Επιρρηματικές προτάσεις: ισοδυναμούν με επιρρήματα.
Λειτουργούν ως:
Επιρρηματικοί προσδιορισμοί της αιτίας , του σκοπού, του αποτελέσματος ,της προϋπόθεσης, της εναντίωσης/παραχώρησης, του χρόνου.
Αυτές είναι:
1. Αιτιολογικές
2. Τελικές
3. Αποτελεσματικές
4. Υποθετικές
5. Εναντιωματικές/παραχωρητικές
6. Χρονικές
7. Αναφορικές
Τελικές προτάσεις
Εισάγονται με τους τελικούς συνδέσμους να, για να και τις φράσεις προκειμένου να, με σκοπό να π.χ Έσκυψε για να αποφύγει την μπάλα.
Συντακτικός ρόλος:
Λειτουργούν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του σκοπού.
ΠΡΟΣΟΧΗ
Οι βουλητικές εισάγονται με τον σύνδεσμο να, αλλά είναι ονοματικές. Για να τις ξεχωρίζουμε βλέπουμε αν μπορούμε να αντικαταστήσουμε το να με το για να.
Αιτιολογικές προτάσεις
Εισάγονται με τους αιτιολογικούς συνδέσμους: γιατί, επειδή, αφού, διότι, καθώς, εφόσον, άμα, σαν, που (αναφορικές αιτιολογικές) αλλά και με τις φράσεις: μιας και, μια που π.χ Δεν πήγα στη δουλειά σήμερα, επειδή ήμουν άρρωστος.
Συντακτικός ρόλος:
Λειτουργούν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί της αιτίας.
ΠΡΟΣΟΧΗ
α. Ο σύνδεσμος για να εισάγει και αιτιολογικές προτάσεις π.χ Για να είσαι τόσο απρόσεκτος, χτύπησες.
β. Ο σύνδεσμος γιατί χρησιμοποιείται και ως παρατακτικός σύνδεσμος στην αρχή μιας περιόδου ή ημιπεριόδου και εισάγει κύρια πρόταση π.χ Γιατί έγιναν όλα αυτά;
Χρονικές προτάσεις
Εισάγονται με τους χρονικούς συνδέσμους: όταν, σαν, ενώ, ενόσω, καθώς, αφού, αφότου, πριν, μόλις, προτού, ώσπου, ωσότου, όποτε, άμα, μέχρι, ότι, που (αναφορικές χρονικές) ή με φράσεις που χρησιμοποιούνται ως χρονικοί σύνδεσμοι όσο που, εκεί που, όσο που να, έως ότου να, κάθε που, μέχρι που, μέχρις ότου π.χ. Ότι άρχισα να γράφω , χτύπησε το κουδούνι.
Συντακτικός ρόλος:
Λειτουργούν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του χρόνου, για να δηλώσουν:
α) το σύγχρονο: το γεγονός που φανερώνει η χρονική πρόταση συμβαίνει ταυτόχρονα με αυτό που δηλώνει η κύρια πρόταση.
β) το προτερόχρονο: το γεγονός που φανερώνει η χρονική πρόταση συμβαίνει πριν από αυτό που δηλώνει η κύρια πρόταση.
γ) το υστερόχρονο: το γεγονός που φανερώνει η χρονική πρόταση συμβαίνει μετά αυτό που δηλώνει η κύρια πρόταση.
Υποθετικές προτάσεις
Εισάγονται με τους υποθετικούς συνδέσμους: αν , εάν ,άμα, εφόσον, σαν ή με φράσεις όπως έτσι και, σε περίπτωση που π.χ. Θα συμφωνήσω, εφόσον μου πεις την αλήθεια.
Συντακτικός ρόλος:
Λειτουργούν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί της προϋπόθεσης. Ειδικότερα: Η υποθετική πρόταση ονομάζεται υπόθεση και η κύρια πρόταση ονομάζεται απόδοση.
