Επιρρηματικές Δευτερεύουσες - Αρχαία Ελληνικά

1. Τελικές προτάσεις

Α. Είναι επιρρηματικές επιθυμίας

Β. Εξαρτώνται από: => ρήματα κίνησης ή σκόπιμης ενέργειας: ἔρχομαι, φθάνω, ἀφικνοῦμαι, ἥκω, οἴχομαι, πορεύομαι, πέμπω κλπ

=> εμπρόθετο προσδιορισμό σκοπού που προηγείται π.χ ἕνεκα τούτου, χάριν τούτου κλπ

Γ. Παίζουν ρόλο:

α. επιρρηματικός προσδιορισμός του σκοπού ή τελικού αιτίου σε ρήματα

β. επεξήγηση σε εμπρόθετο

Δ. Εισάγονται με τους τελικούς συνδέσμους:

ἵνα, ὅπως, ὡς (μτφρ. για να, με σκοπό να) μή (μτφρ. για να μην) Ε. Εκφέρονται με τις εγκλίσεις των προτάσεων επιθυμίας: 1. Απλή Υποτακτική: εκφράζει σκοπό πιθανό - προσδοκώμενο/ εξαρτάται από ρηματικό τύπο αρκτικού χρόνου 2. Απλή υποτακτική + αοριστολογικό ἄν: εκφράζει σκοπό η πραγματοποίηση του οποί-ου εξαρτάται από κάποιες προϋποθέσεις. 3. Οριστική ιστορικού χρόνου: εκφράζει σκοπό απραγματοποίητο ή αδύνατο στο παρόν/ προηγείται κύρια πρόταση που δηλώνει ευχή ανεκπλήρωτη ή το αντίθετο του πραγματικού 4. Οριστική Μέλλοντα: εκφράζει σκοπό που παρίσταται πραγματικός στο μέλλον 5. Ευκτική (καθ’έλξη): εκφράζει ό,τι και η Ευκτική από την οποία έλκεται 6. Απλή Ευκτική: εκφράζει σκοπό που παρίσταται ως υποκειμενική γνώμη 7. Δυνητική Ευκτική: εκφράζει σκοπό δυνατό ή πιθανό σε παρόν-μέλλον 8. Ευκτική του Πλάγιου λόγου: εκφράζει υποκειμενική κρίση-αβέβαιη φήμη/ εξαρτάται από ρηματικό τύπο ιστορικού χρόνου/ αντικαθιστά πάντοτε την απλή υποτακτική του ευθέος λόγου. 2. Συμπερασματικές προτάσεις Α. Είναι επιρρηματικές κρίσεως Β. Εξαρτώνται από: => ρήματα που προεξαγγέλουν αποτέλεσμα και που κοντά τους συνήθως, υπάρχουν ή εννοούνται δεικτικές αντωνυμίες ή δεικτικά επιρρήματα που δηλώνουν ποσόν, ποιόν, μέγεθος, τρόπο κλπ => ρήματα συμφωνίας π.χ ποιῶ, σπονδάς ποιοῦμαι, σπένδομαι, συγχωρῶ κλπ => εμπρόθετο προσδιορισμός ανάλογης σημασίας που προηγείται π.χ. ἐπί τούτῳ, ἐπί τούτοις κλπ => επίθετα ή επιρρήματα συγκριτικού βαθμού Γ. Παίζουν ρόλο: α. επιρρηματικός προσδιορισμός του συμπεράσματός ή αποτελέσματος σε ρήματα που προεξαγγέλουν αποτέλεσμα β. επιρρηματικός προσδιορισμός όρου ή συμφωνίας ή προϋπόθεσης σε ρήματα συμφωνίας γ. επεξήγηση σε εμπρόθετο δ. β' όρο σύγκρισης με επίθετα ή επιρρήματα συγκριτικού βαθμού Δ. Εισάγονται με τους συμπερασματικούς συνδέσμους: ὡς, ὥστε (μτφρ. ώστε να, ώστε, με αποτέλεσμα να ἐφ’ ᾧ, ἐφ’ ᾧτε (μτφρ. με τον όρο, με τη συμφωνία, με την προϋπόθεση να Ε. Εκφέρονται με τις εγκλίσεις των προτάσεων κρίσεως: 1. Οριστική: εκφράζει το πραγματικό-βέβαιο γεγονός/ εξαρτάται από ρηματικό τύπο αρκτικού χρόνου 2. Δυνητική Οριστική: εκφράζει το αντίθετο του πραγματικού ή κάτι που θα μπορούσε να συμβεί στο παρελθόν αλλά δε συνέβη. 3. Δυνητική Ευκτική: εκφράζει το δυνατό ή πιθανό σε παρόν-μέλλον 4. Ευκτική του Πλάγιου λόγου: εκφράζει υποκειμενική κρίση-αβέβαιη φήμη/ εξαρτάται από ρηματικό τύπο ιστορικού χρόνου/ αντικαθιστά πάντοτε την Οριστική του ευθέος λόγου 5. Ευκτική (καθ’έλξη): εκφράζει ό,τι και η Ευκτική από την οποία έλκεται 6. απαρέμφατο τελικό: εκφράζει: α) υποκειμενικό συμπέρασμα, β) επιδιωκόμενο αποτέλεσμα ή σκοπό, γ) όρο ή προϋπόθεση ή συμφωνία, δ) αποτέλεσμα αδύνατο να πραγματοποιηθεί 7. δυνητικό απαρέμφατο: εκφράζει συμπέρασμα που εξαρτάται από κάποιες προϋποθέσεις/ το δυνητικό απαρέμφατο ισοδυναμεί με δυνητική ευκτική ή δυνητική οριστική, με βάση τα συμφραζόμενα.

