας ή -οντας.

γελ...ντας

τρέχ....ντας

χτυπ....ντας

ρίχν...ντας

φωνάζ....ντας

αγαπ...ντας

ψάχν...ντας

τρίβ....ντας

διαβάζ...ντας

πηγαίν....ντας

περν...ντας

τραγουδ....ντας

πίν...ντας

σκάβ...ντας

μιλ....ντας

κουν...ντας

τρώγ....ντας