Ραψωδία ε (στ. 311-420)

Δομή

1) Η παρέμβαση του Ποσειδώνα (στ. 311-326)

2) Ο πρώτος μονόλογος του Οδυσσέα (στ. 327-345)

3) Ο Οδυσσέας στο έλος της τρικυμίας (στ. 346-366)

4) Η συνάντηση του Οδυσσέα με τη Λευκοθέη και η σωτήρια παρέμβασή της (στ. 367-387)

5) Ο δεύτερος μονόλογος του Οδυσσέα (στ. 390-401)

6) Η καταστροφή της σχεδίας (στ. 402-414)

7) Η αποχώρηση του Ποσειδώνα (στ. 415-420)

Η σύγκρουση του Ποσειδώνα με τον Οδυσσέα

α) Ο Θεός οργισμένος προκαλεί με την ταραχή με την τρίαινά του στο πέλαγος, ξεσηκώνει όλους τους ανέμους, οι οποίοι σηκώνουν τεράστια κύματα.

β) Ο Οδυσσέας συνειδητοποιεί την πρόβλεψη της Καλυψώς και νιώθει απελπισμένος. Υποθέτει, όμως, ότι ο Δίας βρίσκεται πίσω από αυτή τη θαλασσοταραχή και είναι βέβαιος για το χαμό του. Μακαρίζει εκείνους που έπεσαν στην Τροία και κέρδισαν μεταθανάτια δόξα. Εύχεται να είχε την τύχη τους και τρομάζει με την προοπτική ενός άδοξου θανάτου.

γ) Στη συνέχεια ο Ποσειδώνας δυνάμωσε την τρικυμία, η οποία έπεσε πάνω στον Οδυσσέα και τον πέταξε πέρα από τη σχεδία. Ο Οδυσσέας θαλασσοδέρνεται.

δ) Μετά από κάποια ώρα καταφέρνει να σηκώσει το κεφάλι τους και να αρπαχτεί από τη σχεδία και προσπαθεί απεγνωσμένα να ξεφύγει από το θάνατο.

Η παρέμβαση της Ινώς

Εμφανίζεται ως απο μηχανής θεός με τη μορφή πουλιού και ενθαρρύνει τον Οδυσσέα αποκαλύπτοντάς του τη μοίρα του και δίνοντάς του συμβουλές. Του αποκαλύπτει ότι ο Ποσειδώνας είναι πίσω από αυτό. Τον προτρέπει να εγκαταλείψει τη σχεδία και να φτάσει στη χώρα των Φαιάκων, όπου είναι γραμμένο από τη Μοίρα να σωθεί. Τέλος, του δανείζει το κεφαλομάντιλό της με τις μαγικές ιδιότητες του που αποτρέπουν το θάνατο αλλά να το επιστρέψει στη θάλασσα μόλις βγει στη στεριά.

ε) Ο Ποσειδώνας κορυφώνει την τρικυμία και δίνει το τελευταίο χτύπημα στον Οδυσσέα διαλύοντάς του τη σχεδία.

στ) Ο Οδυσσέας κρατήθηκε από έναν κορμό και ζώστηκε με το κεφαλομάντιλο της Λευκοθέης, βούτηξε στην αγριεμένη θάλασσα και άρχισε να κολυμπάει.

ζ) Ο Ποσειδώνας, αφού χόρτασε εκδίκηση βλέποντας τον Οδυσσέα να χαροπαλεύει, φεύγει για τα περίφημα παλάτια του στις Αιγές.