Και οι δυο μαζί σχηματίζουν τον υποθετικό λόγο που μπορεί να δηλώνει:
α) το πραγματικό π.χ. Αν διαβάσεις, θα γράψεις καλά.
β) το αντίθετο του πραγματικού π.χ. Αν είχες διαβάσει, θα έγραφες καλά.
Αποτελεσματικές προτάσεις
Εισάγονται με τους αποτελεσματικούς συνδέσμους ώστε (να), που(να), ή τους συνδέσμους να, για να ή με φράσεις με αποτέλεσμα να. π.χ Κανείς δεν είναι τόσο δυνατός, ώστε να μπορεί τα πάντα.
Συντακτικός ρόλος:
Λειτουργούν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του αποτελέσματος.
ΠΡΟΣΟΧΗ
α. Ο σύνδεσμος ώστε, όταν βρίσκεται στην αρχή περιόδου ή ημιπεριόδου, είναι παρατακτικός και εισάγει κύρια πρόταση π.χ. Θα έρθετε μαζί μου; Ώστε συμφιλιωνόμαστε;
β. Συχνά στην κύρια πρόταση υπάρχει η αντωνυμία τέτοιος , τόσος ή το επίρρημα τόσο ή έτσι.
Εναντιωματικές/ Παραχωρητικές προτάσεις
Εισάγονται με τους εναντιωματικούς / παραχωρητικούς συνδέσμους: αν και, και αν, ενώ, μολονότι, παρότι ή με φράσεις όπως: παρόλο που, μόλο που, και ας, και που, και να, που να, παρά το γεγονός ότι, ακόμη και να(αν), έστω κι αν π.χ. Και αν δεν έρθεις μαζί μας, εμείς θα πάμε εκδρομή.
Συντακτικός ρόλος:
Λειτουργούν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί της εναντίωσης.
Ασκήσεις
1. Να εντοπίσετε και να αναγνωρίσετε συντακτικά τις δευτερεύουσες προτάσεις στις παρακάτω φράσεις.
α. Θέλω να αγωνιστώ, για να εδραιωθεί η ειρήνη.
β. Οι πολιτικοί ηγέτες συναντήθηκαν, με σκοπό να λύσουν τις διαφορές των δυο κρατών ειρηνικά.
γ. Οφείλουμε να λύνουμε τις διαφορές μας με τον διάλογο και να μην καταφεύγουμε στη βία.
δ. Προκειμένου να υπερασπιστούν τα οικονομικά τους συμφέροντα, δεν θα δίσταζαν να ξεκινήσουν πόλεμο εναντίον του γειτονικού κράτους.
ε. Υποσχέθηκε να κάνει τα πάντα, για να αποφευχθεί η ένοπλη σύγκρουση.
2. Στις παρακάτω φράσεις να εντοπίσετε τους επιρρηματικούς εμπρόθετους προσδιορισμούς του σκοπού και της αιτίας. Να ξαναγράψετε τις φράσεις αντικαθιστώντας τους εμπρόθετους προσδιορισμούς με τις αντίστοιχες δευτερεύουσες προτάσεις.
α. Εξαιτίας της έναρξης του πολέμου μεγάλο μέρος του άμαχου πληθυσμού μετακινήθηκε σε δύσβατες περιοχές.
β. Η πολεμική σύρραξη μεταξύ δύο κρατών δεν αποφεύχθηκε λόγω της επικράτησης των οικονομικών συμφερόντων.
γ. Όλοι οι πολίτες αλλά και τα οργανωμένα κράτη πρέπει να αγωνιστούν για την εδραίωση της ειρήνης.
δ. Τα κράτη δημιουργούν συνασπισμούς με σκοπό την ειρηνική συνύπαρξη και συνεργασία των λαών.
ε. Ανθρώπινες ζωές χάνονται καθημερινά και οι άμαχοι υποφέρουν από την πείνα και τις αρρώστιες.
