1η ενότητα (στ. 494-531): Η ικεσία της Θέτιδας προς το Δία
2η ενότητα (στ. 532-568): Η φιλονικία Δία - Ήρα
3η ενότητα (στ. 569-612): Η παρέμβαση του Ηφαίστου και το αποτέλεσμά της
Στοιχεία υλικού πολιτισμού
στ. 537: ο θρόνος ήταν το πιο πολυτελές κάθισμα. Σε θρόνους καθόταν ο οικοδεσπότης και η οικοδέσποινα. Εδώ στο θρόνο κάθεται στο θρόνο ως βασιλιάς των θεών.
στ. 585: το δίκουπο ποτήρι
στ. 598-599: ο κρατήρας
Ιδεολογικά στοιχεία
Ανθρωπομορφισμός θεών
α. Ο Δίας παρουσιάζεται σε ρόλο συζύγου που δεν αντέχει τη γκρίνια της γυναίκας του Ήρας.
β. Στη σκηνή του καβγά με την Ήρα, ο Δίας δίνει την εικόνα του πατέρα σε μια μεγάλη οικογένεια που δεν μπορεί να επιβληθεί.
γ. Ο Ήφαιστος, αν και θεός, είναι κουτσός.
δ. Οι θεοί παρουσιάζονται με ανθρώπινα συναισθήματα.
ε. Ο τρόπος ζωής των θεών θυμίζει αυτόν μια ανθρώπινης βασιλικής οικογένειας: ζουν σε παλάτι και διασκεδάζουν σε συμπόσια.
στ. Η κοινωνία των θεών θυμίζει την ανθρώπινη κοινωνία της εποχής εκείνης τόσο ως προς την ιεράρχησή της όσο και ως προς την πατριαρχική της δομή.
ζ. Η ηθική των θεών θυμίζει την ηθική των ανθρώπων.
Ικεσία της Θέτιδας
Η Θεά γονατίζει και με το ένα χέρι αγγίζει τα γόνατα του Δία, ενώ με το άλλο το πιγούνι του. Υπαινίσσεται με σεβασμό τη βοήθεια που πρόσφερε παλαιότερα στο Δία. Στη συνέχεια, διατυπώνει το αίτημά της: να νικούν οι Τρώες, μέχρι οι Αχαιοί να τιμήσουν τον γιο της, ώστε να δικαιωθεί αυτός για την προσβολή που του έγινε από τον Αγαμέμνονα. Ο Δίας διστάζει να της απαντήσει και η θεά πιέζει να της δώσει σίγουρη υπόσχεση πως θα ικανοποιήσει το αίτημα της είτε να αρνηθεί. Η άρνηση του Διά παρά τη χάρη που της χρωστάει θα ήταν δείγμα περιφρόνησής της και υποβάθμισή της. Ο Δίας επιβεβαιώνει την υπόσχεσή του με ένα επιβλητικό νεύμα του κεφαλιού.
Η φιλονικία Δία - Ήρας
Η Ήρα ζητάει να μάθει τι συζητήθηκε ανάμεσα σε αυτόν και τη θεά. Όμως, ο Δίας της ξεκαθαρίζει πως, επειδή είναι σύζυγός της, δεν σημαίνει ότι πρέπει να γνωρίζει όλες τις αποφάσεις του. Η Ήρα φανερά ενοχλημένη δείχνει τη ζήλια της βλέποντας τη Θέτιδα ως αντίζηλό της γνωρίζοντας το ερωτικό ενδιαφέρον που είχε δείξει ο Δίας παλαιότερα για αυτή. Ο Δίας έρχεται σε δύσκολη θέση και προκειμένου να επιβληθεί, καταφεύγει σε απειλές για άσκηση σωματικής βίας. Η Ήρα αναγκάζεται να υποχωρήσει. Η παρέμβαση του Ηφαίστου όμως διαλύει τη βαριά ατμόσφαιρα που καταλήγει σε ένα χαρούμενο συμπόσιο.
Σκηνή φιλονικίας Δία - Ήρας, Αχιλλέα - Αγαμέμνονα
Ομοιότητες
α. Και οι δύο σκηνές πραγματοποιούνται ύστερα από μια ικεσία.
β. Κεντρικό θέμα είναι η τιμή.
γ. Ο Ανώτερος ιεραρχικά επιβάλλει τη θέλησή του με τη βία.
δ. Και στις δύο περιπτώσεις ο ανώτερος ιεραρχικά επικρατεί και υποχωρεί ο κατώτερος ιεραρχικά.
ε. Εριστικό και βίαιο ύφος.
στ. Και στις δύο περιπτώσεις υπάρχει κάποιος μεσολαβητής.
ζ. Τόσο το πλήθος των Αχαιών που πήραν μέρος στη συνέλευση όσο και οι υπόλοιποι θεοί στο συμπόσιο δεν αντιδρούν και μένουν σιωπηλοί.
Διαφορές
α. Η παρέμβαση του Ηφαίστου ήταν αποτελεσματική σε αντίθεση με το Νέστορα.
β. Η υποχώρηση του Αχιλλέα είναι μερική, ενώ η Ήρα παραιτείται ολοκληρωτικά.
γ. Η σύγκρουση Αχιλλέα - Αγαμέμνονα διήρκησε περισσότερο από αυτή Δία - Ήρας.
δ. Η σύγκρουση Αχιλλέα - Αγαμέμνονα διαρκεί πολύ και είναι φανερό ότι θα έχει ολέθριες συνέπειες για τους Αχαιούς, ενώ η σύγκρουση Δία -Ήρας είναι σύντομη και καταλήγει σε ένα χαρούμενο συμπόσιο.
Στοιχεία τεχνικής
Κωμικά στοιχεία: ο ποιητής στην ενότητα αυτή, εναλλάσσει το σοβαρό με το κωμικό στοιχείο, το οποίο εντοπίζεται στα εξής σημεία:
α. δύο κινητικές εικόνες: ο Δίας εκσφενδονίζει το γιο του, ο Ήφαιστος διαγράφει στον ουρανό καθοδική πορεία,
β. θεός να κερνάει θεούς και όχι υπηρέτης,
γ. ο Ήφαιστος είναι χωλός και με το ακανόνιστο βήμα του αποτελεί κωμική φιγούρα.
Επιβράδυνση: ο ποιητής επιδιώκει να επιφέρει χαλάρωση μέσα από τη διήγηση μιας μυθικής ιστορίας και μέσα από τα κωμικά στοιχεία που υπάρχουν σε αυτήν, αλλά παράλληλα και να υπογραμμίσει την τεράστια δύναμη του Δία (στ. 591- 595).
Προοικονομία: προετοιμασία της λογομαχίας του Δία με την Ήρα (στ. 512- 513, 519- 520).
Comments