Στο προοίμιο (στ.1-7) => ο ποιητής ζήτησε από τη Μούσα να ψάλει το θυμό του Αχιλλέα, που έφερε στους Αχαιούς πολλές πικρές και θανάτους. Ο θυμός αυτός άρχισε από τη στιγμή που μάλωσε με τον Αγαμέμνονα, τον αρχηγό των Αχαιών. Την έχθρα ανάμεσά τους άναψε ο Απόλλωνας, ο οποίος θύμωσε με τον Αγαμέμνονα επειδή πρόσβαλε τον ιερέα του τον Χρύση. Η κόρη του Χρύση, η Χρυσηίδα, βρισκόταν στα χέρια τους Αγαμέμνονα ως πολεμικό λάφυρο. Ο Χρύσης παρουσιάστηκε ως ικέτης και ζητούσε να την απελευθερώσουν, προσφέροντας αμέτρητα λύτρα και ζητώντας να σεβαστούν τον Απόλλωνα. Ο Αγαμέμνονας, αγνοώντας και τους Αχαιούς και τις ικεσίες του Χρύση, τον έδιωξε γεμάτος οργή. Ο Χρύσης παρακάλεσε τον Απόλλωνα να τιμωρήσει τους Αχαιούς, ο οποίος κατέβηκε από τον Όλυμπο και με φαρμακερές σαΐτες άρχισε να σκορπάει το θάνατο στα ζώα των Αχαιών και στο στρατό τους.
Ενότητες
1. Ο ρόλος του Απόλλωνα (8 -11)
2. Ο ερχομός του Χρύση με λύτρα και η ικεσία του για την απελευθέρωση της κόρης του (12 – 22)
3. Η θετική αντίδραση όλων των άλλων Αχαιών , η απάνθρωπη απάντηση του Αγαμέμνονα και η αποπομπή του Χρύση (23 -33)
4. Η αποχώρηση του Χρύση και η προσευχή του στον Απόλλωνα για τιμωρία των Αχαιών (34 – 43)
5. Η σκληρή τιμωρία των Αχαιών από τον Απόλλωνα (44 -53)
Ο λόγος του Χρύση
Η δομή του λόγου
1. Προσφώνηση των Αχαιών που είναι μεγαλόπρεπη και κολακευτική. Ο Χρύσης απευθύνεται ειδικά στου δύο Ατρείδες γιατί αυτοί είναι οι πιο σημαντικοί από τους βασιλιάδες.
2. Ευχή προς τους Αχαιούς να καταλάβουν την Τροία και να γυρίσουν στην πατρίδα τους. Η ευχή είναι πολύ εύστοχη γιατί οι Αχαιοί λείπουν 10 χρόνια από το σπίτι τους.
3. Το αίτημα για την απόδοση της κόρης του
4. Προσφορά λύτρων
5. Προτροπή για ευλάβεια στον Απόλλωνα. Στα λόγια του Χρύση υπάρχει η κρυμμένη απειλή ότι αν οι Αχαιοί δεν κάνουν δεκτό το αίτημα του θα έχουν να
αντιμετωπίσουν την οργή του θεού.
Χαρακτηρισμός Αγαμέμνονα
Ο Αγαμέμνονας μιλάει στο Χρύση περιφρονητικά και προσβλητικά. Είναι αλαζόνας, σκληρός και δείχνει απονιά και απανθρωπιά. Σκέφτεται μόνο τον εαυτό του και το συμφέρον του γιατί δηλώνει απερίφραστα ότι θα κάνει την κόρη σκλάβα. Ταπεινώνοντας τον δείχνει παράλληλα ασέβεια στον Θεό Απόλλωνα. Με τη στάση του αγνοεί τη γνώμη όλων των Αχαιών, δείχνοντας ότι είναι ένας αυταρχικός αρχηγός.
Εικόνες
α. Η οπτική εικόνα του θεού να κατεβαίνει από τον Όλυμπο με τόξον και μ’ ολόκλειστην φαρέτραν εις τους ώμους.
β. Η ακουστική εικόνα των όπλων του (εβρόντησαν επανω του τα βελη ως εκινηθη).
γ. Η οπτική εικόνα του θεού, καθώς παίρνει θέση μάχης απέναντι από τα πλοία των Αχαιών και τοξεύει.
δ. Η ακουστική εικόνα των όπλων (και αχός εβγήκε τρομερός απ΄τ΄ασημένιο τόξο), που αποτελεί την έναρξη της τρομαχτικής εκδίκησης.
ε. Η οπτική εικόνα των νεκρών παντού πυρές εκαίαν, που δίνει σε συντομία την έκταση της συμφοράς του θανατικού
Χαρακτηρισμός Χρύση
-Αξιοπρεπής, ευγενής, κερδίζει τη συμπάθεια των Αχαιών.
-Σαν ικέτης συμπεριφέρεται με σοβαρότητα και ευπρέπεια και ο λόγος του είναι προσεγμένος. Κολακεύει τους Αχαιούς γιατί πιστεύει ότι θα τους κερδίσει.
-Έχει απολυτό έλεγχο των πράξεων και των λόγων του, καθώς δεν εκτρέπεται σε συναισθηματικούς εκβιασμούς αλλά κρατάει την αυτοκυριαρχία του και τηρεί το μετρό.
-Η προσευχή του στο θεό δηλώνει το πόσο τον πλήγωσε η περιφρονητική στάση του Αγαμέμνονα. Ζητά απόδοση της δικαιοσύνης και την αποκατάσταση της ηθικής τάξης.
-Στο στ. 34 (τον λόγο του εφοβηθηκε και υπάκουσε ο γέρος) δίνει την εικόνα ενός τρομοκρατημένου και ανυπεράσπιστου ανθρώπου, που αναγκάζεται να υποχωρήσει ταπεινός και νικημένος. Όμως η αναμέτρηση του με τον Αγαμέμνονα είναι στην ουσία αναμέτρηση με ένα θεό.
στ. 38: Η προσευχή του Χρύση διαθέτει τα τυπικά στοιχεία μιας ομηρικής προσευχής:
1. Επίκληση του θεού (« Άκουσε με…»)
2. Προσφώνηση (« αργυρότοξε, της Χρύσης και της θείας Κίλλας προστάτη , κύριε στην Τένεδο»)
3. Διακριτική υπενθύμιση των προσφορών του θνητού στο θεό, ώστε η βοήθειά του να έρθει ως αυτονόητο αντάλλαγμα ( του έχτισε ναό και του πρόσφερε θυσίες). Οι σχέσεις ανθρώπων και θεών βασίζονταν στην αρχή προσφοράς – ανταπόδοσης.
4. Αίτημα – κατάρα ( « τα βέλη σου στους Δαναούς τα δάκρυά μου ας πληρώσουν»)
Comments