Ενότητα 3η: α (109-173)

Ενότητες

1η ενότητα (109-114) => Η προετοιμασία της Αθηνάς για το ταξίδι στην Ιθάκη 2η ενότητα (115-126) => Η άφιξη του Μέντη στο παλάτι και οι μνηστήρες 3η ενότητα (127-140) => Η υποδοχή της Αθηνάς -Μέντη από τον Τηλέμαχο 4η ενότητα (141-161) => Η φιλοξενία της Αθηνάς - Μέντη από τον Τηλέμαχο 5η ενότητα (162-173) => Το δείπνο και η διασκέδαση των μνηστήρων

Η μετάβαση της Αθηνάς στην Ιθάκη Η Αθηνά βάζει σε εφαρμογή το σχέδιό της και πηγαίνει στην Ιθάκη για να πείσει τον Τηλέμαχο να ψάξει τον πατέρα του. Τα κύρια εφόδια της Αθηνάς είναι τα σαντάλια, που είναι μαγικά και της δίνουν τη δυνατότητα να μετακινείται εύκολα παντού αλλά και το κοντάρι, που είναι το πιο σημαντικό στοιχείο της εξάρτυσής της. Η Αθηνά εμφανίζεται στο παλάτι του Οδυσσέα όχι, όμως, με την κανονική της θεϊκή υπόσταση αλλά παίρνοντας τη μορφή ενός παλιού φίλου του Οδυσσέα, του Μέντη (ενανθρώπιση). Η απόφασή της αυτή γίνεται με τα ακόλουθα κριτήρια: α. Ο Μέντης όντας φίλος του Οδυσσέα θα θεωρηθεί μια καλή φυσική παρουσία στο παλάτι. β. Θα κερδίσει εύκολα την εμπιστοσύνη του Τηλέμαχου. γ. Η παρουσία του δεν θα κινήσει τις υποψίες στους μνηστήρες δ. Θα δοθεί πιο εύκολα η ευκαιρία στην Αθηνά να συζητήσει με τον Τηλέμαχο για τον πατέρα του και να βάλει σε εφαρμογή το σχέδιό της. Η κατάσταση στο παλάτι α. Οι μνηστήρες κάθονται σε τομάρια βοδιών και παίζουν ζάρια. β. Σπαταλούν ανεμπόδιστοι την περιουσία του Οδυσσέα. γ. Πολλοί υπηρέτες είχαν ταχθεί με το μέρος των μνηστήρων. δ. Εξανάγκαζαν τον Φήμιο να τραγουδάει με τη βία. Τηλέμαχος Είναι εξωτερικά σαν ωραίος θεός (παρομοίωση). Όμως, εσωτερικά είναι θλιμμένος και λαχταράει να επιστρέψει ο πατέρας του για να διώξει τους μνηστήρες και να αποκαταστήσει την τάξη στο παλάτι. Αδύναμος να αναλάβει πρωτοβουλίες. Ο θεσμός της φιλοξενίας Για τους αρχαίους Έλληνες η φιλοξενία ήταν ιερός θεσμός, που μάλιστα προστάτευε ο Δίας ως θεός της φιλοξενίας. Το τυπικό της φιλοξενίας: 1. εγκάρδια υποδοχή (με προσφώνηση και χειραψία με το δεξί χέρι) και πρόσκληση σε φιλοξενία . Αν ο ξένος έχει δόρυ , άρμα ή άλογα φροντίζουν να τακτοποιηθεί. 2. προσφορά λουτρού . Αφού οι δούλες λούσουν τον ξένο και τον αλείψουν με λάδι , τον ντύνουν με καθαρά ρούχα. 3. παράθεση πλούσιου γεύματος . Ο ξένος τοποθετείται σε τιμητική θέση και τον φιλεύουν με εκλεκτή μερίδα φαγητού και ποτού. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις διοργανώνονται προς τιμήν του ξένου γιορτές με μουσική ή αθλητικοί αγώνες 4. ερωτήσεις προς το φιλοξενούμενο (ποιος είναι , από πού έρχεται και τι θέλει) 5. ικανοποίηση του αιτήματος του ξένου 6. προσφορά διαμονής για όσες μέρες ζητήσει ο ξένος 7. αποχαιρετισμός με ανταλλαγή δώρων ως επισφράγιση της φιλίας από φιλοξενία , η οποία κληροδοτούνταν και στις επόμενες γενιές Εδώ, ο Μέντης περιμένει στο κατώφλι της αυλής και ο Τηλέμαχος σπεύδει κοντά του. Αρχικά, τον καλωσορίζει και έπειτα τον προσκαλεί σε δείπνο. Τον οδηγεί στο μέγαρο του παλατιού και φροντίζει να τακτοποιήσει το κοντάρι του. Έπειτα, του παραχωρεί τιμητική θέση σε φροντισμένο κάθισμα και στη συνέχεια οι υπηρέτες φέρνουν νερό για να πλυθεί ο ξένος. Τέλος, παρατίθεται πλούσιο δείπνο της φιλοξενίας.

