Επιρρηματικοί λέγονται οι προσδιορισμοί που συμπληρώνουν την έννοια του ρήματος, ώστε αυτή να γίνει πιο συγκεκριμένη.
Μονολεκτικοί προσδιορισμοί (αποτελούνται από μόνο μία λέξη)
Τέτοια είναι:
α. επιρρήματα
β. άναρθρες πτώσεις
γ. επίθετα
δ. επιρρηματικές μετοχές
Περιφραστικοί προσδιορισμοί (αποτελούνται από δύο ή περισσότερες λέξεις)
Τέτοιοι είναι:
α. εμπρόθετος προσδιορισμός
β. πτώσεις με άρθρο
γ. ζεύγη επιρρημάτων
δ. διπλασιασμένες πτώσεις
ε. επιρρηματικές εκφράσεις
στ. συνδυασμοί επιρρημάτων με εμπρόθετους προσδιορισμούς
ζ. δευτερεύουσες επιρρηματικές προτάσεις
Σημασίες των επιρρηματικών προσδιορισμών
1. Ο τόπος. Εκφέρεται με τοπικά επιρρήματα, εμπρόθετους προσδιορισμούς, πτώσεις και αναφορικές προτάσεις π.χ. Έφυγε για το σπίτι.
2. Ο χρόνος. Εκφέρεται με χρονικά επιρρήματα, εμπρόθετους προσδιορισμούς, πτώσεις, χρονικές μετοχές ή προτάσεις, επιρρηματικά κατηγορούμενα π.χ. Το καλοκαίρι πηγαίνουμε στη θάλασσα.
3. Ο τρόπος. Εκφέρεται με τροπικά επιρρήματα, εμπρόθετους προσδιορισμούς, πτώσεις, τροπικές μετοχές, αναφορικές προτάσεις και επιρρηματικά κατηγορούμενα π.χ. Του απάντησε οργισμένος.
4. Το ποσό. Εκφέρεται με ποσοτικά επιρρήματα, εμπρόθετους προσδιορισμούς, πτώσεις και αναφορικές προτάσεις π.χ Κουράστηκε πολύ.
5. Η αιτία. Εκφέρεται με το ερωτηματικό αιτιολογικό μόριο γιατί, με εμπρόθετους προσδιορισμούς, με πτώσεις, με αιτιολογικές μετοχές ή προτάσεις π.χ Έσκασε από τη ζήλια.
6. Ο σκοπός. Εκφέρεται με επιρρηματικές εκφράσεις και εμπρόθετους προσδιορισμούς, πτώσεις και με τελικές προτάσεις π.χ. Θυσιάστηκε για το παιδί του.
7. Το αποτέλεσμα. Εκφέρεται με επιρρηματικές εκφράσεις και εμπρόθετους προσδιορισμούς π.χ. Πέρασαν τόσα χρόνια, που δε θα με θυμάται.
8. Η αναφορά. Εκφέρεται με επιρρηματικές εκφράσεις και εμπρόθετους προσδιορισμούς π.χ Για το Νίκο δε μιλάει κανείς.
9. Η προϋπόθεση - ο όρος. Εκφέρεται με επιρρηματικές εκφράσεις και υποθετικές προτάσεις π.χ. Θα πληρωθείτε με την ώρα.
10. Η εναντίωση και η παραχώρηση. Εκφέρεται με εμπρόθετους προσδιορισμούς, εναντιωματικές ή παραχωρητικές προτάσεις και μετοχές π.χ. Παρ’ όλα αυτά συνεχίζει να τον αγαπά.
11. Η βεβαίωση, η άρνηση, ο δισταγμός, η πιθανότητα. Εκφέρονται με βεβαιωτικά, αρνητικά, διστακτικά ή πιθανολογικά επιρρήματα π.χ. Όχι, δε θα σου απαντήσω.
Ασκήσεις
1. Στις παρακάτω φράσεις να εντοπίσετε τους επιρρηματικούς προσδιορισμούς, να προσδιορίσετε το είδος τους και να βρείτε τι εκφράζουν.
α. Δυστυχώς, πολλοί άνθρωποι στη χώρα μας χάνουν τη ζωή τους καθημερινά εξαιτίας των τροχαίων ατυχημάτων.
β. Ο οδηγός προσπέρασε βιαστικά, για να προλάβει να περάσει, πριν το φανάρι γίνει κόκκινο.
γ. Από το άγχος του δεν μπορούσε να θυμηθεί αυτά που είχε διαβάσει.
δ. Ο εκπρόσωπος της οικολογικής οργάνωσης μίλησε αυστηρά για τους ψαράδες που ψαρεύουν με δυναμίτη.
ε. Ο τροχονόμος κοίταζε έντρομος το τρακαρισμένο αυτοκίνητο.
στ. Αν συνεχίσουμε να ρυπαίνουμε το περιβάλλον, σε μερικά χρόνια δεν θα μπορούμε σίγουρα να ζήσουμε σε αυτό.
ζ. Ο Καραγκιόζης πεθαίνει της πείνας.
η. Ο δρόμος περνάει μπροστά από τη θάλασσα.
θ. Ο μαθητής απάντησε προσεκτικά στις ερωτήσεις.
ι. Του είπε τα νέα χαμογελώντας πλατιά.
ια. Τα ευρήματα εντοπίστηκαν στο ποτάμι.
ιβ. Όταν τον συναντήσαμε, πήγαινε στη δουλειά του.
ιγ. Παρά τις αντιρρήσεις της οικογένειας του, εκείνος ακολούθησε το όνειρο του και έγινε ζωγράφος.
ιδ. Το παιδί κρύβεται κάτω από το κρεβάτι.
ιε. Βεβαιότατα θα κάνω ό,τι μου πείτε.
2. Να μετασχηματίσετε τις παρακάτω φράσεις αντικαθιστώντας τα επιρρήματα με ένα προθετικό σύνολο.
1. Πολύ δύσκολα κατάφερε να συρθεί μέχρι την εξώπορτα.
2. Δούλευε αδιάκοπα και έτσι μπόρεσε και αντιμετώπισε τις οικονομικές δυσκολίες.
3. Είχαν απεργία οι εργαζόμενοι στα αστικά λεωφορεία και αναγκαστικά επέστρεψα στο σπίτι με τα πόδια.
4. Εκεί τον είδα να κουβεντιάζει με μια γυναίκα.
5. Κάπου κάπου μας επισκεπτόταν.
6. Σιγά σιγά προσαρμοζόταν στις απαιτήσεις της νέας του θέσης.
3. Να υπογραμμίσετε στα επόμενα παραδείγματα τους εμπρόθετους προσδιορισμούς και στη συνέχεια να σημειώσετε αν είναι αντικείμενα ή επιρρηματικοί προσδιορισμοί (και τι δηλώνουν σ’ αυτή την περίπτωση ):
α. Έφυγαν κρυφά από την πόλη →
β. Δώσε στο συμμαθητή σου το μολύβι του →
γ. Ζήτησε από όλο τον κόσμο βοήθεια →
δ. Από καθαρή τύχη γλιτώσαμε τα χειρότερα →
ε. Τους παρουσιάσαμε όλα τα αποδεικτικά στοιχεία →
Comments