Υπερθετικός: άρθρο + πιο + θετικός, πολύ + θετικός
Μόνο περιφραστικά σχηματίζουν τα:
1. τα ανισοσύλλαβα σε -ης,-α,-ικο π.χ γκρινιάρης
2. Όσες από τις αρχαίες μετοχές σε -ων,- ουσα,-ον λειτουργούν σαν επίθετα π.χ ο ενδιαφέρων
ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ ΜΕΤΟΧΩΝ
Σχηματίζουν παραθετικά πάντοτε περιφραστικά
ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΩΝ
Τα επιρρήματα σχηματίζουν παραθετικά περιφραστικά και μονολεκτικά που λήγουν σε -τερα,-τατα π.χ
θετικός: ωραία
συγκριτικός: πιο ωραία, ωραιότερα
υπερθετικός: πολύ ωραία, ωραιότατα
ΑΝΩΜΑΛΑ ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ
Θετικός Συγκριτικός Υπερθετικός
απλός απλούστερος απλούστατος
γέρος γεροντότερος --
κακός χειρότερος κάκιστος και χείριστος
καλός καλύτερος κάλλιστος και άριστος
λίγος λιγότερος ελάχιστος
μεγάλος μεγαλύτερος μέγιστος
μικρός μικρότερος ελάχιστος
πολύς περισσότερος πλείστος
ΕΛΛΕΙΠΤΙΚΑ ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ
Μερικά παραθετικά δεν έχουν θετικό βαθμό, γιατι σχηματίστηκαν από επιρρήματα ή από αρχαίες προθέσεις:
κάτω: κατώτερος- κατώτατος
άνω: ανώτερος- ανώτατος
υπέρ: υπέρτερος- υπέρτατος
Μερικά συγκριτικά δεν έχουν ούτε θετικό ούτε υπερθετικό:
προγενέστερος
μεταγενέστερος
προτιμότερος
ΕΠΙΘΕΤΑ ΧΩΡΙΣ ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ
Δε σχηματίζουν παραθετικά, ούτε μονολεκτικά ούτε περιφραστικά, τα επίθετα που σημαίνουν:
1. ύλη: ξύλινος, μάλλινος
2. καταγωγή ή συγγένεια: ελληνικός
3. τόπο ή χρόνο: γήινος, τωρινός
4. κατάσταση που δεν αλλάζει: αθάνατος
Οι όροι της σύγκρισης
=> Ο α΄ όρος σύγκρισης μπορεί να είναι: ουσιαστικό, αντωνυμία, επίθετο, ρήμα, πρόταση κ.α.
=> Ο β΄ όρος σύγκρισης εκφέρεται:
α. με την πρόθεση από + αιτ. π.χ Ο Γιάννης είναι ψηλότερος από τον Κώστα.
β. με τον αδύνατο τύπο της γενικής της προσωπικής αντωνυμίας (μου, σου, του…) π.χ. Ο Πέτρος είναι μεγαλύτερός μου.
γ. με την πρόθεση παρά + ομοιότροπα με τον α΄ όρο π.χ Περισσότερο νοιάζεται για τις αθλητικές παρά για τις πολιτικές ειδήσεις.
δ. βραχυλογικά (παραμένει μόνο ο προσδιορισμός του, όταν είναι ίδιος με τον α΄ όρο αντί δηλαδή να μπει σε αυτόν το όνομα που είναι ο πραγματικός β΄ όρος της σύγκρισης, μπαίνει ένας προσδιορισμός του που φανερώνει κτήτορα π.χ. Οι συνθήκες ζωής στη χώρα μας είναι καλύτερες από τα υπόλοιπα Βαλκάνια (αντί: από τις συνθήκες ζωής των υπόλοιπων Βαλκανίων).
=> Ο β΄ όρος σύγκρισης παραλείπεται όταν εννοείται εύκολα. π.χ Οι έφηβοι είναι περισσότερο ευαίσθητοι.
Ασκήσεις
1. Συμπλήρωσε τα κενά των φράσεων με τα κατάλληλα παραθετικά:
Ο διαθέσιμος χρόνος είναι ........................... (λίγος) σε σχέση με τον όγκο δουλειάς.
Ήταν ....................... (ευτυχισμένος) στιγμή της ζωής μου.
Ο Γιώργος είναι ........................ (επιμελής) μαθητής από τον Δημήτρη.
Η Βάνα είναι ................................ (γλυκός) κοπέλα που ξέρω.
Αυτό το περιστατικό είχε συμβεί....................................... (πρώτα).
Η άνοιξη είναι............................ (όμορφος) εποχή από το φθινόπωρο.
Το Ιόνιο πέλαγος είναι ....................................... (βαθύς) από το Αιγαίο.