Χαρακτηρισμός προσώπων Τηλέμαχος => Είναι αγανακτισμένος με την κατάσταση που επικρατεί στο παλάτι με τους μνηστήρες αλλά ταυτόχρονα είναι και ανήμπορος να κάνει κάτι για να την αλλάξει. Είναι βαθύτατα θλιμμένος και βυθισμένος στις σκέψεις του, καθώς περιμένει τον πατέρα του να επιστρέψει και να διώξει τους μνηστήρες αποκαθιστώντας την τιμή του. Μόλις εμφανίζεται ο ξένος, σπεύδει αμέσως να τον υποδεχτεί. Η συμπεριφορά του απέναντι στον ξένο δείχνει την ευγένεια του ήθους του και την κοινωνική του ευαισθησία. Ο Τηλέμαχος διακρίνεται για την ευαισθησία του, την διακριτικότητά του και τη φιλόξενη διάθεσή του. Μνηστήρες => Ο ποιητής τους μνηστήρες τους ονομάζει αγέρωχους. Είναι αλαζόνες, ανεύθυνοι και αναιδείς που έχουν κάνει κατοχή σε ένα ξένο σπίτι και σπαταλούν την ξένη περιουσία. Τους ενδιαφέρει μόνο η καλοπέρασή τους, ενώ η εγωιστική πλευρά του χαρακτήρα τους φαίνεται και από το ότι εξαναγκάζουν τον Φήμιο να παίζει την κιθάρα και να τραγουδάει για το κέφι τους. Πολιτισμικά στοιχεία α. είδη υπόδησης (σαντάλια) β. μέρη του ανακτορικού συγκροτήματος (η εξώθυρα και η αυλή, οι πύλες, η αυλόθυρα, το μεγάλο δώμα με την κονταροθήκη δίπλα σε μια ψηλή κολόνα) γ. οικιακά σκεύη (κρατήρες, στους οποίους αναμειγνύεται το κρασί με νερό, λαγήνι, λεβέτι, κούπες χρυσές, πλεχτά πανέρια) δ. έπιπλα (τραπέζια με φαγητό, θήκη για δόρατα, θρόνος, σκαμνί για να βάζουν τα πόδια) ε. χρηστικά αντικείμενα (τομάρια βοδιών για να κάθονται, σφουγγάρια με τα οποία καθάριζαν τα τραπέζια, ύφασμα μαλακό που το έβαζαν στο θρόνο) στ. είδη διατροφής (ψωμί, κρέας) ζ. είδη οπλισμού (κοντάρι ακονισμένο με χαλκό) η. είδη ψυχαγωγίας (κιθάρα και πεσσοί) θ. προσωπικό του παλατιού (η παρακόρη, η κελάρισσα, ο τραπεζάρχης, ο κήρυκας) Ιδεολογικά στοιχεία α. η φιλοξενία β. οι μεταμορφώσεις των θεών Αντιθέσεις α. Οι μνηστήρες είναι εύθυμοι, ξέγνοιαστοί παίζοντας πεσσούς. Ο Τηλέμαχος είναι μελαγχολικός και προβληματισμένος. β. Ο Τηλέμαχος είναι χαμένος στην ονειροπόληση. Ο Τηλέμαχος βρίσκεται σε εγρήγορση μόλις βλέπει τον ξένο. γ. Οι μνηστήρες αδιαφορούν για την εμφάνιση του ξένου. Ο Τηλέμαχος δείχνει ενδιαφέρον και νιώθει ντροπή που εκείνος έμεινε πολλή ώρα στην πόρτα. δ. Στο τραπέζι της φιλοξενίας της Αθηνάς - Μέντη η ατμόσφαιρα είναι ήρεμη. Στο τραπέζι των μνηστήρων είναι προκλητικά εύθυμη. Προϊδεσμοί α. στ. 129-132 β. στ. 143-145 γ. στ. 152-153 Ανθρωπομορφισμός α. Η Αθηνά δένει στα πόδια της σανδάλια και ταξιδεύει προς την Ιθάκη (109) β. Η Αθηνά κρατάει οπλισμό (κοντάρι) (112-114) γ. Η Αθηνά στέκεται έξω από την πόρτα του ανακτόρου της Ιθάκης (115-117) δ. Η Αθηνά τρώει και πίνει όπως όλοι οι άνθρωποι (139-140, 157-161) Προοικονομίες στ. 112-113 => Η Αθηνά αναχωρεί από τον Όλυμπο μαζί με το δόρυ της και προικονομεί τη μνηστηροφονία στ. 129-133: προοικονομείται η επιστροφή του Οδυσσέα και η μνηστηροφονία στ. 140 και 152-153: προοικονομείται η συζήτηση ανάμεσα στην Αθηνά - Μέντη και στον Τηλέμαχο στ. 172: προοικονομείται ότι ο Φήμιος δεν θα θανατωθεί από τον Οδυσσέα κατά τη μνηστηροφονία Τυπικά επίθετα και τυπικές φράσεις άλκιμο κοντάρι (112) : τυπικό επίθετο πανίσχυρου Διός (113) : τυπικό επίθετο αγέρωχους μνηστήρες (119-120, 162) : τυπικό επίθετο πέταξαν τα λόγια του σαν τα πουλιά (138) : τυπική έκφραση Αθηνά Παλλάδα (141) : τυπικό επίθετο λάμποντας τα μάτια (141) : τυπική έκφραση του καρτερόψυχου Οδυσσέα (145) : τυπικό επίθετο

Πηγἠ: Σαββάλας