3. Χρονικές προτάσεις Α. Είναι επιρρηματικές κρίσεως, όταν είναι καθαρά χρονικές ή επιθυμίας, όταν είναι χρονι-κοϋποθετικές Β. Εξαρτώνται από: => το νόημα της συνεκφερόμενης πρότασης σε σχέση με την οποία δηλώνουν: -το προτερόχρονο (η πράξη της χρονικής γίνεται πριν από την πράξη της κύριας) -το σύγχρονο (η πράξη της χρονικής γίνεται ταυτόχρονα με την πράξη της συνεκφερόμενης πρότασης -το υστερόχρονο (η πράξη της χρονικής γίνεται μετά την πράξη της συνεκφερόμενης πρότασης =>προσδιορισμό χρόνου π.χ μέχρι τούτου, μέχρι τοσούτου =>επίθετα ή επιρρήματα συγκριτικού βαθμού Γ. Παίζουν ρόλο: α. επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου όταν είναι καθαρά χρονικές β. επιρρηματικός προσδιορισμός του χρόνου και προϋπόθεσης, όταν είναι χρονικοϋποθετικές γ. επεξήγηση σε εμπρόθετο δ. β' όρο σύγκρισης με επίθετα ή επιρρήματα συγκριτικού βαθμού Δ. Εισάγονται με:

Χρονικές α. με τους καθαρά χρονικούς συνδέσμους: ὡς, ὅτε, ὁπότε, ἐπεί, ἐπειδή, ἕως, ἔστε, ἄχρι, μέχρι, ἡνίκα, ὁπηνίκα, πριν β. με τα χορνικά επιρρήματα: ὁσάκις, ὁποσάκις γ. με τις εμπρόθετες αναφορικές εκφρά-σεις που δηλώνουν χρόνο: ἀφ’ οὗ, ἀφ’ ὅτου, ἐξ’ οὗ, ἐξ’ὅτου, μέχρι οὗ, μέχρι ὅτου, ἀχρι οὗ, ἀχρι ὅτου, ἕως οὗ, ἕως ὅτου, εἰς ὅ, εἰς ὅσον, ἐν ᾧ, ἐν ὅσῳ, καθ’ ὅσον, ὅσον δ. με τις χρονικές εκφράσεις: ἐπεί, ἐπειδή πρῶτον, ἐπειδή τάχιστα, ὡς τάχιστα, οὐ πρόσθεν Χρονικοϋποθετικές α. με χρονικούς συνδέσμους: ὅταν, ὁπόταν, ἐπάν, ἐπειδάν, ἔστ’ ἄν, ἕως ἄν, μεχρι ἄν, ἡνίκα ἄν, ἐν ᾧ ἄν β. με χρονικούς συνδέσμους: ὅτε, ὁπότε, ὁσάκις, ὁποσάκις, ἐπεί, ἐπειδή Ε. Εκφέρονται με: Οι χρονικές: α. Απλή οριστική κάθε χρόνου: εκφράζει το πραγματικό/ στην εξάρτηση υπάρχει οποιαδήποτε έγκλιση β. απλή οριστική Ι.Χ.: εκφράζει το αντίθετο του πραγματικού/ στην εξάρτηση υπάρχει δυνητική οριστική Οι χρονικοϋποθετικές: α. Απλή Υποτακτική: εκφράζει το προσδοκώμενο/ εξαρτάται από ρηματικό τύπο σε οριστική μέλλοντα ή μελλοντική έκφραση β. Απλή υποτακτική: εκφράζει αόριστη επανάληψη σε παρόν- μέλλον/ στην εξάρτηση υπάρχει ενεστώτας ή ενεστωτική έκφραση γ. Ευκτική (καθ’ έλξη): εκφράζει ό,τι και η Ευκτική από την οποία έλκεται δ. Ευκτική: εκφράζει την απλή σκέψη του λέγοντος/ στην εξάρτηση υπάρχει οριστική Ι.Χ. ε. Επαναληπτική Ευκτική: εκφράζει αόριστη επανάληψη σε παρελθόν/ στην εξάρτηση έχει οριστική Ι.Χ. στ. Ευκτική του Πλάγιου λόγου: εκφράζει υποκειμενική κρίση-αβέβαιη φήμη/ εξαρτάται από ρηματικό τύπο ιστορικού χρόνου/ αντικαθιστά μόνο το αοριστολογικό ἄν και την απλή υποτακτική του ευθέος λόγου.

4. Αναφορικές προτάσεις Α. Ονοματικές, Προσδιοριστικές ή Επιθετικές Β. Εξαρτώνται από: => αποδίδουν στον προδιοριζόμενο όρο ένα αναγκαίο στοιχεί και αποτελούν μαζί του ένα ενιαίο νόημα. Δεν πρέπει να χωρίζονται με κόμμα. π.χ. Ἔτυχεν Ἡ πρύμνα ἐστεμμένη τοῦ πλοίου ὅ εἰς Δῆλον Ἀθηναῖοι πέμπουσιν => προσθέτουν στον προσδιοριζόμενο όρο ένα ιδιαίτερο γνώρισμα, ένα μη αναγκαίο χαρακτηριστικό του στοιχείο. => αποδίδονται σε όρο, φράση ή στο νόημα μιας ολοκληρής πρότασης που ακολουθεί εισάγονται με ουδέτερο της αναφορικής αντωνυμίας ὅ, ὅπερ, οἷον και συνήθως έχουν τη μορφή: ὅπερ λέγω, ὅπερ εἶπον => παρέχουν ένα αναγκαίο για τη σαφήνεια στοιχείο που επεξηγεί τον προσδιοριζόμενο όρο, ο οποίος έχει ασαφές και ακαθόριστο νόημα π.χ Ἄρξομαι ἐντεῦθεν, ὅθεν τάχιστα ἄν διδάξαιμι Γ. Παίζουν ρόλο: α. επιθετικός προσδιορισμός β. παράθεση γ. προεξαγγελτική παράθεση δ. επεξήγηση

Ουσιαστικές ή Ονοματικές Α. Εξαρτώνται από: => Όταν παραλείπεται ο προσδιοριζόμενος όρος τότε αναπληρώνεται από την αναφορική πρόταση η οποία παίρνει τη συντακτική του θέση και από προσδιοριστική γίνεται ουσιαστική π.χ Ὅστις αὐτόν φιλεῖ μετ’ ἐμοῦ μαχέσθω Β. Παίζουν ρόλο: α. υποκείμενο προσωπικών ρημάτων β. αντικείμενο γ. κατηγορούμενο δ. ονοματικός ετερόπτωτος προσδιορισμός ε. επιρρηματικός προσδιορισμούς τόπου, ποσού, χρόνου κλπ Γ. Εισάγονται με: 1. αναφορικές αντωνυμίες: ὅς, ὅστις, ὅσπερ, οἷος, ὁποῖος, ὁπόσος, ὁποδαπός, ἡλίκος, ὁπηλίκος 2. αναφορικά επιρρήματα: ὅπως-ὡς (όπως ακριβώς), ὤσπερ, ὁπου-οὗ (όπου), ὅποι-οἷ (όπου), ὅπῃ-ᾖ (όπου), ὅθεν-ὁπόθεν-ἔνθεν (από όπου), ἔνθα (όπου), ὅθι(όπου), ὅσον-ὁπόσον, ὅτε-ὁπότε, ἡνίκα-ὁπηνίκα Δ. Εκφέρονται με: α. εγκλίσεις των προτάσεων κρίσεως και επιθυμίας β. ΕΠΛ γ. Ευκτική ή ευχετική Ευκτική καθ’ έλξη προς μια προηγούμενη ίδια έγκλιση.