3. Να αντικατασταθούν οι παρακάτω υπογραμμισμένες φράσεις με αιτιολογικές προτάσεις.
α. Ήταν πολύ χαρούμενος για την προαγωγή του.
β. Τελικά τιμωρήθηκε για την παράβαση που έκανε.
γ. Ήταν στεναχωρημένος για την αδικία που του έγινε.
δ. Δεν μπόρεσαν να περάσουν από την πολλή βλάστηση.
ε. Είχαν κουραστεί από την απίστευτη ζέστη.
στ. Χαίρομαι για τον ερχομό σου.
4. Ποιες από τις παρακάτω προτάσεις είναι βουλητικές και ποιες τελικές;
α. Σηκώθηκε να του προσφέρει τη θέση του.
β. Ήθελα να ήσουν ξύπνιος να τον έβλεπες και εσύ.
γ. Πάντα αξίζει να πολεμάς.
δ. Η επιθυμία της να τον ξαναδεί την οδήγησε εκεί.
ε. Αυτός μόνο μπορούσε να τη σώσει.
στ. Φρόντισε ό,τι χρειάζεται να μην αισθάνονται ξένοι.
5. Βρες τις εκφράζουν οι παρακάτω υποθετικοί λόγοι.
α. Αν ο άνθρωπος κατόρθωσε να πετάξει, αυτό οφείλεται όχι στη δύναμη των μυών του αλλά στη δύναμη του μυαλού του.
β. Αν δεν ξεπληρώσω το κακό, να μη με λένε Γιάννη.
γ. «Αν τρέμουν τα άγρια βουνά, να τρέμει το γιοφύρι».
δ. Δε φταίω εγώ, αν σου λέει ψέματα.
ε. Σου φαίνεται λοιπόν παράξενο, αν δέχεται να σε βοηθήσει;
6. Να εντοπίσετε τις χρονικές και τις υποθετικές προτάσεις στο παρακάτω κείμενο και να τις χαρακτηρίσετε συντακτικά.
Η προστασία του περιβάλλοντος είναι υπόθεση όλων μας. Είναι σημαντικό να καταλάβουμε πως, όταν κάνουμε κάτι καλό για το περιβάλλον, βοηθάμε στο να έχουν τα παιδιά μας μια καλύτερη ζωή στο μέλλον. Είναι αναγκαίο να αποκτήσουμε οικολογική συνείδηση, αν θέλουμε να σώσουμε τον πλανήτη μας. Για παράδειγμα, αν κάνουμε ανακύκλωση, γλιτώνουμε τον πλανήτη μας από τόνους απορριμμάτων. Αν χρησιμοποιούμε το ηλεκτρικό ρεύμα με οικονομία, εξοικονομούμε και ρυπαίνουμε λιγότερο. Όποτε συμμετέχουμε σε αναδασώσεις, συμβάλλουμε στη διατήρηση της χλωρίδας του πλανήτη μας. Σημαντικό, επίσης, είναι να συμμετέχουμε σε καθαρισμούς που γίνονται σε δάση, ποτάμια και παραλίες. Άλλωστε, αφού καθαρίσουμε την παραλία, θα μπορούμε να απολαύσουμε το μπάνιο μας.
Πρέπει να αναλάβουμε άμεσα δράση και να μη θεωρούμε ότι η καταστροφή του πλανήτη μας είναι κάτι δύσκολο να συμβεί και μακρινό. Μέχρι να συνειδητοποιήσουμε ότι πρέπει να δραστηριοποιηθούμε όλοι για την προστασία του περιβάλλοντος, η ζωή στον πλανήτη θα έχει γίνει ανυπόφορη.
7. Να εντοπίσετε στο παρακάτω κείμενο τις αποτελεσματικές και τις εναντιωματικές προτάσεις και να τις χαρακτηρίσετε συντακτικά.
