Προοίμιο στ.1-25

Η δομή του προοιμίου της Οδύσσειας στους στίχους 1-13

1. Επίκληση => ο ποιητής επικαλείται τη Μούσα Καλλιόπη, που ήταν Μούσα της επικής ποίησης, για να του δώσει την έμπνευση του χρειάζεται, ώστε να αρχίσει το δύσκολο έργο της ποιητικής δημιουργίας (είναι ο πρώτος στίχος). Η Καλλιόπη είναι κόρη του Δία και της Μνημοσύνης οπότε θεωρείται παντογνώστρια. Έτσι, έμαθε ο Όμηρος τα γεγονότα.

2. Διήγηση => αρχίζει από το δεύτερο στίχο έως τον στίχο 11. Εδώ ο ποιητής αναφέρεται εν συντομία στα σημαντικότερα γεγονότα της ζωής του Οδυσσέα: α. στον αγώνα του για το νόστο μετά την άλωση της Τροίας, β. στην επιθυμία του να σώσει τους συντρόφους του, γ. στο επεισόδιο με τα βόδια του Ήλιου, όπου έχασε όλους τους συντρόφους και έμεινε μόνος.

3. Παράκληση => στίχοι 12-13. Εδώ ο ποιητής παρακαλεί τη Μούσα να αρχίσει την αφήγηση από ένα σημείο της δικής του επιλογής.

Ρόλος του προοιμίου: α. γίνεται επίκληση στη Μούσα ως βοηθό του ποιητή, β. δηλώνεται το θέμα του έργου, γ. ηθογραφείται ο κεντρικός ήρωας

Μούσες α. Κλειώ: Μούσα της ιστορίας β. Ευτέρπη: Μούσα της μουσικής γ. Θάλεια: Μούσα της κωμωδίας

δ. Μελπομένη: Μούσα της τραγωδίας

ε. Τερψιχόρη: Μούσα του χορού

στ. Ερατώ: Μούσα της ερωτικής ποίησης

ζ. Καλλιόπη: Μούσα της επικής ποίησης

η. Πολύμνια: Μούσα των ιερών ύμνων

θ. Ουρανία: Μούσα της αστρονομίας

Δεύτερο προοίμιο - το προοίμιο της Μούσας (στ.14-25)

Σε αυτό το προοίμιο έχοντας ανταποκριθεί η Μούσα στο κάλεσμα του ποιητή κάνει μία δική της εισαγωγή στο έργο, πιο συγκεκριμένη, με την οποία μας τοποθετεί σε εκείνο το χρονικό σημείο όπου έκρινε ότι πρέπει να ξεκινήσει η αφήγηση. Θέμα στο δεύτερο προοίμιο είναι η αρχή της ιστορίας του ήρωα. Στο δεύτερο προοίμιο μαθαίνουμε: α. ότι πολλοί αρχηγοί του Τρωικού πολέμου έχουν επιστρέψει στις πατρίδες τους, β. ότι τον γυρισμό του ήρωα εμποδίζει η νεράιδα Καλυψώ, γ. ότι τον ήρωα παίδευε διπλός πόθος, αυτός του γυρισμού και της γυναίκας του, δ. ότι ο ήρωας θα επιστρέψει στην πατρίδα του, ε. ότι τον ήρωα τον εχθρεύεται ο Ποσειδώνας και τέλος στ. ότι το όνομα του ήρωα είναι Οδυσσέας.

Χαρακτηρισμός του Οδυσσέα μέσα από τα δύο αυτά προοίμια: πολύπαθος, πολύτροπος, επινοητικός, εύστροφος, κοσμογυρισμένος, φιλέταιρος, θεϊκός (υποδηλώνει τις εξαιρετικές ικανότητες του ήρωα), πολυμαθής.

=> Βασικό σχήμα που διέπει όλο το έργο είναι το σχήμα , αφού οι άνθρωποι είναι υπεύθυνοι για τις πράξεις τους. Ο ποιητής αναφέρεται στους συντρόφους του Οδυσσέα που χάθηκαν από τα δικά τους σφάλματα διαχωρίζοντάς τον παράλληλα από αυτούς.

=> Ο ποιητής στο δεύτερο προοίμιο δεν αρχίζει την αφήγησή του από το σημείο που άρχισαν τα γεγονότα της ιστορίας αλλά από τα μισά της ιστορίας, από τότε δηλαδή που ο Οδυσσέας ήταν στο νησί της Καλυψώς και όχι από τη στιγμή που έφυγε από την Τροία. Αυτή η αφηγηματική τεχνική ονομάζεται in media res, δηλαδή στα μισά των γεγονότων.

Αντιθέσεις: Έχουμε τρεις βασικές αντιθέσεις: α. η επιστροφή του Οδυσσέα και ο αφανισμός όλων των συντρόφων, β. η επιστροφή όλων των αρχηγών εκτός του Οδυσσέα, γ. η συμπάθεια όλων των θεών προς το πρόσωπο του Οδυσσέα εκτός από τον Ποσειδώνα

Προοικονομίες: στίχος 20-21-22: προοικονομείται η επιστροφή του Οδυσσέα στην Ιθάκη αλλά και η μνηστηροφονία.

Ανθρωπομορφισμός: Η Καλυψώ, θεά σεμνή και αρχοντική, στις θολωτές σπηλιές της, γιατί τον ήθελε δικό της.

Τυπικά επίθετα (βοηθούσαν στην απομνημόνευση του έργου): πολύτροπος, ιερό, υπέρλαμπρου, σεμνή και αρχοντική, θολωτές, θεϊκό

Πηγή: Μεταίχμιο