5. Αναφορικές επιρρηματικές προτάσεις α. Αναφορικές αιτιολογικές (δηλώνουν αιτία και εκφέρονται όπως οι απλές αιτιολογικές προτάσεις) β. Αναφορικές συμπερασματικές (δηλώνουν αποτέλεσμα και εκφέρονται όπως οι απλές συμπερασματικές) γ. Αναφορικές τελικές (δηλώνουν σκοπό και εκφέρονται κρίως με οριστική μέλλοντα) δ. Αναφορικές υποθετικές (δηλώνουν προϋπόθεση και εκφέρονται όπως οι απλές υποθετικές)

6. Αιτιολογικές προτάσεις

Α. Είναι επιρρηματικές κρίσεως

Β. Εξαρτώνται από:

=> προσωπικά ρήματα: κάθε σημασίας, κυρίως όμως ψυχικού πάθους και δικανικά π.χ ἀγαπῶ, ἥδομαι, χαίρω, ἀγάλλομαι, τέρπομαι, ἀγανακτῶ, μεταμέλομαι, ὀργίζομαι, ἀλγῶ, αἰσχύνομαι, φοβοῦμαι, δέδοικα, ὀκνῶ, λυποῦμαι, ἀλγῶ κλπ => απρόσωπα ρήματα ή απρόσωπες εκ-φράσεις ψυχικού πάθους π.χ αἰσχρόν ἐστί, δεινόν ἐστί, ἄτοπον ἐστί, ἄλογον ἐστί κλπ => εμπρόθετο προσδιορισμός της αιτίας που προηγείται π.χ δια τοῦτο, δια ταῦτα, ἕνεκα τούτου Γ. Παίζουν ρόλο: α. επιρρηματικός προσδιορισμός της αιτίας ή του αναγκαστικού αιτίου β. υποκείμενο γ. επεξήγηση

Δ. Εισάγονται με τους αιτιολογικούς συνδέσμους:

ὅτι, διότι: δηλώνει αντικειμενική αιτιολογία (μτφρ: επειδή πράγματι)

