Ο παππούς και το εγγονάκι

Θέμα: Η κακή αντιμετώπιση του γέρου πατέρα από τα παιδιά του και ο ρόλος που παίζει το εγγόνι στην αλλαγή της στάσης τους. Το περιεχόμενο είναι διδακτικό.

Ενότητες

1η ενότητα (Ο παππούς... τίποτα) => Τα δύσκολα γεράματα του παππού και η συμπεριφορά των παιδιών του. Ο παππούς είναι αδύναμος από τα γηρατειά και έτσι δεν μπορεί να αυτοεξυπηρετηθεί. Αυτό τον οδηγεί στο να κάνει ζημιές και να προκαλεί την αντίδραση του γιού του και της νύφης του. Έτσι, δεν τον αφήνουν να φάει μαζί τους στο τραπέζι. Σπάει ένα πιάτο και η νύφη του τον μαλώνει βάζοντας του να τρώει σε μια ξύλινη γαβάθα.

2η ενότητα (Μια μέρα.... όπως πρέπει) => Η καταλυτική επέμβαση του εγγονού Μια μέρα ο εγγονός φτιάχνει ένα ξύλινο μπολάκια και το δείχνει στους γονείς τους λέγοντάς του, ότι το φτιάχνει για τα γεράματα τους. Έτσι, ο γιος και η γυναίκα του κατάλαβαν το λάθος τους και άλλαξαν τη συμπεριφορά τους απέναντι στον παππού. Είδος κειμένου Το κείμενο είναι διήγημα, γιατί: α. έχει σύντομη έκταση β. δίνει έμφαση σε ένα μόνο γεγονός (συμπεριφορά προς παππού γ. συμμετέχουν λίγα πρόσωπα (παππούς, γιος – νύφη, εγγονός) δ. είναι αληθοφανές στα νοήματά του (βλέπε θεματικά κέντρα ε. διαθέτει άψογη διάρθρωση (πρόλογος, δοκιμασίες παππού, πράξη παιδιού που αντισταθμίζει τις δοκιμασίες του παππού, επίλογος – λύση). Ωστόσο, το κείμενο περιέχει και αρκετά στοιχεία παραμυθιού και η αφήγηση καταλήγει σε διακριτικό αλλά σαφέστατο διδακτικό μήνυμα.

