Ραψωδία α (174- 360)

Δομή 1. στ. 174-179: Ο πρώτος λόγος του Τηλέμαχου 2. στ. 197-235: Ο πρώτος λόγος της Αθηνάς- Μέντη 3. στ. 236- 245: Ο δεύτερος λόγος του Τηλέμαχου 4. στ. 246-255: Ο δεύτερος λόγος της Αθηνάς- Μέντη - Οι ερωτήσεις του Τηλέμαχου

Στ. 176-187

Ο Τηλέμαχος περιγράφει την κατάσταση που έχει παρακολουθήσει ο ξένος δηλώνοντας φανερά ενοχλημένος από την αλαζονική συμπεριφορά των μνηστήρων. Παραπονιέται για την κακή τύχη του πατέρα του ενώ εκφράζει και τη δυσπιστία του για την επιστροφή του, καθώς τον θεωρούν νεκρό.

Τυπικά ερωτήματα της φιλοξενίας

α. το όνομά του ξένου

β. τον τόπο από τον οποίο προέρχεται

γ. τον τόπο της μόνιμης κατοικίας, της δικής του και των γονιών του

δ. με ποιο πλοίο έφτασε στην Ιθάκη

ε. ποιος είναι ο σκοπός της άφιξής του

στ. ποιες πληροφορίες του έδωσαν οι ναυτικοί

Η Αθηνά- Μέντης απαντά:

α. λέγεται Μέντης

β. πατρίδα του είναι το νησί Τάφος, όπου είναι βασιλιάς

γ. είναι γιος του Αγχίλαου

δ. έχει φτάσει στην Ιθάκη με δικό του πλοίο, που τώρα είναι αραγμένο έξω από την πόλη, στο λιμάνι Ρείθρο

ε. σκοπός του ταξιδιού είναι να πάει σε αλλόγλωσσους ανθρώπους για λόγους εμπορικούς

=> Η πλαστή διήγηση της Αθηνάς αποτελεί στοιχεία της οικονομίας του έργου, ώστε να οδηγηθούν λογικά οι ήρωες στη λύση του δράματος.

Αναχρονισμός (στ. 203-204)

1. Ανταλλακτικός εμπόριο, γινόταν με ανταλλαγή προϊόντων μιας και δεν υπήρχαν ακόμα χρήματα.

2. Ο σίδηρος δεν ήταν γνωστός ακόμα στη μυκηναϊκή εποχή. Ο Όμηρος μεταφέρει ένα στοιχείο του πολιτισμού της δική τους εποχής στην εποχή στην οποία αναφέρεται το έπος του.

Η κατάσταση του Λαέρτη (στ.208-213)

Ο Λαέρτης έχει αποτραβηχτεί στα κτήματά του και ζει στη μοναξιά εξαιτίας του χαμού του γιού του, Οδυσσέα. Η διήγηση με το Λαέρτη είναι μια παρέκβαση από την κύρια διήγηση και λειτουργεί ως επιβράδυνση.

=> Η Αθηνά ρωτάει τον Τηλέμαχο αν είναι πραγματικά γιος του Οδυσσέα. Εκείνος δείχνει να μην είναι βέβαιος για την καταγωγή του. Μιλάει με αυτά τα λόγια, επειδή έχει κουραστεί τόσα χρόνια με αυτή την κατάσταση που επικρατεί στο παλάτι και με την απουσία του πατέρα του. Φτάνει στο σημείο να αμφισβητήσει το ηρωικό ιδανικό της εποχής, όταν εύχεται να ήταν γιος ενός άντρα καλότυχου, αφού θεωρεί τον Οδυσσέα τον πιο δυστυχισμένο που γεννήθηκε σε αυτόν τον κόσμο.

=> Η Αθηνά του δίνει κουράγιο και τονίζει την αξία του, καθώς προσπαθεί να τον ερεθίσει για να αναλάβει δράση.

Τηλέμαχος

Νιώθει αγανάχτηση με τους μνηστήρες αλλά και από την απουσία του πατέρα του. Νιώθει θλίψη για την απουσία του πατέρα του αλλά και απόγνωση και απογοήτευση, επειδή πιστεύει ότι δεν θα απαλλαχτεί από τους μνηστήρες. Στη στάση του κυριαρχεί ένας νεανικός αυθορμητισμός, βιάζεται να μιλήσει για τα βάσανά του. Διακρίνουμε την ατολμία του αλλά και την απαισιόδοξη βεβαιότητα ότι ο πατέρας του έχει χαθεί άδοξα.

Πηγή: Μεταίχμιο