ὡς: δηλώνει υποκειμενική αιτιολογία (μτφρ. επειδή τάχα, επειδή κατά τη γνώμη μου) ὅτε, ὁπότε, ἐπεί, ἐπειδή: δηλώνει ότι λανθάνει και η έννοια του χρόνου (μτφρ. τη στιγμή που, εφόσον, αφού) εἰ: δηλώνει υποθετική αιτιολογία, καθώς το αίτιο θεωρείται αμφισβητούμενο, πιθανό ή υποθετικό (μτφρ. που, αν) Ε. Εκφέρονται με τις εγκλίσεις των προτάσεων κρίσεως: α. Οριστική: εκφράζει το πραγματικό-βέβαιο γεγονός/ εξαρτάται από ρηματικό τύπο αρκτικού χρόνου β. Δυνητική Οριστική: εκφράζει το αντίθετο του πραγματικού ή κάτι που θα μπορούσε να συμβεί στο παρελθόν αλλά δε συνέβη. γ. Δυνητική Ευκτική: εκφράζει το δυνατό ή πιθανό σε παρόν-μέλλον δ. Ευκτική του Πλάγιου λόγου: εκφράζει υποκειμενική κρίση-αβέβαιη φήμη/ εξαρτάται από ρηματικό τύπο ιστορικού χρόνου/ αντικαθιστά πάντοτε την Οριστική του ευθέος λόγου 7. Εναντιωματικές - Παραχωρητικές Α. Είναι επιρρηματικές κρίσεως ή επιθυμίας Β. Εξαρτώνται από: => την πρόταση προς το περιεχόμενο της οποίας δηλώνουν εναντίωση ή παραχώρηση και γι’αυτό συχνά υπάρχουν σε αυτή οι φράσεις: ὅμως, ἀλλά, ἀλλά οὖν κλπ Γ. παίζουν ρόλο: α. επιρρηματικούς προσδιορισμού της εναντίωσης ή της προϋπόθεσης Δ. Εισάγονται με τα εναντιωματικά μόρια: εἰ καί, ἐαν-ἄν-ἤν και + οριστική, ευκτική, υποτακτική: δηλώνει εναντίωση προς κάτι που είναι ή θεωρείται πραγματικό - βέβαιο (μτφρ. αν και, μολονότι, παρόλο που, παρότι) καἰ εἰ, κεἰ + οριστική, ευκτική/ καἰ ἐάν, καί ἄν, κἄν, καί ἤν +υποτακτική: δηλώνει παραχώρηση προς κάτι το αβέβαιο ή το ενδεχόμενο και εξαρτάται από καταφατική πρόταση (μτρφ. και αν, και αν ακόμα, έστω και αν) οὐδ’ (μήδ’) εἰ + οριστική, ευκτική/ οὐδ’ (μηδ’) ἐάν, οὐδ’ (μηδ’) ἄν, οὐδ’(μηδ’) ἤν +υποτακτική: δηλώνει παραχώρηση προς κάτι το αβέβαιο ή το ενδεχόμενο και εξαρτάται από αποφατική πρόταση (μτφρ. ούτε και αν) Ε. Εκφέρονται με τις εγκλίσεις των υποθετικών προτάσεων: α. Υποτακτική: εκφράζει το προσδοκώμενο/ στην εξάρτηση υπάρχει οριστική μέλλοντα ή μελλοντική έκφραση β. Υποτακτική: εκφράζει αόριστη επανάληψη στο παρόν μέλλον/ στην εξάρτηση υπάρχει ενεστώτας ή ενεστωτική έκφραση γ. Οριστική ιστορικού χρόνου: εκφράζει το αντίθετο του πραγματικού/ στην εξάρτηση υπάρχει δυνητική οριστική δ. Οριστική κάθε χρόνου: εκφράζει το πραγματικό/ στην εξάρτηση υπάρχει οποιαδήποτε έγκλιση ε. Ευκτική: εκφράζει φόβο δυνατό ή πιθανό σε παρόν-μέλλον στ. Επαναληπτική ευκτική: εκφράζει αόριστη επανάληψη σε παρελθόν/ στην εξάρτηση υπάρχει οριστική ιστορικού χρόνου

8. Υποθετικές προτάσεις

Α. Είναι επιρρηματικές κρίσεως ή επιθυμίας

Β. Εξαρτώνται από:

=> τη συνεκφερόμενη κύρια ή δευτερεύουσα πρόταση, η οποία λέγεται απόδοση και εκφράζει το αποτέλεσμα ή τη συνέπεια της υπόθεσης. Ο συνδυασμός της υπόθεσης και της απόδοσης δημιουργεί μια λογική ενότητα με σχέση υποθετικού αιτίου-αιτιατού, που ονομάζεται υποθετικός λόγος

Γ. παίζουν ρόλο:

α. επιρρηματικούς προσδιορισμού της προϋπόθεσης

Δ. Εισάγονται με τους υποθετικούς συνδέσμους: εἰ, ἐαν, ἄν, ἤν

Ε. Εκφέρονται με:

α. οριστική (εισαγωγή εἰ)

β. ευκτική (εισαγωγή εἰ)

γ. υποτακτική (εισαγωγή ἐάν, ἄν, ἤν)

Ασκήσεις

1. Να χαρακτηρίσετε τις τελικές προτάσεις

Τριήρεις ἐξέπεμπον ἵνα γῆς καὶ θαλάττης ἄρξαιεν.

Προαπεπέμφθην τούτων ἕνεκα καὶ ἅμα τῶν ἄλλων ἐπιμελησόμενος.

Συνίσταντο ἀλλήλοις καὶ συνετίθεντο ὡς τῇ Χίῳ ἐπιθησόμενοι.

Μὴ φθόνει τοῖς εὐτυχοῦσι, μὴ δοκῇς εἶναι κακός.

Οἱ τριάκοντα συλλαμβάνουσι τους πολίτας, ἵνα ἀποκτείνωσι τούτους.