Χαρακτηριστικά λαϊκού παραμυθιού: α. η αοριστία τόπου και χρόνου β. τυπική δομή με αρχή, μέση και τέλος γ. γεγονότα που ακολουθούν κανονική χρονική σειρά δ. η γρήγορη δράση ε. το καλό τέλος στ. οι ήρωες διαγράφονται σχηματικά, με ορισμένα δηλαδή τυπικά χαρακτηριστικά που σχετίζονται με την ηλικία τους ζ. η ιστορία περιέχει δίδαγμα Αφηγηματικές τεχνικές 1. τριτοπρόσωπος αφηγητής. Δε συμμετέχει στην αφήγηση. 2. το μεγαλύτερο μέρος του διηγήματος το καταλαμβάνει η αφήγηση γεγονότων. 3. διάλογος (Τι φτιάχνεις εκεί, Μίσα;... Φτιάχνω... γαβάθα). 4. περιγραφή( «Τα πόδια του…..χυνόταν το φαγητό») Τόπος: Δε δηλώνεται συγκεκριμένα ο τόπος Χρόνος: Δεν δηλώνεται συγκεκριμένα ο χρόνος. Αυτή η αοριστία τόπου και χρόνου είναι στοιχείο παραμυθιών. Γλώσσα: απλή με σύντομες φράσεις. Ύφος: απλό, λιτό. Ηθογράφηση προσώπων Παππούς: Είναι ανήμπορος σωματικά και αντιμετωπίζει την άσχημη συμπεριφορά του γιου και της νύφης του. Αισθάνεται βάρος για στους δικούς του και θλίψη για το φέρσιμό τους. Δεν αντιδρά όμως, γιατί τους χρειάζεται, όσο και αν θίγεται η αξιοπρέπειά του. Γιος-νύφη: Φέρονται σκληρά στον παππού, χωρίς να σκέπτονται ότι θα βρεθούν και αυτοί στη θέση του. Η νύφη φαίνεται πιο σκληρή, χωρίς όμως και ο γιος να είναι αθώος, αφού και αυτός σιωπηλά συμφωνεί με τη γυναίκα του. Στο τέλος μετανιώνουν όταν δέχονται την άδολη κριτική του παιδιού τους. Παιδί: Εμφανίζεται ελάχιστα στο κείμενο, αλλά η παρουσία του είναι σημαντική. Απλά μιμείται τις πράξεις των γονιών του και γίνεται ο καθρέφτης όπου συνειδητοποιούν τη σκληρότητά τους. Τους ασκεί κριτική χωρίς να το συνειδητοποιεί. Ιδέες και συναισθήματα Στο διήγημα παρουσιάζονται οι συμπεριφορές των ανθρώπων απέναντι στην τρίτη ηλικία. Οι άνθρωποι πολλές φορές γίνονται σκληροί και άδικοι απέναντι στους γεροντότερους χωρίς να δείχνουν ίχνος υπομονής. Ο συγγραφέας θέλει να περάσει ένα διδακτικό μήνυμα με την ιστορία του δείχνοντας έτσι ότι πρέπει να σεβόμαστε τους γονείς μας, γιατί κάποια στιγμή θα βρεθούμε στη θέση τους. Φάσεις ανθρώπινης ζωής Στο διήγημα παρουσιάζονται οι τρεις ηλικίες του ανθρώπου (η παιδική, η ηλικία της ωριμότητας και η γεροντική), από τις οποίες δίνονται κάποια γνωρίσματα: α. Ένα από τα βασικά γνωρίσματα της παιδικής ηλικίας το οποίο παρουσιάζεται στο διήγημα είναι ο μιμητισμός. Ο Μίσα με αφέλεια και απλότητα μιμείται τους γονείς του και ετοιμάζεται από τώρα για τη στάση που θα κρατήσει απέναντί τους όταν εκείνοι θα έχουν γεράσει* και αυτή είναι η στάση που κρατάνε εκείνοι απέναντι στον παππού. Πράγματι τα παιδιά έχουν την τάση να μιμούνται τους μεγάλους και γι' αυτό το πιο σημαντικό μέσο διαπαιδαγώγησης θεωρείται το παράδειγμα που πρέπει να δίνουν οι μεγάλοι με τη συμπεριφορά τους, ώστε να τους μιμηθούν τα παιδιά. β. Στο διήγημα οι γονείς του Μίσα εκπροσωπούν τη μέση ηλικία, την ηλικία της δράσης, της δημιουργίας και των ευθυνών. Και το γνώρισμα που προβάλλεται στο διήγημα είναι η εξουσιαστική συμπεριφορά και η αλαζονεία των ανθρώπων αυτής της ηλικίας, οι οποίοι με τη δύναμη που τους δίνει η ακμή της ζωής εξουσιάζουν τους ανήμπορους πλέον γέρους (όπως άλλωστε και τα αδύναμα ακόμη παιδιά), που εξαρτώνται κυρίως οικονομικά από αυτούς, χωρίς να περνάει από το μυαλό τους ότι κάποτε και οι ίδιοι θα γεράσουν. γ. Τέλος ο παππούς εκπροσωπεί την ηλικία των γερατειών. Στο διήγημα προβάλλεται η αδυναμία των γερόντων για δράση και δημιουργία που έχει ως αποτέλεσμα την περιθωριοποίησή τους καθώς και η απουσία αντίδρασης απέναντι στη σκληρή συμπεριφορά των παιδιών τους: ο παππούς ζει παραπεταμένος σε μια άκρη του σπιτιού και είναι υποχρεωμένος να ανέχεται αδιαμαρτύρητα και με πόνο την προσβλητική συμπεριφορά του γιου του και της νύφης του. πηγή: Σαββάλας