Ραψωδία ζ (στ. 139-259)

Δομή 1) Η επέμβαση της Αθηνάς στο ξύπνημα του Οδυσσέα (στ. 139-149) 2) Ο μονόλογος του Οδυσσέα (στ. 150-159) 3) Η εμφάνιση του Οδυσσέα και η αντίδραση των κοριτσιών (στ. 160-184) 4) Η ικεσία του ήρωα προς τη Ναυσικά (στ. 185-227) 5) Η απάντηση της Ναυσικάς (στ. 228-241) 6) Οι οδηγίες της Ναυσικάς στις θεραπαινίδες (στ. 242-259)

Δομή ικετευτικού λόγου Οδυσσέα 1. Ικετευτική και τιμητική προσφώνηση (185) 2. Προσπάθεια να κερδίσει την εύνοια της Ναυσικάς με εκτενές εγκώμιο στην ομορφιά και στη χάρη της και μακαρισμούς στους γονείς, τα αδέρφια και τον μέλλοντα σύζυγό της (186-206). 3. Σύντομη αναδρομή στα πάθη και τις περιπέτειες του παρελθόντος (207-210) 4. Αναφορά στην πρόσφατη περιπέτεια του ναυαγίου (211-214) 5. Παράκληση και υποβολή αιτήματος ικεσίας (215-220). 6. Ευχές (221-227)