Ἵνα τοίνυν μὴ τοῦτ’ ἐμποδὼν γένηται τῷ Θηβαίους γενέσθαι μικρούς, τὰς μὲν Θεσπίας καὶ τὸν Ὀρχομενὸν καὶ τὰς Πλαταιὰς κατοικίζεσθαι φῶμεν δεῖν.

Ἄκουσον, ὡς ἂν μάθῃς.

Κῦρος ᾤετο φίλων δεῖσθαι, ὡς συνεργοὺς ἔχοι.

Ἐπεμελεῖτο, ὅπως μήτε ἄσιτοι μήτε ἄποτοι ἔσοιντο.

Ἐκκλησίαν τούτου ἕνεκα ξυνήγαγον, ὅπως ὑπομνήσω υμῖν [...].

Ἀβροκόμας προϊὼν κατέκαυσεν [πλοῖα], ἵνα μὴ Κῦρος διαβῇ.

2. Να χαρακτηρίσετε τις συμπερασματικές προτάσεις.

Οἱ δὲ διήλλαξαν ἐφ’ ᾧτε (μὲν) ἔχειν εἰρήνην ὡς πρὸς ἀλλήλους.

Πρὸν τὸν ἀδελφὸν δὲ οὕτως ἐνειμάμην (τὴν οὐσίαν) ὥστε ὁμολογεῖν ἐκεῖνον τῶν πατρῴων πλέον ἔχειν ἐμοῦ.

Νῦν δ’ εἰς τοῦτο τὰ πράγματα παρέστηκεν, ὥσθ’ οἱ μὲν μισοῦσι τὴν πόλιν, οἰ δὲ καταφρονοῦσι ἡμῶν.

Τοιαύτη δόξα (= φήμη) γέγονεν, ὡς ὁ βάρβαρος κήδεται (= φροντίζει) τῆς Ἑλλάδος καὶ φύλαξ τῆς εἰρήνης ἐστι.

Προσελθεῖν ἡμᾶς κελεύομεν, ἵνα τά παρά βασιλέως ἀκούσητε

Ἐπορευόμην, ἵνα ὠφελοίην αὐτόν

Κῦρος ᾤετο φίλων δεῖσθαι, ὡς συνεργούς ἔχοι.

Κόλαζε τά πάθη, ἵνα μή ὑπό τούτων κολασθῇς.

Ἐποιήσαντο Παυσανίαν πολίτην, ὅπως μηδέποτε ξένος φαίνοιτο ἡμῶν ἡγεμών

3. Να χαρακτηρίσετε τις χρονικές προτάσεις.

Οἱ δὲ πολέμιοι οἱ ἐπὶ τῇ ὁδῷ ἐπειδὴ τὸ ἄνω ἑώρων ἡττώμενον, φεύγουσι.

Ὅταν μὲν γὰρ πείθηται, λαμβάνει τι [ὧν δεῖται].

Ὁπότε [ὁ πόνος] ἐς τὴν καρδίαν στηρίξειεν, ἀνέστρεφεν αὐτήν.

Ἐπεὶ δὲ ἧκε τετάρτῳ μηνί, ἀπήγγειλεν ἐν ἐκκλησίᾳ.

Ὅτε ἡ ναυμαχία ἐγένετο, ἔτυχεν ἐν Ἀβύδῳ ὤν.

Ἐπειδή ἔαρ ὑπέφαινε, συνήγαγε τούς στρατιώτας.

Ἦν ποτε χρόνος, ὅτε οὐκ ἦν γένη θνητά.

Ἔμειναν, ἕως ἀφίκοντο οἱ στρατηγοί.

Ἐπειδάν πάντα ἀκούσητε, κρίνατε.

Κῦρος πρὶν ὁρᾶν τοὺς πολεμίους , εἰς τρὶς ἀνέπαυσε τὸ στράτευμα.

4. Να χαρακτηρίσετε τις αιτιολογικές προτάσεις.

Ἐπεὶ δὲ Λύσανδρος οὐκ ἀντανήγαγε, καὶ ἦν ὀψὲ τῆς ἡμέρας, ἀπέπλευσαν πάλιν εἰς τοὺς Αἰγὸς ποταμούς.