Αν και το εισιτήριο στο μουσείο ήταν ακριβό, αποφάσισα να το επισκεφτώ, γιατί φιλοξενούσε μια πολύ ενδιαφέρουσα έκθεση ενός ολλανδού ζωγράφου. Τα έργα του συγκεκριμένου καλλιτέχνη παρουσιαζόταν στη μεγαλύτερη αίθουσα του μουσείου, ώστε να μπορούν οι επισκέπτες να τα θαυμάζουν με περισσότερη άνεση. Παρόλο που ο ζωγράφος ήταν πολύ διάσημος, δεν ήταν αρκετοί οι επισκέπτες στην έκθεση.
Το μουσείο είχε αναρτήσει παντού διαφημιστικές αφίσες, ώστε η παρουσίαση της έκθεσης να γίνει γνωστή σε όλη την πόλη. Φαίνεται όμως ότι, μολονότι ξοδεύτηκαν πολλά χρήματα για διαφήμιση, οι διοργανωτές δεν κατόρθωσαν να προσελκύσουν μεγάλο μέρος του κοινού.
8. Να βρείτε τα είδη των επιρρηματικών δευτερευουσών προτάσεων και να
προσδιορίσετε το συντακτικό τους ρόλο.
Να είχα χρήματα, θα ταξίδευα σε όλο τον κόσμο.
Μόλις το αεροπλάνο ξεκινήσει, οι ρόδες του μαζεύονται στο κάτω μέρος του
σκάφους.
Μολονότι πήγα στην Καλαμάτα, δεν αγόρασα ένα μαντίλι, να δέσω στον λαιμό.
Αν ήμουν στη θέση σου, θα του έλεγα να φύγει.
Μάζεψε τους σπόρους, για να τους φυτέψει στη γλάστρα.
Αγαπούσε τόσο τα ζώα, που έφτιαξε το καταφύγιο για τα αδέσποτα σκυλιά.
Η Ελένη στενοχωριόταν, γιατί δεν έγραψε καλά στις εξετάσεις.
Η Μαρία ήρθε σπίτι μου, για να παίξουμε σκάκι.
Χάρηκε, επειδή ήρθαν οι φίλοι του.
Πριν με ακούσει, θύμωσε.
Όταν διαβάζει, γράφει καλά στις εξετάσεις.
Θα παίξουμε επιτραπέζια παιχνίδια, αφού βρέχει έξω.
Έφυγε βιαστικά, για να μη χάσει το πλοίο.
Οι μαθητές ήθελαν να κλείσει το σχολείο, μόλις άρχιζαν οι ζέστες.
Φροντίζει μόνος του τον κήπο του, κι ας μην είναι ειδικός.
Για να εγγραφείτε ηλεκτρονικά στο μητρώο ανέργων, πατήστε εδώ.
Αν φύγει κι ο Κώστας, θα μείνουμε μόνοι.Και να μην ήταν νόστιμο το γλυκό, αυτός πάλι θα το έτρωγε.Πού πρέπει να απευθύνομαι, για να μαθαίνω τα νέα σας;Επειδή αύριο είναι αργία, τα καταστήματα θα παραμείνουν κλειστά.Οδηγίες για το πώς να μιλάτε στα παιδιά σας, ώστε να σας ακούν.Να ετοιμαστείς σωστά, ώστε να μην έχεις προβλήματα.Εάν δεν το πιστέψεις εσύ ο ίδιος, ποτέ δε θα τα καταφέρεις.Αν και αποφασίσαμε αποχή, κάποιοι μαθητές μπήκαν στο σχολείο.Ο Γιώργος ξύπνησε, αφού εμείς είχαμε φτάσει στο σχολείο.
Τα λουλούδια δεν ευδοκίμησαν, αφού τα τσαλαπατούσαν οι επισκέπτες του πάρκου.
Για να λειτουργήσει το σύστημα, πρέπει όλοι να προσπαθήσουμε.
Μην χρησιμοποιείτε τον ανελκυστήρα σήμερα, γιατί κινδυνεύετε να εγκλωβιστείτε,
Comments