Αφηγηματικοί τρόποι 1. Αφήγηση (του ξυπνήματος του Οδυσσέα) : 139-148 2. Μονόλογος (του Οδυσσέα) : 148-159 και 176-183 3. Περιγραφή (Ναυσικάς και Οδυσσέα) : 160-175 4. Διάλογος (Ναυσικάς και Οδυσσέα) : 184-241 5. Λόγος (Ναυσικάς προς τις υπηρέτριες) : 242-259 => Ο Οδυσσέας ξυπνάει στο άκουσμα κοριτσίστικων φωνών μέσα στη φύση που δημιουργεί στον ήρωα μια απορία αν βρίσκεται ανάμεσα σε Νύμφες ή ανθρώπους. Ο Οδυσσέας είναι γυμνός και έχει ανάγκη από ρούχα, είναι νηστικός και έχει ανάγκη από τροφή, είναι ναυαγός και έχει ανάγκη από βοήθεια. Έτσι, αποφασίζει να βγει. Κόβει ένα κλαδί με φύλλα και σκεπάζει τα αντρικά του μέλη. Τα κορίτσια πανικοβλήθηκαν όχι μόνο από τη γύμνια του αλλά και από τη γενική του εμφάνιση και το έβαλαν στα πόδια, για να κρυφτούν. Μόνο η Ναυσικά έμεινε, που της έδωσε θάρρος η Αθηνά. Ο λόγος του Οδυσσέα α) Δήλωση ικεσίας -προσφώνηση: πέφτει στα πόδια της ικέτης και την προσφωνεί με την τιμητική λέξη "δέσποινα", αφού δε γνωρίζει το όνομά της. β) Φιλοφρονήσεις: Στη συνέχεια εκφράζει το θαυμασμό του για την ομορφιά της παρομοιάζοντάς της με τη θεά Άρτεμη και στη συνέχεια καλοτυχίζει τους δικούς της που έχουν κόρη με τέτοια ομορφιά. γ) Παρέκβαση: Ο Οδυσσέας παρομοιάζει τη Ναυσικά με ένα βλαστάρι φοινικιάς που είδε κάποτε στη Δήλο και θαμπώθηκε από την ομορφιά του. δ) Η τραγική του μοίρα: Κερδίζει τη συμπόνια της Ναυσικάς και της αναφέρει περιληπτικά τα βάσανά του. ε) Η ικεσία και τα αιτήματα: Ζητάει από τη Ναυσικά να του δείξει το δρόμο για την πόλη και να του δώσει έστω ένα παλιό ρούχο. στ) Ευχή: Κλείνει το λόγο του με τις κατάλληλες ευχές για την κοπέλα κερδίζοντας τη συμπάθειά της Η απάντηση της Ναυσικάς α) Προσφώνηση: Τον προσφωνεί με τη λέξη "ξένε". β) Φιλοφρονήσεις: Του ανταποδίδει τις φιλοφρονήσεις. γ) Παρηγοριά: Τον παρηγορεί για τα βάσανά του δ) Υποσχέσεις: Ανταποκρίνεται στα αιτήματά του ε) Πληροφορίες: Του λέει ότι βρίσκεται στη χώρα των Φαιάκων, ότι βασιλιάς είναι ο Αλκίνοος και ότι η ίδια είναι η κόρη του βασιλιά. Οδυσσέας Διακρίνεται από ψυχραιμία και αποφασιστικότητα. Ενεργεί με σύνεση και διακριτικότητα χωρίς να φέρει σε δύσκολη θέση τη Ναυσικά. Είναι πονηρός γνωρίζοντας άριστα την ψυχολογία του συνομιλητή του καταφέρνοντας να γίνουν δεκτά τα αιτήματά του. Είναι ικανότητος χειριστής λόγου, πολύπειρος, κοσμογυρισμένος και ξακουστός για την πονηριά του. Ναυσικά Αντιμετωπίζει με θάρρος και αυτοπεποίθηση τον ναυαγό, είναι φιλόξενη και δείχνει την ευσέβειά της. Είναι συμπονετική και φιλεύσπλαχνη απέναντι στη δυστυχία των άλλων. Είναι έξυπνη και δίνει εντολές στα άλλα κορίτσια με υπευθυνότητα. Παρουσιάζεται σα μια σοβαρή, ώριμη και υπεύθυνη βασιλοπούλα, με ευαίσθητη ψυχή και φιλόξενη. Προοικονομίες 1. Η Αθηνά προετοιμάζει/προοικονομεί τα γεγονότα ώστε να γίνει η συνάντηση Ναυσικάς και Οδυσσέα και ο Οδυσσέας να σωθεί με τη βοήθεια των Φαιάκων (142-144) (προοικονομία). Συγχρόνως η ανάμιξη της θεάς Αθηνάς στην υπόθεση μας προειδοποιεί ότι ο Οδυσσέας θα σωθεί (προϊδεασμός για την τύχη του Οδυσσέα) 2. στ. 174 Η Αθηνά βάζει θάρρος στην καρδιά της Ναυσικάς και έτσι αυτή θα σταθεί και θα ακούσει και θα βοηθήσει τον Οδυσσέα (προοικονομία και προϊδεασμός) 3. Προϊδεασμός για τις δυσκολίες που θα αντιμετωπίσει ο Οδυσσέας όταν επιστρέψει στην Ιθάκη (στίχος 213) Παρομοίωση Α) στίχοι 163-169 Αναφορικό μέρος : 163-167 (το αγέρωχο λιοντάρι) Λεκτικά όρια: στ. 163 Και κίνησε σαν ... στ. 167 μάντρα φυλαγμένη Δεικτικό μέρος : 168-169 (άγριος και περήφανος Οδυσσέας) Λεκτικά όρια: στ. 168 παρόμοιος έμελλε ... στ. 169 πίεζε η ανάγκη Παρομοιάζεται ο Οδυσσέας με υπερήφανο λιοντάρι Παρομοιάζονται ως προς (κοινό στοιχείο) : την άγρια όψη και τον τρόμο που προκαλούν και οι δυο. Β) στίχοι 198-206 Αναφορικό μέρος : 198-204 (ο θαυμασμός του Οδυσσέα για το πανέμορφο βλαστάρι της φοινικιάς στη Δήλο) Λεκτικά όρια: στ. 198 Ω ναι κάποτε ... στ. 204 ωραίος βλαστός Δεικτικό μέρος : 205-206 (ο θαυμασμός του Οδυσσέα για την ομορφιά της Ναυσικάς) Λεκτικά όρια: στ. 205 Έτσι κι εσένα .... στ. 206 ν’ ακουμπήσω Παρομοιάζεται ο θαυμασμός του Οδυσσέα για την ομορφιά της Ναυσικάς με τον θαυμασμό του για μια πανέμορφη φοινικιά στη Δήλο. Παρομοιάζονται ως προς (κοινό στοιχείο): τον θαυμασμό που προκαλούν στην ψυχή του ανθρώπου εξαιτίας της εξαιρετικής ομορφιάς τους Τυπικές εκφράσεις και τυπικά επίθετα

Τα μάτια λάμποντας, η θεά Αθηνά (142) : τυπική έκφραση ο θείος Οδυσσέας (148, 160) : τυπικό επίθετο Αλίμονό μου... τα θεία (150-152) : τυπική έκφραση κόρες καλλιπλόκαμες (168, 242) : τυπικό επίθετο στους θεούς που κατέχουν τον πλατύ ουρανό (186) : τυπική έκφραση μεγάλου Δία (187) : τυπικό επίθετο μπλάβο πέλαγος (208) : τυπικό επίθετο Τότε κι η Ναυσικά ... του ανταποκρίθηκε (228) : τυπική έκφραση ο ολύμπιος Δίας (230) : τυπικό επίθετο Πηγή: Μεταίχμιο