Καὶ ἐνέπρησαν Κυλλήνην τὸ ἐπίνειον Ἠλείων, ὅτι παρέσχον Κορινθίοις ναῦς καὶ χρήματα.

Καὶ τὸν Περικλέα ἐκάκιζον οἱ Ἀθηναῖοι, ὅτι στρατηγὸς ὤν οὐκ ἐπεξάγοι.

Θαυμάζω δ’ ἔγωγε, εἰ μηδεὶς ὑμῶν μήτ’ ἐνθυμεῖται μήτ’ ὀργίζεται.

Σε ἐρωτῶ διὰ τοῦτο, ὅτι ἄριστ΄ἄν μοι δοκεῖς εἰκάσαι…

Πάντων δ’ ἄν ἦ δεινότατον εἰ τοῦ πατρός μετὰ τὴν φυγὴν δωρεὰν λαβόντος ἐγὼ διὰ τὴν ἐκείνου φυγὴν ζημιωθείην.

Ὅτε τοιαῦτα πολλὰ γεγένηται, εἰκὸς ὑμᾶς μήπω τοὺς λόγους ἡγεῖσθαι πιστούς.

Θαυμάζω δὲ καὶ τῶν πραττόντων ὑπὲρ αὐτῆς, εἰ διὰ τοῦτ’ οἴονται καλὸν εἶναι τὸν κίνδυνον ὅτι μὴ κατορθώσαντες οὐδὲν μέλλουσιν ἀπιστήσειν.

Καὶ δι’ αὐτὸ τοῦτό φημι δεῖν ἐκείνους μὲν ἀπολέσθαι, ὅτι ἠσέβησαν, ἐμὲ δὲ σῴζεσθαι, ὅτι οὐδὲν ἡμάρτηκα.

Οὐκ οὖν δεινόν, εἰ ὑπὸ μὲν τούτων διὰ τοὺτ’ ἄν ἀπωλόμην ὅτι εἰς τὴν πόλιν οὐδὲν ἥμαρτον.

5. Να χαρακτηρίσετε τις υποθετικές προτάσεις

Εἰ μὲν ἐν τῷ δικαστηρίῳ ἐκρίνοντο, ῥᾳδίως ἂν ἐσῴζοντο.

Ἐὰν δὲ τοὺς ἐπιφανεστάτους τῶν ἐξαμαρτανόντων τιμωρῆσθε, πάντες πεύσονται.

Ἔσται δ’ αὐτὸς ἑαυτῷ ἕκαστος αἴτιος, ἐὰν δεῦρο ἀναβῇ καὶ ἀναισχυντῇ.

Εἰ μὲν ἤρεσκέ τί μοι τῶν ῥηθέντων, ἡσυχίαν ἂν ἦγον.

Ἂν δὲ σιωπῶ, ἔφη, οὐκ ἄρ’ οἰμώξομαι;

Εἰ μὴ ποιήσουσι ταῦτα, ἔσονται ἔκσπονδοι.

Εἰ νῦν γε ἐξαπατηθείητε ὑπὸ τούτων καὶ δημεύσαιτε τὴν οὐσίαν ἡμῶν, οὐδὲ δύο τάλαντα λάβοιτ’ ἄν.

Εἰ δὲ μὴ ἦν τοιοῦτος ὁ πατὴρ, οὐκ ἂν ἐκ πολλῶν ὀλίγα κατέλιπεν.

Ἐάν τις τὸν ἥλιον ἀναιδῶς ἐγχειρῇ θεάσασθαι, τὴν ὄψιν ἀφαιρεῖται.

Ἐὰν θεὸς ἐθέλῃ, δικαίως τιμωρηθήσεται.

Ἐξῆν ὑμῖν ἐπικουρεῖν αὐτοῖς, εἰ ἐβούλεσθε.

Ἂν μὴ πιστεύητε, πέμψατε πρέσβεις Ἀθήναζε.

Ἄν τι συμβῇ τοιοῦτον, μέμνημαι τοῦ πατρός.

Φαίη ἂν ἡ θανοῦσα, εἰ φωνὴν λάβοι.

Ἡ μὲν φύσις, ἂν ᾖ πονηρὰ, πολλάκις φαῦλα βούλεται.

Εἰ τοῦτο πάντες ἐποιοῦμεν, ἅπαντες ἂν ἀπωλόμεθα.