Οι οδηγίες της Αλίκης ήταν ............................... (σαφής) από τις οδηγίες του Γιάννη.
Ο ................... (μεγάλος) γιος της είναι................. (καλός) μαθητής της τάξης.
Η Μαρία είναι........................... (όμορφος) από την Άννα.
Η Σαντορίνη είναι.................. (μαγευτικό) νησί που έχω επισκεφτεί.
Ήταν.................... (κακός) μέρες τns ζωής μου.
Ο συνταγματάρχης είναι....................... (άνω) στην ιεραρχία του στρατού από το λοχαγό.
Φέτος το καλοκαίρι ήταν ....................... (θερμός) των τελευταίων ετών.
Η τιμωρία που του επιβλήθηκε ήταν................... (επιεικής) απ' ό,τι περίμενε.
Θέλω ............................. (μικρός) ποσότητα απ’ αυτό το φάρμακο.
Στα ............................ (κάτω) πατώματα δεν έγιναν ζημιές.
2. Να σχηματίσεις τα παρακάτω παραθετικά.
Θετικός
επιμελής:
πολυταξιδεμένος:
επαρκώς:
γλυκύς:
παχύς:
κάτω:
μακρύς:
ευσεβής:
γρήγορα:
έξυπνος:
απλός:
βαριά:
κοιμισμένος:
ελαφρά:
εύκολα:
σαφής:
λαμπερό:
υγιής:
γκρινιάρης:
καλή:
ακριβές:
γενναίος:
άνω:
ευγνώμων:
ωραία:
μικρή:
ευχάριστα:
πλατιά:
μεγάλος:
τίμια:
συνεπής:
θυμωμένος:
3. Στις παρακάτω προτάσεις: α) να εντοπίσετε τον α΄ και το β΄ όρο σύγκρισης, β) να υπογραμμίσετε το συγκριτικό επίθετο ή επίρρημα και γ) να εξηγήσετε πώς εκφέρεται ο β΄ όρος σύγκρισης.
Είναι προτιμότερο να φύγεις.
Τα μαλλιά της Μαρίας είναι πιο μακριά από της Ελένης.
Καλύτερα μιας ώρας ελεύθερη ζωή παρά σαράντα χρόνια σκλαβιά και φυλακή.
Ο έπαινος είναι ανώτερος από τα χρήματα.
Ο Βασίλης είναι ανώτερος μου στην ιεραρχία της εταιρείας.
Επέλεξε να παίξει παρά να διαβάσει.
Καλύτερα φτωχός και υγιής παρά πλούσιος και άρρωστος.
Η Εύα είναι εννιά χρόνια μικρότερή μου.
Το θεωρώ ωφελιμότερο να περιμένω παρά να βιαστώ.
Ο Σόλωνας ήταν σοφότερος από τον Κροίσο.
Καλύτερα να έρθει αυτή παρά εσύ.
Ο παππούς αγαπά περισσότερο εσένα παρά εμένα.
Κάλλιο γαϊδουρόδενε παρά γαϊδουρογύρευε.
Θα προτιμούσα να με συνοδεύσεις εσύ παρά ο Γιάννης.
Περισσότερα δώρα χάρισαν της νύφης παρά του γαμπρού.
Οι Τούρκοι είχαν περισσότερο στρατό από ό,τι είχαν οι Έλληνες.
Τα λόγια του περισσότερο μας αναστάτωσαν παρά μας ηρέμησαν.
Θα πρέπει να τον υπακούς, γιατί αυτός είναι ανώτερος σου.
Το σπίτι μου είναι μεγαλύτερο από του Κώστα.
Αδικήθηκε περισσότερο από τους δήθεν φίλους παρά από τους εχθρούς του.
4. Να μετατρέψεις τα περιφραστικά παραθετικά των επιθέτων σε μονολεκτικά.
Ο Γιώργος είναι πιο απλός από τον Βασίλη.
Το νέο μας σπίτι είναι πιο άνετο από το προηγούμενο.
Το χωριό μου είναι πιο μεγάλο από το δικό σου.
Αυτή η άσκηση των μαθηματικών ήταν πιο σαφής από την προηγούμενη.
Ο Νίκος είναι πιο γέρος από τον Άγγελο..
Ο Θωμάς είναι πάρα πολύ κακός.
Η Μαρία είναι πιο μικρή από την αδερφή μου.
Ο Δημήτρης είναι πάρα πολύ καλός μέσα στην τάξη.
Ο Γιάννης είναι πιο καλός από τον Πέτρο στο σκάκι.
Έχει μείνει πάρα πολύ λίγη σούπα.
Στο διαδίκτυο βρίσκει κανείς πάρα πολλές πληροφορίες.
Comments