Ανθρωπομορφισμός

1) Ο Ποσειδώνας θυμώνει με τους υπόλοιπους θεούς (311-313) 2) Ο Ποσειδώνας διακατέχεται από εκδικητική μανία (320-326, 346-366, 402-412) 3) Ο Ποσειδώνας χαίρεται με τα βάσανα του Οδυσσέα (415-418) 4) Η Λευκοθέη λυπάται τον Οδυσσέα και τον ενθαρρύνει (373-386) Προοικονομία

Προοικονομείται στην ενότητά μας η επίσκεψη του Οδυσσέα στο νησί των Φαιάκων καθώς και τα δεινά του νόστου (318-319, 330-332, 375, 416) Επική ειρωνεία α) Ο Οδυσσέας νομίζει ότι ο Δίας και όχι ο Ποσειδώνας του έφερε τη συμφορά (333-335) β) Ο Οδυσσέας νομίζει ότι θα πεθάνει κατά τη διάρκεια της τρικυμίας, ενώ εμείς ξέρουμε ότι θα σωθεί (344-345) γ) Ο Οδυσσέας νομίζει ότι η Λευκοθέη σκέφτεται το κακό του, ενώ εμείς γνωρίζουμε ότι έχει καλές προθέσεις (393-394) Αναδρομική αφήγηση α) 330-332 : Ο Οδυσσέας θυμάται τα λόγια της Καλυψώς β) 336-345 : Ο Οδυσσέας φέρνει στον νου του τον Τρωικό Πόλεμο. Ομηρικές παρομοιώσεις 1η παρομοίωση : 362-364 Αναφορικό μέρος : πως ο χειμερινός... Δεικτικό μέρος : έτσι και τη σχεδία... Όροι : αγκάθια-σχεδία Κοινό στοιχείο : το στροβίλισμα του ανέμου 2η παρομοίωση Αναφορικό μέρος : το σκούρο πουλί Δεικτικό μέρος : η Λευκοθέη που βγαίνει από το κύμα Όροι : πουλί-Λευκοθέη Κοινό στοιχείο : το πέταγμα 3η παρομοίωση Αναφορικό μέρος : πώς ο άνεμος... Δεικτικό μέρος : έτσι σκορπίστηκαν... Όροι : άχυρα θυμωνιάς-μαδέρια σχεδίας Κοινό στοιχείο : το σκόρπισμα από τον σφοδρό άνεμο Εικός και αναγκαίον

1) Πρέπει να ταλαιπωρηθεί ο Οδυσσέας, σύμφωνα με την απόφαση του Δία (αναγκαίον)....Εμφανίζεται ο Ποσειδώνας (εικός) 2) Πρέπει να σωθεί ο Οδυσσέας (αναγκαίον).... Εμφανίζεται η Ινώ που θα βοηθήσει τον Οδυσσέα να σωθεί => Το παραμυθικό στοιχείο: Το αθάνατο μαντήλι της Λευκοθέης είναι μαγικό, αφού έχει σωστική δύναμη και η θεά το δίνει στον ήρωα για να του σώσει τη ζωή. Στις νεοελληνικές παραδόσεις οι νεράιδες έχουν όλη τους την υπερφυσική δύναμη στο μαντίλι που φορούν. Μεταφορές

στ. 319: από το δίχτυ της μεγάλης που τον βρήκε συμφοράς στ. 320: θα χορτάσει για καλά τη μαύρη μοίρα του στ. 327-328: λύθηκαν τότε του Οδυσσέα τα γόνατα, λύγισε η ψυχή του, βάρυνε η γενναία καρδιά του στ. 331: θα χορτάσω πάθη του πελάγου στ. 345: λεία ενός ανήκουστου θανάτου στ. 349: η θυμωμένη θύελλα στ. 384: όταν πιάσουν τα χέρια σου στεριά στ. 393: μου πλέκει δόλο Τυπικά επίθετα και τυπικές εκφράσεις

μέγας Ποσειδών (312) : τυπικό επίθετο ευρύχωρη Τροία (338) : τυπικό επίθετο θεία Καλυψώ (354) : τυπικό επίθετο καλλίσφυρη Ινώ (367) : τυπικό επίθετο θεϊκή τιμή (369) : τυπικό επίθετο κοσμοσείστης Ποσειδών (373, 403) : τυπικό επίθετο Ο Οδυσσέας πολύπαθος και θείος (390) : τυπικά επίθετα ανθρώπους διογέννητους (461) : τυπικό επίθετο Πηγή: Μεταίχμιο