Πάντων ἀθλιώτατος ἂν γενοίμην, εἰ φυγὰς ἀδίκως καταστήσομαι.

Σωκράτης οὐκ ἔπινε, εἰ μὴ διψῴη.

Ἂν μή τι κατὰ γνώμην ἐκβῇ, ἐν ὀργῇ ποιεῖσθε.

Εἰ Ἀγησίλαος τοὺς νέους σπουδαίους γυμναζόμενους ἴδοι, ἐπῄνεσεν ἄν.

6. Να χαρακτηρίσετε τις εναντιωματικές προτάσεις.

Ἄνδρες, ἡμεῖς μὲν ἐροῦμεν ὑμῖν τἀληθῆ, εἰ καί τισι δόξομεν λίαν παράδοξα λέγειν.

Φίλον τε γὰρ ἡγοῦνται τὸν ὑπουργοῦντα, ἢν καὶ πρότερον ἐχθρὸς ᾖ.

Ἄξιον γὰρ ἀκοῦσαι τὸ διήγημα τοῦτο, εἰ καὶ μὴ προσήκοι Κλεοκράτει.

Εἰ καὶ περὶ τοὺς ἄλλους πρᾳότατος ᾖν, ἄλλ’ οὖν ἂν ἀγανακτήσειεν.

Γελᾷ δ’ ὁ μωρός, κἄν τι μὴ γελοῖον ᾖ.

Καὶ εἰ κακῶς ἔχει τὰ πράγματα, ὅμως ἔστι ταῦτα ἐπανορθώσασθαι.

Καὶ εἰ μηδένα ἄνθρωπον ᾐσχύνου, τοὺς θεοὺς ἐχρῆν σε δεδιέναι.

Οὐδεὶς ἂν ἔτι πιστεῦσαι δύναιτο ὑμῖν, οὐδ’ εἰ πάνυ προθυμοῖτο.

Καὶ εἰ δὶς ἀποθάνοιεν, οὐ δίκην δοῦναι δύναιντ’ ἂν ἀξίαν.

Ἀγησίλαος δέ, εἰ καὶ ᾐσθάνετο ταῦτα, ὅμως ἐπέμενε ταῖς σπονδαῖς.

Εἰ καὶ ἐγένετο κυρία τοσούτων ἀγαθῶν, οὐκ ἐφθόνησεν τοῖς ἄλλοις.

Κἂν μὴ ἐθέλωμεν πολεμεῖν, ἴσως ἀναγκασθησόμεθα τοῦτο ποιεῖν.

Οὐ δίκαιόν μοι δοκεῖς ἐπιχειρεῖν πρᾶγμα, σαὐτὸν προδοῦναι, εἰ καὶ ἔξεστι σωθῆναι.

Καὶ εἰ θαλάσσης εἴργοντο οἱ κρατοῦντες τῆς γῆς, δύναιντ’ ἂν καλῶς διαζῆ.

7. Ποιες από τις αναφορικές προτάσεις είναι ονοματικές και ποιες επιρρηματικές;

Μίνως γάρ παλαίτατος ὧν ἀκοῇ ἴσμεν ναυτικόν ἐκτήσατο.

Πρῶτον μέν οὖν ταῦτα, ὁπόσοι ὑμῶν παρῆσαν, ἀναμιμνῃσκονται.

Ἄρξομαι δ’ ἐντεῦθεν, ὅθεν και ὑμεῖς ῥᾷστα ἄν μάθοιτε κἀγώ τάχιστ’ ἄν διδάξαιμι.

Ἀγωνοθέται δἐ οἱ θεοί εἰσίν, οἵ σύν ἡμῖν ἔσονται.

Καἰ ὅπως τις λέγει κάλλιστα και τάχιστα, οὕτως ἀρέσκει μοι.

Ὅσοι μἐν οὖν προς τοὐς ἑαυτῶν φίλους τούς προτρεπτικούς λόγους συγγράφουσιν, καλόν ἔργον ἐπιχειροῦσιν.

Ὅπου βία πάρεστιν, οὐ σθένει νόμος.

Τριῶν δε θυρῶν οὐσῶν, ἅς ἔδει με διελθεῖν, ἅπασαι ἀνεωγμέναι ἔτυχον.

Οἱ βάρβαροι ἔφευγον, ᾖ ἕκαστος ἐδύνατο.